Brzezno

Brzezno
Brzeźno
wieś
ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

szamotulski

Gmina

Kaźmierz

Strefa numeracyjna

61

Kod pocztowy

64-530[2]

Tablice rejestracyjne

PSZ

SIMC

0584521

Położenie na mapie gminy Kaźmierz
Mapa konturowa gminy Kaźmierz, po prawej znajduje się punkt z opisem „Brzezno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Brzezno”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Brzezno”
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa konturowa powiatu szamotulskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Brzezno”
Ziemia52°29′30″N 16°37′18″E/52,491667 16,621667[1]

Brzezno (pol. hist. Brzeźno[3][4]) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Kaźmierz[5].

Położenie

Wieś jest położona przy drodze z Tarnowa Podgórnego do Kaźmierza[4].

Historia

Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Po raz pierwszy w źródłach historycznych odnotowana została w łacińskim dokumencie z 1398 jako "Brzesno", 1423 "Bresno", 1437 "Brzeszno", 1442 "Brzezno", 1445 "Breszno", 1470 "Brzeźno" - "Minor" lub "Maior" (pol. "mniejsze lub większe")[3].

Początkowo była własnością szlachecką należącą do rodu Bnińskch, a później do Szamotulskich herbu Nałęcz, Górków herbu Łodzia, Pietrskich. W 1442 miejscowość leżała w powiecie poznańskim, województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 znajdowała się w parafii Kaźmierz[3].

Pierwszy zapis z 1398 odnotowuje proces sądowy Małgorzaty Bnińskiej, która wraz z dziećmi wygrała go z wojewodą poznańskim Sędziwojem Świdwą z Szamotuł o Brzeźno pod warunkiem zapłacenia mu 50 grzywien. Jeśli natomiast nie dopełniła by tego warunku, to Sędziwój miał posiadać wieś z roku na rok, dopóki nie otrzyma tej sumy. W 1420 Piotr z Chełmna toczył spór z Wawrzyńcem z Brzeźna dowodząc, że nie pobrał mu mienia wartości 11 grzywien, lecz zabrał mu je z powodu zabicia człowieka przez kmiecia[3].

W latach 1437-1445 wieś należała do kasztelana poznańskiego Dobrogosta z Szamotuł, który w 1445 zapisał Elżbiecie żonie swego syna Jana Świdwy z Szamotuł po 200 grzywien posagu oraz wiana na wsiach Brzeźno, Cerekwica, Chlewiska i Napachanie. W 1470 Dobrogost i Stanisław pozwani zostali przez starostę o pobór z Brzeźna Małego albo Wielkiego ale nie stawili się. W 1496 kasztelan kaliski Andrzej Szamotulski dał swojej córce Katarzynie połowę miasta Szamotuły wraz z wsiami, m.in. z połową Brzeźna, dopóki nie wypłaci jej przyszłemu mężowi 2000 grzywien posagu[3].

W 1511 Katarzyna córka wojewody poznańskiego Andrzeja z Szamotuł oraz żona Łukasza Górki kaszt poznańskiego i starosty generalnego Wielkopolski dała mężowi połowę miasta Szamotuły wraz z wsiami, a w tym m.in. połowę Brzeźna. W 1512 król polski Zygmunt I Stary zezwolił Łukaszowi Górce, aby zapisał swojej żonie Katarzynie z Szamotuł dożywocie na połowie miasta Szamotuły wraz z wsiami, a w tym m.in. na połowie Brzeźna[3].

Zachowały się także zapisy o wsi pochodzące ze źródeł kościelnych. W 1423 z 9 łanów pobrano po jednym wiardunku tytułem dziesięciny dla prebendy zwanej „Goślina”, a później „Kaźmierz” w katedry poznańskiej. W 1442 biskup poznański wydał wyrok w sporze pomiędzy kanonikiem poznańskim a Dobrogostem z Szamotuł kasztelanem poznańskim o dziesięciny z Brzeźna i postanowił, że kmiecie brzeźnieńscy mają płacić co roku po 7 skudów lepszej monety z każdego łana tytułem dziesięciny snopowej kanonikowi oraz jego następcom. W 1446 zawarto ugodę w sprawie dziesięciny z Brzeźna dla prebendy kanonicznej „Kaźmierz” w katedrze poznańskiej. W 1510 pobierano we wsi opłatę zwaną meszne dla plebana oraz dziesięcinę z łanów kmiecych dla katedry poznańskiej[3].

Miejscowość odnotowały również historyczne rejestry podatkowe dzięki, którym znamy stosunki własnościowe we wsi. W 1423 we wsi było 9 łanów. W 1510 Brzeźno było wsią należącą do Szamotulskich. Był w niej jeden łan osiadły, 7 łanów opuszczonych oraz dwa łany sołeckie. W 1531 imiennie odnotowano miejscowego sołtysa pod imieniem "Vothka". W 1563 miał miejsce pobór z części kasztelana biechowskiego Jana Szamotulskiego. W 1577 płatnikiem poboru ze wsi był Marcin Pietrski. W 1580 jako płatnik poboru podatkowego odnotowano Marcina Pietrskiego, który zapłacił od dwóch łanów, zagrodnika oraz kolonisty, najemnego robotnika od dwóch pługów[3].

Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego[4].

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 11360.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 98 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ a b c d e f g h Chmielewski 1982 ↓, s. 129-130.
  4. ↑ a b c Jan Maj, Alicja Dziewulska: Mapa topograficzna Polski N-33-129/130: Poznań. Warszawa: Wojskowe Zakłady Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-150-X.
  5. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 174, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-09-12]. 
  6. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 16.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Gmina Kaźmierz
Wsie
Osady
Osady leśne
Przysiółek
Część wsi

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya