Roald Hoffmann

Roald Hoffmann
Roald Safran
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

18 lipca 1937
Złoczów

doktor
Specjalność: chemia
Alma Mater

Uniwersytet Columbia

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytetu Cornella

Stanowisko

profesor

Odznaczenia
Narodowy Medal Nauki (USA)
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Multimedia w Wikimedia Commons

Roald Hoffmann (ur. 18 lipca 1937 w Złoczowie[1]) – polsko-amerykański chemik żydowskiego pochodzenia[2], laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (1981).

Życiorys

Urodził się w żydowskiej rodzinie inż. Hillela Safrana i Clary z d. Rosen w Złoczowie w Polsce (obecnie Ukraina). Otrzymał imię na cześć norweskiego badacza Roalda Amundsena[1].

W czasie II wojny światowej w 1941 r. Złoczów znalazł się pod okupacją niemiecką. Ponieważ sytuacja stawała się coraz bardziej niebezpieczna, a więźniowie byli przenoszeni do obozów zagłady, rodzina przekupiła strażników, aby umożliwić ucieczkę. Roalda wraz z matką i wujostwem uratowali przed Zagładą sąsiedzi Mykoła i Maria Diuk, ukrywając ich przez kilkanaście miesięcy (w 2007 r. zostali za to odznaczeni pośmiertnie jako Sprawiedliwi wśród Narodów Świata). Za ukrywanie rodzina Diuków otrzymała wynagrodzenie, co Roald w wywiadzie podsumował: „Inni brali złoto i wydawali Żydów, więc to nie umniejsza jego [Mykoły] zasług. Ryzykował życie swoje, żony i trójki dzieci”[3]. Jego ojciec przebywał w obozie pracy przymusowej i został zamordowany przez Niemców w 1943 r. jako współorganizator próby ucieczki. Po wojnie w Krakowie matka Roalda związała się z Naftalim Marguliesem (także ocalałym z Zagłady), a później rodzina kupiła w Niemczech papiery na nazwisko Hoffmann. W 1949 roku rodzina Hoffmanów wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych[4].

W 1955 roku ukończył Stuyvesant High School, a w 1958 roku Uniwersytet Columbia. W 1962 roku uzyskał stopień naukowy doktora chemii, pracując pod kierunkiem laureata Nagrody Nobla, Williama Lipscomba[1].

Zajmował się chemią teoretyczną. W 1968 został profesorem Uniwersytetu Cornella w Ithace w USA[1]. Jest członkiem m.in. National Academy of Sciences[2] i American Academy of Arts and Sciences[2][5]. Prowadził prace w zakresie teorii reakcji chemicznych – wraz z R.B. Woodwardem (laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1965 r.) opracował reguły dotyczące reakcji pericyklicznych (tzw. reguły Woodwarda-Hoffmanna) i rozszerzył je na reakcje jonowe.

W 1981 roku otrzymał (niezależnie od Ken’ichiego Fukuia) Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii[2]. W 1998 r. został pierwszym laureatem Medalu im. Włodzimierza Kołosa[6]. W 2017 r. został wybrany na członka zagranicznego PAN (Wydział III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi)[7].

Hoffmann jest też pisarzem i poetą, autorem zbiorów poezji The Metamict State (1987) i Gaps and Verges (1990) oraz książek popularnonaukowych z dziedziny chemii. Współprowadził program The World of Chemistry prod. PBS[2].

Żonaty z Evą Börjesson. Mają syna Hillela Jana i córkę Ingrid Helen[2].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Roald Hoffmann – Biographical [online], www.nobelprize.org [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  2. ↑ a b c d e f Long Biography [online], www.roaldhoffmann.com [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  3. ↑ Anna Bikont, Nie koniec, nie początek: powojenne wybory polskich Żydów, Wydanie I, Reportaż, Wołowiec : Warszawa: Wydawnictwo Czarne ; Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, 2025, ISBN 978-83-8396-044-9 [dostęp 2025-05-04].
  4. ↑ Dyuk family. [w:] The Righteous Among The Nations [on-line]. Jad Waszem. [dostęp 2018-12-07]. (ang.).
  5. ↑ Members of the American Academy of Arts & Sciences: 1780–2018 [online], American Academy of Arts & Sciences, 2018, s. 279 [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  6. ↑ Laureaci Medali PTChem. Polskie Towarzystwo Chemiczne. [dostęp 2018-12-07].
  7. ↑ Wydział III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi > Członkowie zagraniczni [online], PAN [dostęp 2021-01-11].
Laureaci Nagrody Nobla związani z Polską
XX wiek
XXI wiek

Nobel

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii
XX wiek
XXI wiek

Nobel

Laureaci National Medal of Science (lata 80. XX w.)
1981
1982
1983
1986
1987
1988
1989

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya