Wacław Radwan

Wacław Radwan
Profesor
Imię i nazwisko

Wacław Teofil Radwan

Data i miejsce urodzenia

6 lutego 1887
Żarnów

Data i miejsce śmierci

30 czerwca 1962
Zalesie Dolne

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

drzeworyt, grafika,
sztuka książki, malarstwo

Epoka

realizm
impresjonizm

Muzeum artysty

90 prac znajduje się w zbiorach
Biblioteki Narodowej w Warszawie

Ważne dzieła
  • drzeworyty portretowe
    • Jan Kochanowski
    • Henryk Dąbrowski
    • Fryderyk Chopin
    • Norwid
    • Gandhi
  • ilustracje
    • „Pamiętników” J.Ch. Paska
    • „Pana Tadeusza”
    • „Starej baśni”
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Wacław Teofil Radwan (ur. 6 lutego 1887 w Żarnowie, pow. opoczyński, zm. 30 czerwca 1962 w Zalesiu Dolnym) – polski artysta grafik i malarz, profesor ASP, uczestnik powstania warszawskiego, prowadzący pracownię skrytek dla poczty powstańczej[1][2].

Życiorys

Urodził się 6 lutego 1887 roku w Żarnowie, w rodzinie Bronisława i Marii z Reklewskich. Miał dwóch braci, starszego – Stanisława i młodszego – Mieczysława, oraz dwóch braci stryjecznych: Józefa i Władysława. Naukę rozpoczął w szkole siedmioklasowej w Radomiu. W 1905 roku wziął udział w organizacji strajku szkolnego, za co został relegowany. W tym samym roku rozpoczął naukę w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. W okresie I wojny światowej działał społecznie, organizując pomoc dla uchodźców. W 1919 roku zawarł związek małżeński z Marią Nowacką, z którą miał córkę, Hannę (ur. 1925). W okresie międzywojennym był wykładowcą w warszawskich uczelniach plastycznych oraz zajmował się m.in. opracowywaniem plakatów i ulotek, projektowaniem wnętrz i mebli.

W czasie II wojny światowej uczestniczył w tajnym kształceniu i w działalności służb łączności w Oddziale V AK.

Po wojnie wrócił do pracy pedagogicznej i twórczości artystycznej.

Zmarł w 1962 roku w Zalesiu Dolnym. Został pochowany na cmentarzu w Piasecznie.

Przed odzyskaniem niepodległości

Od 1905 roku studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (przekształconej później w Akademię Sztuk Pięknych, ASP). Jego nauczycielami byli m.in. Konrad Krzyżanowski i Ferdynand Ruszczyc (malarstwo), Xawery Dunikowski (rzeźba), Wincenty Trojanowski (sztuka dekoracyjna), Jan Gałęzowski (architektura wnętrz). Najbardziej interesował się grafiką, sztuką książki i projektowaniem wnętrz, malował też pejzaże (obrazy olejne i akwarele)[1].

W latach 1908–1914 otrzymał nagrody za[1]:

W 1912 roku był współorganizatorem Stowarzyszenia Artystów Plastyków „Młoda Sztuka”.

Pierwsza wojna światowa

Wybuch wojny przerwał prace Wacława Radwana nad polichromią kaplicy w pałacu Łubieńskich w Mieszawie koło Orszy. Przebywał on w tych okolicach do 1918 roku, m.in. administrując majątkiem Jazwy w pow. sieńskim (własność Nitosławskich-Krasickich) i pracując społecznie jako instruktor powiatowy z ramienia Centralnego Komitetu Pomocy Uciekinierom. Dla 2,5 tys. uciekinierów organizował pomoc materialną, ochronki i szkołę rzemieślniczą. Uczył młodzież rysunków[1].

Rada Pedagogiczna Państwowego Instytutu Robót Ręcznych (rok szkolny 1924/1925).

Okres międzywojenny

Po powrocie do Warszawy w 1918 roku Wacław Radwan początkowo pracował w biurze budowy kolei Sierpc-Nasielsk, a po roku powrócił do działalności artystycznej. Projektował plakaty, ulotki, wnętrza i meble (m.in. dla firmy Bracia Jabłkowscy). Otrzymał nagrody za projekty wnętrz Świątyni Opatrzności Bożej w Białymstoku i gmachu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Wspólnie ze Stanisławem Ostrowskim (rzeźbiarzem), założył Klub Artystyczny w Hotelu Polonia, w którym były organizowane m.in. wystawy plastyki. Został członkiem Związku Plastyków Polskich (od 1921 – członkiem zarządu ZPP i Rady Sztuki)[1].

W tym samym roku Radwan rozpoczął pracę pedagogiczną w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa (otrzymał za nią złoty medal na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Stosowanej w Paryżu). W 1930 roku zorganizował w MSSZiM pracownie sztuki książkitypograficzną i ilustracyjną. Tu został opracowany znany studencki druk ćwiczeniowy – „Fortepian Chopina” Cypriana Kamila Norwida (wyd. 1933). W latach 1930–1937 wykładał również w Państwowym Instytucie Robót Ręcznych (kompozycja i zdobnictwo). Zajmował się sprawami szkolnictwa artystycznego w Radzie Naczelnej Centralnego Komitetu do Spraw Plastyki[1].

Własne dzieła Wacław Radwan prezentował np. na zbiorowych wystawach w Zachęcie (1921–1926) i na wystawie Związku Zawodowego Polskich Artystów Malarzy w „Salonie Lewickich” (1925). Organizował dział sztuki na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu (1929), za co otrzymał dyplom honorowy[1].

II wojna światowa

W czasie okupacji niemieckiej (1939–1945) Wacław Radwan przygotowywał dla Ossolineum projekty graficzne nowych wydań dzieł Kraszewskiego, Słowackiego i Norwida (nie doszło do realizacji tych zamierzeń), opracowywał też projekty innych książek, które zamierzał wydać po wojnie (zostały zniszczone w 1944 roku). W latach 1942–1944 pracował, jako kierownik artystyczny, w Wydawnictwie M. Arct. Uczestniczył w tajnym nauczaniu (zajęcia z grafiki)[1].

W działaniach Armii Krajowej brał udział pod pseudonimem „Profesor”, prowadząc „pracownię skrytek” (schowków). Utrzymywał w tym zakresie kontakt m.in. z jedną ze swoich wcześniejszych uczennic, Heleną Rudzińską (ps. „Czarna Helka”, „Hela”, „Dorota”), prowadzącą komórkę techniczną w Wydziale Łączności Zagranicznej Oddziału V (dowodzenia i łączności) Komendy Głównej AK[2][3]. Opracowywał różnorodne sposoby ukrywania materiałów, przewożonych przez kurierów, np. mikrofilmów. Helena Rudzińska tak wspominała „pracownię schowków”[3]:

Schowki projektował i osobiście wykonywał z niesłychaną precyzją i pomysłowością prof. Akademii Sztuk Pięknych – Wacław Radwan, ps. „Profesor”. Pracownia Profesora mieściła się w jego domu w Zalesiu Dolnym, przy ul. Modrzewiowej 10. W pracowni tej były robione schowki dla kurierów, takie jak: cygarniczki, papierośnice, puderniczki, lusterka, klucze, pędzle do golenia itp.

Z jedną z takich przesyłek w 1942 roku został zatrzymany kurier, ps. „Tadeusz”.

Była to taka pozornie zwykła, drewniana cygarniczka, w której między częścią zewnętrzną, drewnianą, a metalową wewnętrzną znajdowało się kilkaset wycienionych klatek błony ze sfotografowanymi meldunkami. Przy pierwszej rewizji nie zabrano osobistych drobiazgów […], kurier wnioskował, że Niemcy nie mają do niego poważniejszych zarzutów, jednak bojąc się o los poczty, podczas następnych przesłuchań palił w tej cygarniczce, za zgodą Niemców, papierosy.

Po dotarciu poczty do Centrali stwierdzono, że cygarniczka nie tylko nie została rozpoznana przez Niemców, ale również zapewniła bezpieczeństwo meldunkom – mikrofilmy nie zostały uszkodzone[3].

Okres po II wojnie światowej

Po zakończeniu wojny Wacław Radwan mieszkał w Zalesiu dolnym i wykładał grafikę w MSSZiZ, przekształconej w Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych (WSSP), a następnie przyłączonej do Akademii Sztuk Pięknych (1950).

W 1951 roku został profesorem zwyczajnym na Wydziale Grafiki ASP. Kierował Doświadczalną Pracownią Typograficzną[1].

Twórczość

Wacław Radwan interesował się przede wszystkim drzeworytnictwem i zdobieniem książek (ilustrowanie, oprawy, kompozycje graficzne). Zainteresowaniu książką świadczy m.in. wydanie broszury „O kulturę graficzną książki”[4]. Zajmował się też wieloma innymi technikami grafiki warsztatowej. Około 90 jego prac znajduje się w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Spośród wykonanych prac wyróżnia się[1]:

  • drzeworyty portretowe (1946–1956), np.: Jan Kochanowski, Henryk Dąbrowski, Fryderyk Chopin, Norwid, Gandhi,
  • drzeworyty „Teka Sandomierska” (1949–1952), 6 drzeworytów,
  • graficzne opracowanie książki Marii Kownackiej „Tajemnica uskrzydlonego serca” (1948),
  • ilustracje do książek, np.:
2 drzeworyty do „Pamiętników” J.Ch. Paska,
12 plansz drzeworytowych do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza (1955),
8 drzeworytów do „Starej baśni” Józefa I. Kraszewskiego,
2 drzeworyty do „Godów życia” A. Dygasińskiego,

Wymieniane jest również opracowanie jubileuszowego wydania (1951) „Promethidiona” Cypriana K. Norwida oraz ekslibrisów, np. J. Pakulskiego, H. i B. Wolskich, L. Sytego[1].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k Maria Zakrzewska: Radwan Wacław Teofil (1887–1962). W: Polski Słownik Biograficzny. T. 30/1 (zeszyt 124): Radwan-Radziwiłł Jan. Wrocław Warszawa Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wyd. PAN, 1991, s. 12–14.
  2. a b Komenda Główna ZWZ-AK 1940–1944. Część druga. [w:] Polska Podziemna [on-line]. www.dws-xip.pl. [dostęp 2011-10-27].
  3. a b c Helena Latkowska-Rudzińska. Na kurierskich szlakach – Technika pracy. „Słowo Powszechne”, s. 3–4, 1976. Stowarzyszenie „Pax”. (pol.). 
  4. Wacław Radwan: O kulturę graficzną książki. Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Sztuk Pięknych. [dostęp 2011-10-27]. (pol.).
  5. M.P. z 1937 r. Nr 277, poz. 431 (ISAP) „za zasługi na polu sztuki”.
  6. M.P. z 1955 r. Nr 91, poz. 1144 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  7. M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya