Wiktor Żytłowski

Wiktor Żytłowski
Bertyński
Data i miejsce urodzenia

1900
Żytomierz, gubernia wołyńska, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

3 listopada 1937
Kommunarka, RFSRR, ZSRR

Przebieg służby
Formacja

NKWD

Główne wojny i bitwy

wielki terror

Wiktor Żytłowski, ps. Bertyński (ur. 1900 w Żytomierzu[1], zm. 3 listopada 1937 w Kommunarce) – komunista, zastępca członka Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Polski (1930-35), członek KC KPP (1935-37), pracownik aparatu Komitetu Wykonawczego Kominternu, funkcjonariusz Wydziału Specjalnego (kontrwywiadowczego) OGPU/NKWD[2][3][4].

Życiorys

Pochodził z rodziny żydowskiej, uzyskał średnie wykształcenie. Członek KPRP od 1920, jeden z przywódców organizacji partyjnej w Łodzi i członek komitetu okręgowego partii. W latach 1921–24 więziony. Od 1924 w ZSRR. Członek WKP(b). Pracownik Komitetu Wykonawczego Kominternu. Funkcjonariusz Wydziału Specjalnego OGPU w Moskwie, w latach 1926-28 zastępca szefa wydziału OGPU. Po przejęciu na VI plenum KC KPP (18-25 czerwca 1929, Berlin) władzy w partii przez frakcję „mniejszości” z Julianem Leszczyńskim-Leńskim na czele Żytłowski został mianowany na sekretarza utworzonej wówczas Komisji Bezpieczeństwa przy Biurze Politycznym KC KPP. Komisja zajmować się miała „walką z prowokacją w partii”. Na V zjeździe KPP (16—29 sierpnia 1930 Peterhof k. Leningradu) wybrany do KC KPP jako zastępca członka KC, od 1935 członek KC. Członek Sekretariatu Krajo­wego KC KPP. Delegat na III, IV i V Kongres Kominternu.

Jako pierwszy, już w 1930 wysuwał tezy o „piłsudczykowskiej prowokacji” w KPP. Wyłożył je obszerniej w 1934 w broszurze U źródeł peowiackiej prowokacji w KPP[5].

W okresie „wielkiej czystki” 15 maja 1937 aresztowany przez NKWD. 1 listopada 1937 zatwierdzony przez Stalina i Mołotowa do rozstrzelania na liście obok 143 innych[6]. 3 listopada 1937 skazany na śmierć przez Kolegium Wojskowe Sądu Najwyższego ZSRR z zarzutu o udział w terrorystyczno-dywersyjnej organizacji szpiegowskiej. Rozstrzelany tego samego dnia w miejscu egzekucji Kommunarka pod Moskwą, pochowany anonimowo.

Zrehabilitowany 9 maja 1956 postanowieniem Kolegium Wojskowego SN ZSRR.

Przypisy

  1. ↑ jako miejsce urodzenia podawana jest również Warszawa
  2. ↑ Piotr Gontarczyk, Przyczynek do badań elit komunistycznych czasów PRL. Uwagi na marginesie biografii Romana Zambrowskiego, Dzieje Najnowsze, 02.2016 s.177.
  3. ↑ Mirosław Szumiło, Roman Zambrowski 1909-1977. Studium z dziejów elity komunistycznej w Polsce Warszawa 2014, wyd. Instytut Pamięci Narodowej, s. 107.
  4. ↑ Ludwik Hass, Trockizm w Polsce (do 1945 r.) [w:] Oblicza lewicy. Losy idei i ludzi, Warszawa 1992, s. 185−241. wersja elektroniczna
  5. ↑ Wiktor Żytłowski, związany z NKWD, już w 1929 r. stworzył Komisję Bezpieczeństwa przy Biurze Politycznym KC KPP, która miała zajmować się „walką z prowokacją” w partii, czyli była w pewnym sensie prefiguracją komisji o identycznej nazwie utworzonej 20 lat później w Warszawie. O ile wiem, to on właśnie pierwszy wysuwał zarzuty o „piłsudczykowskiej prowokacji”, i to już w 1930 r. Wskazywał też konkretne nazwiska i NKWD szło tym tropem, aresztując takich działaczy jak Tadeusz Żarski, Jerzy Czeszejko-Sochacki, Wojewódzki. Żytłowski ideologicznie „uogólnił” swoje tezy w osobnej broszurze wydanej w 1934 r. ("U źródeł prowokacji peowiackiej"). Nie uchroniło go to przed aresztowaniem przez NKWD i kulą w tył głowy. Andrzej Paczkowski, Barbara Polak, Robert Spałek; Komuniści przeciw komunistom Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, nr 01-02/2005,Warszawa 2005, s. 11.wersja elektroniczna
  6. ↑ Сталинские расстрельные списки. [dostęp 2017-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-03)].

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya