Wikipedysta:Thingoln/brudnopis

Beleriand (Kraina Balaru^[1], sin. Balar-kraj^[2]), także Kraj Elfów^[2][3] – fikcyjna kraina ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia występująca w wielu jego dziełach, między innymi Silmarillionie. Istniała do końca Pierwszej Ery^[4]. Termin ten początkowo odnosił się jedynie do ujścia Sirionu, naprzeciw wyspy Balar, później jednak objął szersze obszary na północnym-zachodzie Śródziemia^[1].

Beleriand był najbardziej wysuniętą na zachód częścią Śródziemia i znajdował się na jego północy, na zachód od Eriadoru; granicą pomiędzy tymi krainami były Góry Błękitne (Ered Luin)^[5][6]. Na zachodzie znajdowało się morze Belegaer^[7], a na północy pasmo górskie Ered Wethrin (Góry Cienia) oddzielało tę krainę od Hithlumu. Granicę Beleriandu na północy stanowiła także Marchia Maedhrosa^[8]. Przez Beleriand płynęła rzeka Sirion biorąca początek w Eithel Sirion, która dzieliła go na Beleriand Zachodni i Wschodni. Całą krainę przecinał łańcuch wzgórz dzielący ją w poprzek, który nosił nazwę Andram (Wielki Mur). Czasami do Beleriandu zaliczane były także Nevrast z powodu łagodniejszego klimatu niż w Hithlumie^[9], oraz Dorthonion^[2].

Beleriand Zachodni obejmował tereny położone na zachód od Sirionu. Leżały w nim między innymi królestwo Ñoldorów pod wodzą Finroda – Nargothrond, zachodnie wybrzeże Falas (gdzie znajdowały się przystanie Telerich – na północy Brithombar, na południu – Eglarest^[10][11][12]), Arvernien, las Nivrim (Marchia Zachodnia), będący częścią Doriathu^[13], oraz las Brethil, a czasami zaliczany był do niego także Nevrast^[9]. Płynęły przez niego rzeki Narog oraz Teiglin, które wpadały do Sirionu^[2].

Beleriand Wschodni był położony pomiędzy rzeką Sirion a Górami Błękitnymi, u podnóża których leżała kraina Ossiriand (Kraj Siedmiu Rzek), którego główną rzeką był Gelion wraz z dopływami; kraina rozciągała się na 600 staj, a w najszerszym miejscu mierzyła 100 staj^[1][14][15]. Znajdowało się w niej między innymi królestwo Doriathu (nazywane wcześniej Egladorem^[16]) pod władzą Sindara Elu Thingola ze stolicą w Menegroth (Tysiąc Grot), które objęte było Obręczą Meliany, oraz Gondolin założony przez Turgona^[17]. Oprócz tego położone w nim były las Taur-im-Duinath^[18], pustkowie Dimbar pod szczytami Crissaegrimu, Nan Dungortheb (Dolina Okropnej Śmierci; zamieszkała tam uciekająca przed balrogami Melkora Ungolianta^[19]) pod Ered Gorgoroth (Górami Grozy), Dor Dínen (Milczący Kraj), puszcza Region (będąca południową częścią Doriathu) oraz północne marchie synów Fëanora. Dopływami Sirionu płynącymi przez tę część Beleriandu były: Mindeb, Rivil, Esgalduina, bród Arossiach oraz Aros, do którego wpadał, i Sucha Rzeka, które spływały z Dorthonionu oraz Celon, dopływ Aros, który wypływał ze wzgórz Himring, niedaleko źródeł Małego Gelionu^{[2][14][20][21]}.

Beleriand zamieszkiwali elfowie: Falathrimowie pod wodzą Círdana na wybrzeżu, Elfowie Zieloni w Ossiriandzie oraz Sindarowie pod wodzą Thingola w Królestwie Doriath. Po powrocie Ñoldorów do Śródziemia zamieszkali oni w Dorthonionie oraz na wschód od Doriathu; Turgon zaś osiedlił się w Nevraście, później zaś przeniósł się do doliny pośród gór Echoriath, gdzie założył królestwo Gondolinu. Finrod i Orodreth przebywali w Przełomie Sirionu, później zaś pierwszy z nich przeniósł się nad rzekę Narog, gdzie zbudował Nargothrond^[22][23].

Po przybyciu ludzi do Beleriandu ród Bëora osiedlił się na terenach podległych Amrodowi i Amrasowi na wschodnim brzegu Celonu, na południe od Nan Elmoth, w pobliżu granicy Doriathu, któremu później nadano nazwę Estolad (Obozowisko). Haladinowie zatrzymali się w Thargelionie. Marach wraz ze swoimi ludźmi zamieszkali na południowy wschód od osiedli rodu Barana, syna Bëora. Po jakimś czasie jednak Edainowie zaczęli przenosić się do krajów, gdzie panowali synowie Fëanora: lud Bëora udał się do Dorthonionu, lud Aradana (Malacha), syna Maracha, powędrował na zachód, z którego część zatrzymała się na jakiś czas w dolinach wśród stoków Ered Wethrin. Bereg wyprowadził tysiąc ludzi z rodu Bëora na południe^[a]. Lud Amlacha po wyjeździe swojego wodza na służbę do Maedrosa wrócił za góry do Eriadoru. Po śmierci ojca i braci Halethy poprowadziła ona swój lud do Estoladu, a następnie na zachód, gdzie osiedlili się wśród lasów Talath Dirnen za Teiglinem, a niektórzy zapuszczali się w głąb królestwa Nargothrondu. Ostatecznie powiodła ich do lasu Brethil^[24].

Nie jest wspomniane, czy krasnoludowie osiedlali się w większych grupach w Beleriandzie, ale ze swoich siedzib na wschodnich stokach Gór Błękitnych prowadzili handel z elfami z tej krainy^[25]. Krasnolud Mîm mieszkał jednak wraz z synami na Amon Rûdh na południe od Brethilu^[26].

Na terenie Beleriandu używano w głównej mierze sindarinu (nazywanego też językiem Beleriandu^[27] lub językiem elfów z Beleriandu^[28]). Po przybyciu Ñoldorów do Śródziemia początkowo używali oni quenyi, jednak gdy Sindarowie przestali z niego korzystać pod wpływem rozkazu Thingola, również przybyli z Amanu elfowie zaczęli stosować w codziennym życiu sindarinu; tylko książęta Ñoldorów między sobą posługiwali się w dalszej chwili Szlachetnym Językiem Zachodu^[29].

Edainowie posługiwali się swoją ojczystą mową, z której powstał potoczny Adûnaic, język późniejszych Númenorejczyków, a także językiem elfów^[30].

Niższe partie Amon Rûdh porastały krzewy aeglosu (śnieżny cierń), który przypominał janowiec ciernisty, a szczyt seregon (Krew Kamieni^[28] lub krwawy kamień), przypominający rozchodnik i mający ciemnoczerwone kwiaty^[31][32][33]. mchy, trawy, olbrzymie paprocie i drzewa S 62 wodorosty i drzewa S 75 Hirilorn niphredil WP 389 uilos NO 479 wrzosy NO 119 brzoza ibidem jarzębina ibidem głogi ibidem jeżyny NO 120

Glaurung Thorondor Ungolianta

Beleriand ukształtował się w trakcie Wielkiej Bitwy Potęg, kiedy armia Valarów starła się z siłami Melkora^[34].

Elfowie po raz pierwszy trafili do Beleriandu, gdy pod przewodnictwem Oromëgo zmierzali do Amanu^[5]. Vanyarowie i Ñoldorowie zostali przetransportowani na wyspie sprowadzonej przez Ulma do Valinoru, jednak jej część oderwała się i w ten sposób powstała wyspa Balar^[35].

Pod koniec wędrówki Teleri przez długi czas odpoczywali w Beleriandzie Wschodnim, za rzeką Gelion. Tam jeden z wodzów tego szczepu – Elwë – spotkał w lesie Melianę, przedstawicielkę Majarów, którą następnie poślubił^[36]. Wspólnie założyli królestwo Doriath ze stolicą w Menegroth^[37].

Po śmierci Drzew Valarów i kradzieży Silmarili przez Melkora, zbiegł on do Śródziemia. W pościg za nim ruszyli Ñoldorowie pod wodzą Fëanora, co spowodowało Wojnę o Beleriand. W trakcie ich pobytu powstały królestwa Gondolinu (w roku 104^[b]) oraz Nargothrondu^[16][38]. Po około trzystu latach od ich przybycia, około 310 roku do Beleriandu wkroczyli pierwsi ludzie^[b][39].

W 455 roku^[b] w wyniku bitwy Dagor Bragollach Morgoth przejął kontrolę nad Ard-galen oraz Dorthonionem, a Marchia Maedhrosa została poważnie osłabiona^[40]. W 473 upadło Falas, a w 496 Nargothrond. Po śmierci Diora około 509 roku Doriath zostało opuszczone, a latem 511 roku padł Gondolin^[b][41].

Pod koniec Pierwszej Ery Eärendil wraz z żoną Elwingą wyruszył do Amanu wraz z jednym z Silmarili, by prosić Valarów o ulitowanie się nad Śródziemiem^[42]. Został wysłuchany i armia Valarów wyruszyła na wschód. Należeli do niej Vanyarowie i ci Ñoldorowie, którzy nie opuścili Valinoru. Zapoczątkowało to Wojnę Gniewu (inaczej zwana Wielką Bitwą), ostatnią z bitew o Beleriand, która zakończyła panowanie Morgotha. Valarowie skuli go ponownie łańcuchem Angainorem i wyrzucili przez Bramę Nocy poza mury Świata, w bezczasową otchłań^[43]. W wyniku starcia jednak Beleriand został zalany przez wody Wielkiego Morza; ściana Gór Błękitnych pękła i utworzyła się z tej przyczyny zatoka Lhûn, nazwaną tak od rzeki o tej nazwie, która zmieniła koryto i wpadała do niej. Przetrwały Lindon, gdzie pozostało wielu Eldarów, nie chcąc jeszcze opuścić Beleriandu^[2][4], oraz Tol Morwen^[44], Tol Fuin i wzgórze Himring, które stało się wyspą i zmieniło nazwę na Himling^[45].

• Arda

• Karen WynnK.W. Fonstad Karen WynnK.W., Atlas Śródziemia, wyd. I, Warszawa: Amber, 1998, ISBN 83-7169-770-8 .
• RobertR. Foster RobertR., Encyklopedia Śródziemia, wyd. IV, Warszawa: Amber, 2017, ISBN 978-83-241-6405-9 .
• J.R.R.J.R.R. Tolkien J.R.R.J.R.R., Silmarillion, ChristopherCh. Tolkien (red.), wyd. XXII, Warszawa: Amber, 2014, ISBN 978-83-241-4999-5 .
• J.R.R.J.R.R. Tolkien J.R.R.J.R.R., Niedokończone opowieści, ChristopherCh. Tolkien (red.), wyd. IX, Warszawa: Amber, 2013, ISBN 978-83-241-4589-8 .
• J.R.R.J.R.R. Tolkien J.R.R.J.R.R., Władca Pierścieni, Warszawa: Muza, 2017, ISBN 978-83-7758-255-8 .