Wanda Telakowska

Wanda Telakowska
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 kwietnia 1905
Sosnowiec

Data i miejsce śmierci

15 stycznia 1985
Warszawa

Narodowość

polska

Alma Mater

Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie

Dziedzina sztuki

plastyka

Multimedia w Wikimedia Commons

Wanda Telakowska (ur. 20 kwietnia 1905 w Sosnowcu, zm. 15 stycznia 1985 w Warszawie) – polska artystka sztuk plastycznych, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego, profesor nadzwyczajny.

Życiorys

Wanda Telakowska – dziewiąta z lewej na zebraniu Wydziału Sztuki Ministerstwa W.R.i O.P. pod przewodnictwem ówczesnego naczelnika tego wydziału Władysława Zawistowskiego – w głębi na wprost (dziesiąty od lewej), Warszawa, 1938[a]
Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na budynku przy ul. Świętojerskiej 5/7 w Warszawie (od strony ulicy jej imienia)
Tablica upamiętniająca Wandę Telakowską na ścianie domu Pierwszej Spółdzielni Organizacji Inteligencji Polskiej, w którym w latach 1945–1985 mieszkała Wanda Telakowska, przy ul. Grójeckiej 45 róg ul. Wawelskiej w Warszawie.

Córka Edmunda (1867–1937)[1] i Marii ze Śniechowskich (1878–1949)[2][3]. W warszawskim Gimnazjum im. Cecylii Plater-Zyberkówny uczyła się m.in. pod kierunkiem Stanisława Noakowskiego[4]. Po maturze w 1923 rozpoczęła studia malarstwa i grafiki w Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u prof. Edmunda Bartłomiejczyka[5]. Studia ukończyła w 1932[6]. W 1935 otrzymała złoty medal na konkursie we Florencji. W 1937 otrzymała złoty medal za drzeworyt Karuzela na Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika w Życiu Współczesnym w Paryżu[7]. Była zaprzyjaźniona z pisarzami: Jarosławem Iwaszkiewiczem, Antonim Słonimskim i Ireną Krzywicką[8].

W okresie okupacji niemieckiej pracowała jako nauczycielka liternictwa i technik reklamy w liceum handlowym im. Roeslerów[9]. W pierwszych latach powojennych wraz z Marią Skoczylas-Leszczyńską organizowała Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji, z którego powstał w październiku 1950 Instytut Wzornictwa Przemysłowego (IWP) z siedzibą w Warszawie przy ul. Świętojerskiej 3/5[10]. W lipcu 1957 na wniosek Rady Naukowej Instytutu Wzornictwa Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki przyznała jej tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego[11]. 1 października 1968 została zmuszona do opuszczenia stanowiska dyrektora Instytutu Wzornictwa Przemysłowego[12]. Pozostała w Instytucie na stanowisku kierownika zespołów projektowych.

W 1977 została laureatką Nagrody im. Oskara Kolberga[13]. W 1977 doprowadziła do przekazania kolekcji wzorcowni IWP Muzeum Narodowemu w Warszawie[14].

W ostatnich latach życia utraciła wzrok. Miała siostrę Barbarę, po mężu Chojecką (1906–2003), plastyczkę, projektantkę galanterii skórzanej[15].

Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 188-1-9)[16].

Upamiętnienie

  • W 2011 ulicy w dzielnicy Śródmieście w Warszawie nadano nazwę Wandy Telakowskiej[17][18].
  • W 2016 powstał mural autorstwa Radka Skrzypczaka poświęcony Wandzie Telakowskiej, na podstawie drzeworytu Kajaki Wandy Telakowskiej, który znajduje się na budynku przy ul. Panieńskiej 3 w Warszawie[19].
  • W 2025 Senat RP upamiętnił 120. rocznicę urodzin Wandy Telakowskiej[20].

Uwaga

  1. ↑ Ponadto niektóre inne osoby wymienione na liście szczegółowej sporządzonej przez Armanda Vetulaniego: pierwszy z lewej – Armand Vetulani (historyk sztuki), druga z lewej – Monika Moraczewska, trzeci z lewej – Jerzy Szablowski (historyk sztuki), czwarta z lewej Jadwiga Mączewska (?- pisownia nieczytelna), piąty z lewej Maciej Masłowski (historyk sztuki), szósty z lewej Stanisław Furmanik (teoretyk literatury i krytyk literacki), siódma z lewej Michalina Chełmońska-Szczepankowska (?), ósmy z lewej "Mirski"? (brak imienia), jedenasty od lewej Jan Alfred Lauterbach (historyk sztuki i muzeolog), dwunasty od lewej Tadeusz Mayzner pedagog, kompozytor i dyrygent, a także popularyzator muzyki wśród dzieci i młodzieży, trzynasta od lewej Anna Sosińska ("Kropeczka"), czternasty od lewej Michał Rusinek (pisarz), piętnasta od lewej Hanna Garlińska-Walicka-Zebmrzuska (córka Czesława Garlińskiego założyciela znanego salonu sztuki w Warszawie, zamężna m.in. za Michałem Walickim), szesnasta od lewej Halina Balińska-Tabęcka, siedemnasty od lewej Karol Wilhelm Henneberg, osiemnasta od lewej Jadwiga Przeworska, dziewiętnasty od lewej Kazimierz? – lub Stanisław Golachowski, dwudziesty od lewej (pierwszy z prawej) – Michał Gabriel Karski (tłumacz i poeta) – zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Barbary Vetulani, żony Armanda Vetulaniego – zob. listę obecnych na zebraniu zanotowaną odręcznie przez Armanda Vetulaniego: na Commons.

Przypisy

  1. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 17, 62. ISBN 978-83-68549-66-9.
  2. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 19. ISBN 978-83-68549-66-9.
  3. ↑ Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: 1939, s. 314–315. [dostęp 2021-11-19].
  4. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 26. ISBN 978-83-68549-66-9.
  5. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 36. ISBN 978-83-68549-66-9.
  6. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 39. ISBN 978-83-68549-66-9.
  7. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 48–49. ISBN 978-83-68549-66-9.
  8. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 62. ISBN 978-83-68549-66-9.
  9. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 85. ISBN 978-83-68549-66-9.
  10. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 103, 157. ISBN 978-83-68549-66-9.
  11. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 204. ISBN 978-83-68549-66-9.
  12. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 225. ISBN 978-83-68549-66-9.
  13. ↑ prof. Wanda Telakowska – laureat Nagrody Kolberga 1977 [online], www.nagrodakolberg.pl [dostęp 2024-01-10].
  14. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 230. ISBN 978-83-68549-66-9.
  15. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 23. ISBN 978-83-68549-66-9.
  16. ↑ Cmentarz Stare Powązki: EDMUND TELAKOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-05-24].
  17. ↑ Uchwała nr XXVI/530/2011 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 października 2011 r. w sprawie nadania nazwy ulicy w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. [w:] Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego nr 200, poz. 6020 [on-line]. 2 listopada 2011. [dostęp 2025-01-08].
  18. ↑ Ulica Wandy Telakowskiej w Warszawie w Targeo.
  19. ↑ Katarzyna Rzehak: Wanda Telakowska: piękno dla wszystkich, czyli Jak powstało polskie wzornictwo powojenne. Warszawa: Marginesy, 2026, s. 43, 236–237. ISBN 978-83-68549-66-9.
  20. ↑ Senat upamiętnił 120. rocznicę urodzin Wandy Telakowskiej [online], dzieje.pl [dostęp 2025-04-23].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya