Cicha noc
| Wydany |
1816 (tekst, wersja polska ok. 1930), 24 grudnia 1818 (melodia) |
|---|---|
| Gatunek | |
| Twórca |
Franz Xaver Gruber (melodia), Joseph Mohr (tekst), Piotr Maszyński (tekst polski) |
Cicha noc – jedna z najbardziej znanych kolęd na świecie, po raz pierwszy wykonana podczas pasterki w wigilię 1818 roku, w austriackim Oberndorfie bei Salzburg. Autorem słów Stille Nacht był Joseph Mohr[1], melodię ułożył Franz Xaver Gruber. Słowa jednej z wersji w języku polskim ułożył ok. 1930 roku Piotr Maszyński.
Przetłumaczono ją na ponad 300 różnych języków i dialektów (Kolekcja Wallace Bronner, Frankenmuth, Michigan, USA).
Powstanie kolędy
Tekst pieśni powstał jako wiersz już w roku 1816. Autor wiersza, Joseph Mohr, był wówczas (1815–1817) wikarym w Mariapfarr w regionie Lungau (południowo-wschodnia część landu Salzburg).
Melodia powstała dwa lata później, 24 grudnia 1818 roku. Joseph Mohr, w latach 1817–1819 wikary w nowo powstałej parafii św. Mikołaja w Oberndorfie bei Salzburg, zaproponował Franzowi Gruberowi napisanie muzyki do swojego wiersza. Franz Gruber był od 1807 do 1829 r. nauczycielem i organistą kościelnym w Arnsdorfie zaś od 1816 do 1829 r. również organistą w nowej parafii w pobliskim Oberndorf bei Salzburg. Kompozycja miała być na 2 głosy solowe z towarzyszeniem chóru i gitary. Przypuszcza się, że kościół w Oberndorfie bei Salzburg dysponował jedynie starym, niesprawnym pozytywem i dlatego potrzebna była pieśń z towarzyszeniem gitary. Została ona napisana w tonacji D-dur, w metrum 6/8.
Pieśń została wykonana w tym samym dniu podczas pasterki. Mohr śpiewał partię tenorową i grał na gitarze, Gruber wykonywał partię basową. Gruber określił kolędę jako „prostą kompozycję” i nie przypisywał jej szczególnego znaczenia.
Kolęda spodobała się mieszkańcom Oberndorf bei Salzburg i wkrótce była znana również w okolicy. Świadczą o tym zachowane odpisy pieśni (najstarszy z 1822 r. z Salzburga). Nie podają one jednak nazwisk autorów. Pieśnią zainteresowała się królewska kapela dworska w Berlinie, która w roku 1854 wysłała do Salzburga pytanie o twórcę kolędy. 30 grudnia 1854 r. Franz Gruber opisał okoliczności powstania utworu. W ojczystym Salzburgu kolęda została zaliczona do oficjalnych pieśni kościelnych dopiero w roku 1866.
Oryginalny zapis nutowy Grubera z 24 grudnia 1818 r. zaginął, podobnie jak następny zapis, prawdopodobnie z ok. 1830 r., na dwa głosy solowe, chór i organy.
Zaginął również śpiewnik kościelny Blasiusa Wimmera (organisty i nauczyciela z Waidring w Tyrolu), w którym pieśń „Cicha noc” zapisana była z datą 22 lipca 1819 r. i liczyła siedem zwrotek.
Zachował się natomiast niedatowany rękopis Mohra, powstały prawdopodobnie między rokiem 1820 a 1825 (zapis w tonacji D-dur, metrum 6/8, na dwa głosy wokalne z towarzyszeniem gitary, sześć zwrotek), w którym wyraźnie podano autorów pieśni.
Zachowały się również późniejsze rękopisy Grubera:
- najwcześniejszy z zachowanych, z 12 grudnia 1836 r. (zapis w tonacji Es-dur, metrum 6/8, na cztery głosy wokalne, dwoje skrzypiec, altówkę, flet, fagot, dwa klarnety, dwie waltornie, wiolonczelę (Violone) i organy, sześć zwrotek),
- niedatowany, prawdopodobnie z ok. 1845 r. (zapis w tonacji D-dur, metrum 6/8, na dwa głosy solowe i chór mieszany, z towarzyszeniem trio smyczkowego, dwóch rogów i organów, jedna -pierwsza – zwrotka),
- niedatowany, prawdopodobnie z roku 1854 (zapis w tonacji D-dur, metrum 6/8, na dwa głosy solowe i chór, bez akompaniamentu, pięć zwrotek – brak trzeciej zwrotki),
- niedatowany, prawdopodobnie z ok. 1860 r. (zapis w tonacji D-dur, metrum 6/8, na sopran i alt z „cichym akompaniamentem organów”, sześć zwrotek).
Autografy te przechowywane są w archiwach w Hallein pod Salzburgiem (Stille-Nacht-Archiv) i w Salzburgu (Carolino Augusteum).
Tekst kolędy
Oryginalna wersja, według autografu Josepha Mohra (1816 r.), liczy sześć zwrotek. Obecnie śpiewa się najczęściej wersję skróconą: zwrotkę 1, 2 i 6. Melodia (kompozycja): Franz Xaver Gruber, 1818.
Różne wersje językowe
| Język | Tytuł |
|---|---|
| afrykanerski | Stille Nag |
| albański | Natë e shenjtë dialekt gegijski Shetja natë |
| angielski | Silent Night |
| arabski | عيد الليل |
| baskijski | Gau ixilla, gau donea |
| białoruski | Ціхая ноч |
| bretoński | Nozvezh sioul, nozvezh kaer |
| bulu | Mba-mba a-lu, si ne mienn |
| bułgarski | Тиха нощ |
| cebuański | Gabiing malinaw |
| chiński | 平安夜 [Ping’an ye] |
| chorwacki | Tiha noć |
| czamorro | Puengen Yu’os |
| czejeński | Pavetaa’eva nehe’xoveva |
| czeski | Tichá noc |
| cziczewa | Usikuwo woyerawo |
| dolnołużycki | Śicha noc |
| dolnosaksoński | Stille Nacht |
| duński | Glade jul, dejlige jul Stille nat, hellige nat |
| esperanto | Paca nokt’ Milda nokt’[2] |
| estoński | Püha öö |
| farerski | Gleðilig jól |
| fiński | Jouluyö, juhlayö |
| francuski | Douce nuit |
| friulski | Tal scûr de gnot |
| fryzyjski | Stille nacht |
| górnołużycki | Ćicha nóc |
| grecki | Άγια Νύχτα |
| grenlandzki | Jûtdlime Kîmasugtut |
| gruziński | ღამე ნათელი [Ghame nateli] |
| haitański | Nuit pèzib |
| hawajski | Po la’i e |
| hebrajski | לילה שקט [Layla sheket] |
| hindi | धन्य रात [Dhanya raat] |
| hiszpański | Noche de paz |
| holenderski | Stille nacht |
| indonezyjski | Malam kudus |
| inuicki | Jûtdlime kîmasugtut |
| irlandzki | Oíche chiúin |
| islandzki | Heims um ból Hljóða nótt |
| japoński | きよしこの夜 [Kiyoshi kono yoru] |
| jawajski | Dalu Suci |
| jèrriais | Oh tchi douoche niet |
| karoliński | Scho’ragh bwong |
| kaszubski | Cëchô noc |
| kataloński | Santa nit |
| komancze | Tsaa ta tukani |
| koreański | 고요한 밤 거룩한 밤 [Goyohan bam geolughan bam] |
| kornijski | Nos hep son |
| korsykański | Capanna santa |
| litewski | Tyli naktis |
| luksemburski | Se’leg Nuecht |
| łaciński | Alma nox /Sancta nox |
| łatgalski | Klusa nakts, svāta nakts |
| łemkowski | Тіха ноч |
| łotewski | Klusa nakts, svēta nakts |
| macedoński | Тивка ноќ |
| malajalam | Shantha raathri thiru raathri |
| malajski | Malam sunyi |
| malgaski | Alina masina |
| maltański | O lejl ta’ skiet |
| manx | Oie sheoil |
| maya | Jeets’el áak’ab |
| mongolski | Аниргүй шөнө |
| nahuatl | Paxe yohual |
| niemiecki | Stille Nacht |
| norweski | bokmål Glade jul nynorsk Stille natt / Glade jol |
| ormiański | Լուռ գիշեր [Lurr gisher] |
| pampango | Tahimic ya, at masala |
| perski | شب ساکت و آروم |
| polski | Cicha noc |
| portugalski | Noite de paz |
| romansz (retoromański) | Clara notg de Nadal |
| rosyjski | Тихая ночь |
| rumuński | Noapte de vis / O, noapte preasfinţită |
| serbski | Тиха ноћ |
| słowacki | Tichá noc |
| słoweński | Sveta noč |
| suahili | Usiku mtakatifu |
| szkocki gaelicki | Oidhche shàmhach |
| szwedzki | Stilla natt |
| tagalski | Talang Patnubay |
| tajski | ยามราตรี ศรีหรรษา |
| tok pisin | Gutpela nait |
| turecki | Sakin gece! Kutsal gece! |
| ukraiński | Тиха ніч |
| uzbecki | Ойдин тун |
| venda | Vhusiku ha u difha |
| walijski | Tawel nos |
| waloński | Paujère gnût |
| węgierski | Csendes éj |
| wietnamski | Đêm thánh vô cùng |
| włoski | Astro del ciel Bianco Natal |
| xhosa | Busuku obungewele |
| zuluski | Busuku obuhle |
Przypisy
- ↑ r, Czego nie wiecie o Cichej Nocy? Ta kolęda śpiewana jest aż w 330 językach, na całym świecie! Skąd wzięła się jej fenomenalna kariera? [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2018-12-08] (pol.).
- ↑ Milda nokt' www.esperanto.be.
Linki zewnętrzne
- Archiwalna strona Towarzystwa Stille-Nacht-Gesellschaft (Salzburg). stillenacht.at. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-21)]. (niem.).
- Kraj związkowy Salzburg, mapka miejscowości związanych z powstaniem kolędy. stillenachtland.at. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-14)].
- Teksty kolędy w różnych językach (199 wersji w 135 językach, w tym 5 wersji do odsłuchania)
- Cicha noc w serwisie Wolne Lektury
- Cicha noc, święta noc w serwisie Koledypolskie.pl (tekst kolędy i historia jej powstania)
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.