Ignacy Petelenz

Ten artykuł dotyczy polskiego nauczyciela, zoologa, posła do Rady Państwa. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.
Ignacy Petelenz
Ilustracja
Ignacy Petelenz (przed 1901)
Data i miejsce urodzenia

14 września 1850
Turka

Data i miejsce śmierci

20 czerwca 1911
Kraków

Miejsce spoczynku

cmentarz Rakowicki w Krakowie

Zawód, zajęcie

nauczyciel

Narodowość

polska

Tytuł naukowy

doktor

Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Rodzice

Antoni, Pulcheria

Małżeństwo

Agrypina (I)
Maria (II)

Krewni i powinowaci

Karol, Rudolf, Leonard (bracia), Czesław (bratanek)

Odznaczenia
Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)
Multimedia w Wikimedia Commons

Ignacy Leonard Petelenz (ur. 14 września 1850 w Turce, zm. 20 czerwca 1911 w Krakowie) – polski nauczyciel z tytułem doktora, pedagog, zoolog, działacz społeczny i polityczny.

Życiorys

Urodził się 14 września 1850 w Turce[1][2][3][4][5]. Był synem Antoniego (-1855, urzędnik skarbowy[2]) i Pulcherii z domu Rogalskiej. Jego braćmi byli: Karol (1847–1930, nauczyciel), Rudolf (1852–1919), Leonard (1854–1914, pułkownik cesarskiej i królewskiej Armii)[3][6][7].

Siedem klas nauki gimnazjalnej odbył w Suczawie[4]. W 1869 ukończył ósmą klasę w C. K. II Gimnazjum we Lwowie z językiem niemieckim wykładowym i zdał tam egzamin dojrzałości[4][2][3]. Studiował nauki przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego oraz na Uniwersytecie Wiedeńskim[2][3][4]. Podjął pracę nauczyciela od 31 sierpnia 1872 w C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie[1][2][3][4][5]. Egzamin zawodowy nauczycielski złożył 10 stycznia 1874 (z historii naturalnej jako przedmiotu głównego oraz z matematyki i fizyki jako pobocznych)[1][4]. Został mianowany nauczycielem rzeczywistym 15 lutego 1874[1]. W 1877 został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora[4].

W 1879 uzyskał stopień doktora filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie pracy pt. Die Darwin’sche Theorie, insbesondere vom Standpunkte der Zoologie dargestellt[1][2][3][4]. W 1881 habilitował się w Szkole Politechnicznej we Lwowie i przez osiem lat był docentem w tej uczelni[4][2]. W tym okresie publikował w periodykach „Czasopismo Towarzystwa Aptekarskiego” i „Kosmos”[4]. W 1885 był zatrudniony w stacji zoologicznej w Trieście[4]. Od 1885 do 1888 działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Wyższych[4][3][8]. Był w składzie komitetu redakcyjnego organu prasowego TNSW, czasopisma „Muzeum”[4]. W 1887 został ekspertem zawodowym w komisji naukowej[4]. W 1888 powierzono mu rewizję podręczników do nauki matematyki[4]. Także w 1888 wszedł w skład komitetu wystawy powszechnej we Lwowie[4].

28 sierpnia 1889 został mianowany na stanowisko dyrektora C. K. Wyższego Gimnazjum w Samborze (późniejsze C. K. Gimnazjum Arcyksiężniczki Elżbiety) i objął urzędowanie 4 października tego roku[1][2][3][9][5]. Podczas pracy w Samborze był członkiem i wiceprzewodniczącym C. K. Rady Szkolnej Okręgowej[4]. Był radnym miejskim w Samborze[4].

Od 1896 sprawował stanowisko dyrektora Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie[2][3][5]. Otrzymał VI rangę w zawodzie od 20 września 1901[1]. W związku z działalnością polityczną od 1907 przebywał na urlopie (od tego czasu kierownictwo zakładu pełnili Walerian Krywult i od 1908 Jan Dziurzyński)[10][11][1]. Od 1 stycznia 1908 był urlopowany na czas nieograniczony[4]. Formalnie dyrektorem pozostawał do końca życia[12].

Był przyrodnikiem, specjalizował się w zoologii[2]. W 1891 został członkiem komisji w sprawie podręczników do historii naturalnej[4]. W dziedzinie zoologii pisał publikacje, także podręczniki szkolne[2]. Łącznie stworzył 13 prac i rozpraw naukowych[2]. Jego Podręcznik do nauki zoologii w klasach wyższych szkół średnich został zaakceptowany przez C. K. Radę Szkolną Krajową do nauki szkolnej i uchodził za najlepszy tego typu podręcznik[2][4]. W 1909 został mianowany dyrektorem Komisji Egzaminacyjnej dla Szkół Ludowych i Wydziałowych w Krakowie[4].

Od 1875 był dożywotnim członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego[4]. Był sekretarzem generalnym Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika w Krakowie od 1883 do 1889[13] i przez dwa lata prezesem tegoż[4]. Był jednym z założycieli powołanego 21 lutego 1890 tamtejszego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i został jego pierwszym prezesem do 1891[14]. Przez dwa lata był prezesem koła TNSW w Krakowie[4]. 6 maja 1909 został wybrany przewodniczącym Towarzystwa Opieki nad Ubogą Młodzieżą Szkolną w Krakowie[15].

W Krakowie zaangażował się w działalność polityczną[2]. Był członkiem zarządu[16] i prezesem wydziału Towarzystwa Demokratycznego w Krakowie. Pełnił mandat krakowskiego posła do austriackiej Rady Państwa w Wiedniu: X kadencji (1901-1907), wybrany w wyborach uzupełniających 10 października 1901 w miejsce zmarłego dr. Ferdynanda Weigla oraz XI kadencji (1907-1911)[2][3][17][4][18][5]. W Kole Polskim wstąpił do frakcji demokratów[3]. Jako poseł działał na rzecz szkolnictwa[2]. Był wybierany radnym miejskim w Krakowie z kręgów inteligencji w 1908[2][3], w 1911[19][4][20].

Grób Ignacego Petelenza na cmentarzu Rakowickim

W 1904 otrzymał tytuł c. k. radcy rządu[1][2][3][21][4].

Trzy dni po nieudanych wyborach w czerwcu 1911 zapadł na zdrowiu[5]. Zmarł o god. 9½ rano[22] 20 czerwca 1911 w swoim mieszkaniu w gmachu C. K. Wyższej Szkoły Realnej przy ulicy Studenckiej w Krakowie (chorował na serce, a kilka dni wcześniej przeszedł operację zapalenia wyrostka robaczkowego, po czym wywiązało się zapalenie płuc)[2][3][4][23][24]. Jego śmierć wywarła poruszenie zarówno w Krakowie jak i w kraju[25]. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie 22 czerwca 1911[3][24][26] (kwatera V, rząd płn.).

Jego pierwszą żoną była Agrypina z domu Ferliewicz (zm. w maju 1880 w wieku 27 lat na suchoty)[27]. Drugą żoną została Maria Tekla z domu Zawadil, a ich dziećmi byli: Ignacy Kazimierz (1886-1950), Ferdynand (1888-1941), Zofia (1891-1967)[3].

Publikacje

  • Darwin i znaczenie teoryi jego dla biologii (1883)
  • O planie lekcyjnym dla nauki historyi naturalnejw gimnazyach (1884)
  • Podręcznik do nauki zoologii w klasach wyższych szkół średnich (1891)
  • Podręcznik zoologii. Kurs wyższy (1900)
  • Zoologia dla klas wyższych szkół średnich (1902)

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 2.
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t † Dr. Ignacy Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 277 z 20 czerwca 1911. 
  3. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Kronika. † Ignacy Petelenz. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 140 z 22 czerwca 1911. 
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af † Ignacy Petelenz. W: Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1911. Kraków: 1911, s. 45-51.
  5. ↑ a b c d e f Zgon byłego posła krakowskiego. „Nowości Illustrowane”. Nr 25, s. 13, 24 czerwca 1911. 
  6. ↑ Kronika. Z wojskowości. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 30 z 16 lipca 1911. 
  7. ↑ Ze świata. Ś. p. Leonard Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 8 z 14 stycznia 1914. 
  8. ↑ Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych. „Gazeta Lwowska”, s. 4-5, Nr 127 z 5 czerwca 1895. 
  9. ↑ Sprawozdanie C. K. Wyższego Gimnazyum w Samborze za rok szkolny 1890. Sambor: 1890, s. 39.
  10. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1908. Kraków: 1908, s. 25, 29, 81.
  11. ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. I. Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie za rok szkolny 1909. Kraków: 1909, s. 35, 38.
  12. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911. Wiedeń: 1911, s. 912.
  13. ↑ Władze. ptpk.org. [dostęp 2016-05-21].
  14. ↑ Czterdziestolecie. Sokół w Samborze 1890-1930. Sambor: 1930, s. 7, 8, 39.
  15. ↑ Kronika. Opieka nad ubogą młodzieżą szkolną. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 213 z 11 maja 1909. 
  16. ↑ O głosowanie powszechne. „Kurier Warszawski”, s. 2, Nr 8 z 8 stycznia 1906. 
  17. ↑ Nowowybrani posłowie z miasta Krakowa. „Nowości Illustrowane”. Nr 21, s. 13, 25 maja 1907. 
  18. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911. Wiedeń: 1911, s. 342.
  19. ↑ Nowa Rada m. Krakowa. „Nowa Reforma”, s. 1, Nr 157 z 6 kwietnia 1911. 
  20. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911. Wiedeń: 1911, s. 898.
  21. ↑ Sprawozdanie c. k. Rady szkolnej krajowej o stanie szkół średnich galicyjskich w roku szkolnym 1910/1911. Lwów: 1912, s. 25.
  22. ↑ Skon dr. Ignacego Petelenza. „Kurjer Lwowski”. 277, s. 1, 20 czerwca 1911.
  23. ↑ Kronika. † Ignacy Petelenz. „Gazeta Lwowska”, s. 5, Nr 139 z 21 czerwca 1911. 
  24. ↑ a b Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Ignacy Petelenz. rakowice.eu. [dostęp 2017-05-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)].
  25. ↑ Ś. p. Ignacy Petelenz. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 278 z 21 czerwca 1911. 
  26. ↑ Lista osób zasłużonych pochowanych na Cmentarzu Rakowickim (1803–1939). W: Karolina Grodziska–Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 132. ISBN 83-08-01428-3.
  27. ↑ Wykaz osób zmarłych od 11. do 20. maja. „Dziennik Polski”. Nr 120, s. 2, 10 maja 1880. 
  28. ↑ Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1911. Wiedeń: 1911, s. 132.
  29. ↑ Na prowincji. „Kurjer Lwowski”. Nr 293, s. 4, 22 października 11905. 

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya