Lelingit
 Lelingit i kwarc; pochodzenie: kopalnia Gabe Gottes, Sainte-Marie-aux-Mines, Górny Ren, Francja (pokazano obszar 1,2 cm) | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
Glaukopiryt, Löllingit |
|---|---|
| Skład chemiczny |
FeAs2 (arsenek żelaza)[1] |
| Twardość w skali Mohsa |
5–5,5[2] |
| Przełam | |
| Łupliwość |
niewyraźna[2], prawie niedostrzegalna, wyraźna wg dwuścianu podstawowego[1] |
| Pokrój kryształu |
słupkowy, pręcikowy, igiełkowy, listewkowy, tabliczkowy[1][2], pryzmatyczny |
| Układ krystalograficzny | |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna[3] |
| Właściwości mechaniczne | |
| Gęstość | |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa | |
| Rysa | |
| Połysk | |
| Inne |
anizotropia: silna[3] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
2.EB.15a[3] |
Lelingit (Löllingit, Glaukopiryt) – rzadki minerał z grupy arsenków[2].
Nazwa pochodzi od miejscowości Lölling w Austrii, gdzie został odkryty[2].
Właściwości
Krystalizuje w układzie rombowym[2]. Tworzy kryształy słupkowe, pręcikowe, igiełkowe, listewkowe i tabliczkowe (osiągają około 1 cm)[1][2]; przerosłe gwiaździste trojaki[1]. Zazwyczaj występuje w skupieniach zbitych, wpryśniętych[4], ziarnistych, promienistych, bezładnych wrosłych[1] i skorupowych[2]. Jest minerałem kruchym i nieprzezroczystym. Posiada metaliczny połysk i szarą bądź czarną rysę. Często zawiera domieszki złota, kobaltu, bizmutu, niklu, srebra, antymonu i siarki[2]. Jest izostrukturalny z markasytem[2]. Rozpuszcza się w kwasie azotowym[4].
Występowanie
W utworach hydrotermalnych oraz w skałach metamorficznych[1] powstałych w warunkach przeobrażeń kontaktowo-metasomatycznych[1]. Najczęściej bywa spotykany w hydrotermalnych żyłach[1][4] i gniazdach mineralnych, w towarzystwie kruszców ołowiu, cynku, bizmutu, arsenu. Przeważnie współwystępuje z arsenopirytem, kalcytem, fluorytem, dolomitem, chalkopirytem, chloantyt, magnetyt, galena, sfaleryt, piryt, kasyterytem, rodonit, staninem, syderytem i kwarcem[1][4][3]. Znany jest z niektórych pegmatytów[1], żył kwarcowych oraz występuje jako impregnacje[4].
Miejsce występowania
- Na świecie: Austria (Karyntia), Niemcy (Rudawy, Harz), Szwecja, Wielka Brytania, Algieria, Kanada (Ontario)[2], Rosja (Syberia) i USA (Dakota Południowa)[4][3].
- W Polsce: występuje z arsenopirytem w serpentynitach: w Górach Złotych, Rudawach Janowickich, Górach Izerskich oraz w rejonie Lubina i Polkowic[2][3].
Zastosowanie
- główne źródło arsenu (73% As), także złota (w Złotym Stoku zawartość Au wynosiła 25–30 g na tonę), kobaltu i innych pierwiastków[2];
- służy do wyrobu arszeniku, środków ochrony roślin, preparatów medycznych[2];
- stosuje się go do utwardzania stopu drukarskiego[2];
- ma niewielkie znaczenie kolekcjonerskie[2];
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 138, ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 254, ISBN 978-83-8293-231-7.
- ↑ a b c d e f g Löllingite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-04] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 180, ISBN 978-83-7020-313-9.
Linki zewnętrzne
- artykuł o lelingicie na stronie Webmineral.com (ang.)
- artykuł o lelingicie na stronie Mindat.org (ang.)
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.