Stara Osuchowa

Stara Osuchowa

wieś
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	ostrowski
Gmina	Ostrów Mazowiecka
Liczba ludności (2021)	139[2][3]
Strefa numeracyjna	29
Kod pocztowy	07-308[4]
Tablice rejestracyjne	WOR
SIMC	0517080[5]
Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka Stara Osuchowa
Położenie na mapie Polski Stara Osuchowa
Położenie na mapie województwa mazowieckiego Stara Osuchowa
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego Stara Osuchowa
52°44′38″N 21°41′47″E/52,743889 21,696389[1]
Strona internetowa

Stara Osuchowa – wieś sołecka^[6] w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Ostrów Mazowiecka^[7][5].

Mieczysław Bartniczak wskazał, że nazwa wsi (rdzeń osuch) oznacza podmokłą wyspę na bagnie powstałą po opadnięciu wody i osuszeniu terenu^[8]. Podobnie pisała Maria Barbasiewicz, twierdząc, że wieś powstała na osuszonym obszarze wśród podmokłej okolicy. Przez wieś przepływa rzeczka Tuchełka, niegdyś szersza i spławna^[9].

Pierwsza udokumentowana wzmianka o wsi pochodzi z 1203^[10]. Linia wsi Wiśniewo–Długosiodło–Osuchowa–Nagoszewo miała charakter obronny przed napierającymi z północnego-wschodu Jaćwingami (XI–XII wiek)^[11.1]. Do 1639 Nagoszewo należało do parafii Długosiodło^[12]. Mieszkańcy zajmowali się smolarstwem, kołodziejstwem, bednarstwem, przewozem towarów^[9].

W XVIII wieku biskupi płoccy, właściciele dóbr w Puszczy Białej, chcąc usprawnić gospodarkę leśną po zniszczeniach z okresu wojny północnej i wyludnieniu okolicy przez epidemie, sprowadzili do wsi Kurpiów z Puszczy Zielonej^[11.2], osadzając ich na prawie czynszu^[11.3]. W 1730 bp Andrzej Stanisław Załuski wydał przywilej dla włościan Jana Deptuły i Pawła Żegoty oraz innych, na mocy którego mieli prawo polowania na zwierzynę (oprócz wielkiego zwierza, to pozostało biskupim regale), krudowania lasów na łąki i grunta, ścinania drzewa na barci i budowlę domów. Mieli prawo własności gruntów i byli zwolnieni z podatków, szarwarku, dziesięciny i podwody. Płacili czynsz w wysokości 60 złp. z włóki chełmińskiej, a z boru (60 barci) rączkę miodu. Ci, którzy mieli broń, co roku oddawali na biskupi stół 3 jarząbki. Przywilej potwierdził w 1738 bp Antoni Sebastian Dembowski, w 1786 bp Krzysztof Hilary Szembek, a w 1811 rząd pruski^[13].

W 1773 we wsi było 49 domów^[10]. W 1819 mieszało tu 58 czynszowników, 7 chałupników i karczmarz – łącznie 306 osób w 58 domach^[13]. Społeczność wiejska utrzymywała nauczyciela szkoły rządowej, choć płaciła też szkolne proboszczowi z Poręby^[13][14]. Z czasem wieś rozrosła się i podzieliła się na Nową i Starą Osuchową^[15]. W 1827 we wsi rządowej Osuchowo (dzielonej na Nowe i Stare) istniało 59 domów, w których mieszkało 390 osób^[16]. Około 1886 w 60 domach mieszkało 461 osób^[13].

Włościanie ze wsi walczyli w powstaniu styczniowym – w bitwie pod Nagoszewem, pod Porębą, pod Łączką i Wiśniewem (1863)^[15].

W okresie międzywojennym Osuchowa leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Poręba. Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś zamieszkiwało 619 osób, wszystkie wyznania rzymskokatolickiego i polskiej narodowości. Było tu 105 budynków mieszkalnych^[17]. Miejscowość podlegała pod sąd grodzki w Ostrowi Mazowieckiej i okręgowy w Łomży, najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Porębie^[18].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego^{[potrzebny przypis]}.

W połowie lat 90. XX wieku nazwę wsi zmieniono z Osuchowa Stara na Stara Osuchowa^[15].

W 2002 we wsi istniało 45 gospodarstw domowych^[19]. W 2012 wieś liczyła 166 mieszkańców^[20]. W latach 1998–2021 liczba mieszkańców zmalała o 31,5%, w 2021 osiągając 139 mieszkańców^[19].

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Nowej Osuchowej wydzielonej z parafii św. Barbary w Porębie^[12].

• Osuchowo ''Nowe i Stare'', [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 742 .