Aleksandryt
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Al2BeO4[1] |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
8,5 |
| Przełam |
muszlowy, nierówny, nieregularny[2] |
| Łupliwość |
wyraźna |
| Pokrój kryształu |
tabularny lub pryzmatyczny[2] |
| Układ krystalograficzny |
rombowy, dwupiramidalny[2] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
3,64-3,77 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
zielony, niebieskozielony, fioletowy, czerwony, purpurowy |
| Rysa |
biała |
| Połysk |
szklisty |
| Współczynnik załamania |
1.745 - 1.756 (dwuosiowy)[2] |
Aleksandryt – minerał, kamień szlachetny, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu[3]. W zależności od oświetlenia zmienia barwę: w świetle dziennym jest zielony, w sztucznym oświetleniu – czerwony (zjawisko fluorescencji spowodowane obecnością metali chromu[3] i żelaza w kryształach aleksandrytu). Nazwany na cześć przyszłego cara Aleksandra II[4] w 1842. Został odkryty przypadkowo, w dolinie rzeki Tokowaja, w pobliżu Jekaterynburga na Uralu, podczas poszukiwania szmaragdów. Wykazuje niską dyspersję wynoszącą 0,015. Wykazuje dwójłomność na poziomie 0.008 - 0.012. Przezroczysty do półprzezroczystego. Może być nieprzezroczysty i zawierać inkluzje (efekt kociego oka). Wykształca bliźniaki, szczególnie spłaszczone w kształcie serca[2].
Występowanie
Występuje w skałach metamorficznych i pegmatytach. Towarzyszą mu najczęściej flogopit, biotyt, chryzoberyl, szmaragd, klinochlor, fluoryt, kwarc, korund, szafir oraz rubin[1]. Może występować w złożach okruchowych. Najcenniejsze aleksandryty pochodzą ze złóż:
- Na Uralu (Rosja), gdzie odkryto je w latach trzydziestych XIX wieku (1834). Złoża na Uralu są obecnie prawie całkowicie wyeksploatowane. Tu znaleziono najpiękniejszą i największą grupę kryształów aleksandrytu – druzę składającą się z 22 kryształów o masie 5 kg.
- Na Sri Lance – Latpandura. Tu znaleziono największy, pojedynczy kryształ, po przecięciu i oszlifowaniu zachował masę 66 karatów, przechowywany jest w Smithsonian Institution w Waszyngtonie).
- W Brazylii – Minas Gerais, Bahia
- W Birmie – Mogok
- Na Madagaskarze – Tsarasatro, Ambatosoratra
- Na Tasmanii
- W USA
- W Zimbabwe[2]
- w Tanzanii[2]
Zastosowanie
- kamień jubilerski (łatwo pęka podczas cięcia i polerowania)
- kamień kolekcjonerski
Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii udało się wyprodukować syntetyczny aleksandryt, który jest wykorzystywany:
- w laserach
- do produkcji iluminatorów w statkach kosmicznych oraz sztucznych satelitach
W przestrzeni kosmicznej nie ma ochrony przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym i innymi promieniowaniami kosmicznymi. Aleksandryt ma zdolności do odfiltrowywania różnych części widma światła. To właśnie ta właściwość wywołuje zmiany jego barwy.
Przypisy
- ↑ a b Alexandrite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2026-04-19] (ang.).
- ↑ a b c d e f g Alexandrite.
- ↑ a b Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 21, ISBN 83-7183-240-0, OCLC 749698778.
- ↑ Bania, Zbigniew, Jędryczko, Małgorzata, Sztuka świata. T. 17, Słownik terminów : A -K, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 21, ISBN 978-83-213-4726-4.
Bibliografia
- Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
- Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.