Caffè degli Specchi

Caffè degli Specchi – zabytkowa kawiarnia działająca od 1839 roku na parterze Palazzo Stratti przy Piazza Unità d’Italia w Trieście. Jest jedyną zachowaną spośród czterech kawiarni działających w XIX wieku przy ówczesnym Piazza Grande. Lokal należy do grupy historycznych kawiarni Triestu i jest związany z rozwiniętą w mieście kulturą kawiarnianą okresu habsburskiego^[1].

Kawiarnia była miejscem spotkań kupców, oficerów, artystów i intelektualistów. Odbywały się w niej koncerty, którymi na początku kariery dyrygował Franz Lehár. Wśród osób odwiedzających lokal wymieniani są m.in. James Joyce i Italo Svevo^[1][2].

Kawiarnia została otwarta w 1839 roku, w tym samym roku, w którym ukończono Palazzo Stratti. Jej powstanie wiązało się z działalnością licznej i wpływowej greckiej społeczności kupieckiej w dziewiętnastowiecznym Trieście. W 1846 roku cały pałac, wraz z pomieszczeniami kawiarni, przeszedł na własność przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego Assicurazioni Generali^[2].

W XIX wieku Caffè degli Specchi stała się jednym z miejsc spotkań środowisk związanych z włoskim irredentyzmem. Jednocześnie pełniła funkcję lokalu towarzyskiego uczęszczanego przez przedstawicieli wielojęzycznej społeczności miasta, kupców, urzędników, wojskowych oraz osoby związane z życiem kulturalnym Triestu^[1].

Nazwa lokalu oznacza „Kawiarnię Luster”. Według miejskich materiałów turystycznych pochodzi ona od zwyczaju zapisywania lub rytowania ważnych wydarzeń z historii miasta na lustrach i szklanych płytach umieszczanych we wnętrzu. Z dawnego wyposażenia tego rodzaju zachowały się trzy płyty^[1].

W okresie międzywojennym kawiarnia nadal działała jako lokal reprezentacyjny przy głównym placu miasta. W jej wnętrzach odbywały się spotkania publiczne i wydarzenia towarzyskie, a położenie przy Piazza Unità d’Italia sprawiało, że była związana z uroczystościami i manifestacjami organizowanymi w centrum Triestu^[1].

Po zakończeniu II wojny światowej Palazzo Stratti i pomieszczenia kawiarni zostały zajęte przez alianckie władze wojskowe sprawujące administrację nad Triestem. Lokal służył jako miejsce spotkań i zaplecze brytyjskiej marynarki wojennej, a wstęp mieszkańców miasta był ograniczony i wymagał zezwolenia lub towarzystwa żołnierza alianckiego^[2][1].

Po zwróceniu pomieszczeń do użytku cywilnego kawiarnia ponownie rozpoczęła działalność. W późniejszych dziesięcioleciach była kilkakrotnie remontowana i zmieniała dzierżawców, zachowując jednak historyczną nazwę i funkcję lokalu gastronomicznego^[1].

Kawiarnia zajmuje część parteru Palazzo Stratti i jest dostępna zarówno od strony Piazza Unità d’Italia, jak i poprzez ogródek urządzany na placu. Wystrojem nawiązuje do tradycji środkowoeuropejskich kawiarni miejskich, wykorzystując lustra, dekoracyjne sztukaterie, żyrandole i elementy wyposażenia inspirowane wnętrzami z okresu monarchii habsburskiej^[1].

Związek kawiarni z Palazzo Stratti powoduje, że jej architektura i układ przestrzenny są częścią historii całego pałacu. Budynek został wzniesiony według projektu Antonia Buttazzoniego, a jego fasada od strony placu otrzymała obecną formę podczas przebudowy przeprowadzonej w 1872 roku^[3].