Wikipedysta:Orbwiki107/Angola

Wojna domowa w Angoli
Zimna wojna
Ilustracja
Położenie Angoli
Czas

11 listopada 1975 – 4 kwietnia 2002

Miejsce

Angola

Wynik

zwycięstwo MPLA

Strony konfliktu
MPLA
 Kuba (do 1991)
 ZSRR (do 1989)
SWAPO
Wsparcie:
 Kongo 		UNITA
FNLA
FLEC
 Południowa Afryka (do 1989)
 Zair (1974-1975)
Wsparcie:
 Stany Zjednoczone
 Chiny
Dowódcy
Agostinho Neto

José Eduardo dos Santos
Lúcio Lara
Kuba Fidel Castro
Kuba Arnaldo Ochoa Sánchez
Kuba Leopoldo Cintra

Jonas Savimbi †[1]

Holden Roberto
Południowa Afryka Balthazar Johannes Vorster
Południowa Afryka Marais Viljoen
Południowa Afryka Pieter Willem Botha

Siły
MPLA:
  • 40,000 (1976) – 70,000[2] (1987)
  • 130,000 (2001)

 Kuba:

  • 35,000 – 37,000[2] (1982)
  • 60,000[2] (1988)

 ZSRR:

  • całkowicie 11,000 (1975 do 1991)
 UNITA:
  • 65,000 (1990, najwięcej)

FNLA:

  • 22,000 (1975)
  • 4,000 – 7,000 (1976)

 Południowa Afryka:

  • 20,000 (1976)
Straty
nieznane

Kuba 2,077 – 10,000 zabitych lub 15 tysięcy zabitych, rannych lub zaginionych
ZSRR 54 zabitych
Czechosłowacja 1 zabity
ponad 500 tysięcy cywilów zabitych

nieznane

nieznane
Południowa Afryka 2,300 zabitych

Wojna domowa w Angoli – konflikt zbrojny w Angoli trwający (z przerwami) w latach 1975-2002. Wojna domowa w Angoli rozpoczęła się po zakończeniu wojny o niepodległość trwającej w latach 1961-1974 i uzyskaniu niepodległości 11 listopada 1975. Konflikt był walką o władzę pomiędzy dwoma byłymi ruchami niepodległościowymi, Ludowym Ruchem Wyzwolenia Angoli (MPLA) i Narodowym Związkiem na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA). Jednocześnie wojna służyła jako zastępcze pole zimnej wojny. W wojnie z różnym stopniem zaangażowania brały udział takie państwa jak Związek Radziecki, Kuba, Związek Południowej Afryki i Stany Zjednoczone[3][4].

MPLA i UNITA miały inne miejsca w strukturze społecznej i nie działały razem mimo wspólnego celu jakim było zakończenie kolonialnej okupacji. Chociaż oba ruchy miały skłonności socjalistyczne w celu uzyskania wsparcie międzynarodowego stwarzały wrażenie odpowiednio marksistowsko-leninowskie i antykomunistyczne. Trzeci ruch, Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA) podczas wojny o niepodległość walczył wraz z UNITA przeciwko MPLA, lecz podczas wojny domowej odegrał niewielką rolę. Dodatkowo Front Wyzwolenia Enklawy Kabindy (FLEC) walczył o niepodległość Kabindy[5].

W 2002 roku po 27-letniej wojnie domowej władzę zdobyła MPLA. Przez ten czas zginęło około 500 tysięcy do miliona ludzi[1][4], a milion opuściło swoje domy. Wojna poważnie zniszczyła infrastrukturę Angoli, a także administrację publiczną, ekonomię i instytucje religijne.

Wojna domowa w Angoli była znana ze względu na przemoc wewnętrzną i interwencję zagraniczną. Stanowiła „wojnę zastępczą” pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim. Ponadto konflikt w Angoli zaplątał się w południowoafrykańską wojnę graniczną[6], wojnę o niepodległość Namibii[7] i II wojnę domową w Kongu[1][8].

Tło konfliktu

Tereny dzisiejszej Angoli od XVI wieku były stopniowo opanowywane przez Portugalczyków, lecz dopiero w XIX wieku zdobyto interior kraju. W latach 1575-1951 Angola była kolonią o nazwie Portugalska Afryka Zachodnia. W 1951 roku stała się prowincją zamorską Portugalii. Dziesięć lat później rozpoczęła się partyzancka wojna o niepodległość, w której najważniejszymi organizacjami wyzwoleńczymi były Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (port. Movimento Popular de Libertação de Angola – MPLA), Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (port. Frente Nacional de Libertação de Angola – FNLA) oraz Narodowy Związek na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (União Nacional para a Independência Total de Angola, UNITA). Walkę o wyzwolenie na terenie Kabindy (angolskiej eksklawy) prowadziła organizacja Front Wyzwolenia Enklawy Kabindy (Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda, FLEC). W 1963 roku rozpoczęła się wojna o niepodległość Gwinei Bissau[9], a rok później wojna o niepodległość Mozambiku. Prowadzenie trzech wojen kolonialnych w Afryce okazało się kosztowne dla Portugalii. W 1974 roku w Portugalii doszło do wojskowego zamachu stanu nazwanego rewolucją goździków. W jego wyniku w tym samym roku wstrzymano walki, a rok później wszystkie portugalskie kolonie (z wyjątkiem Makau) uzyskały niepodległość: Angola, Gwinea Bissau (już w 1974 roku[9]), Mozambik, Republika Zielonego Przylądka, Timor Wschodni[a], Wyspy Świętego Tomasza i Książęca.

Wybuch konfliktu

Po rewolucji goździków w 1974 roku, nowy rząd Portugalii zdecydował o zakończeniu kosztownych wojen kolonialnych. Zawieszenie broni nastąpiło zarówno w Angoli jak i Gwinei Bissau oraz Mozambiku. 15 stycznia 1975 roku strony walczące w wojnie o niepodległość Angoli podpisały porozumienie w portugalskiej miejscowości Alvor. Porozumienie zostało przyjęte przez rząd Portugalii, MPLA, FNLA i UNITĘ.

Uwagi

  1. ↑ W 1975 roku Timor Wschodni ogłosił niepodległość, lecz już 7 grudnia tego samego roku rozpoczęła się indonezyjska inwazja zakończona okupacją państwa do 1999 roku. W latach 1999-2002 terytorium było administrowane przez ONZ, a pełną niepodległość Timor Wschodni uzyskał dopiero w 2002 roku.

Przypisy

  1. ↑ a b c Angola: szansa na zwrot w historii. wp.pl, 2002-02-23. [dostęp 2015-01-02]. (pol.).
  2. ↑ a b c Las Guerras Secretas de Fidel Castro. cubamatinal.com. [dostęp 2015-01-02]. (hiszp.).
  3. ↑ Angola. Uppsala Conflict Data Program. [dostęp 2015-01-02]. (ang.).
  4. ↑ a b Angolan Civil War (1975-2002). blackpast.org. [dostęp 2015-01-02]. (ang.).
  5. ↑ Cabinda. globalsecurity.org. [dostęp 2015-01-02]. (ang.).
  6. ↑ C.J. Nöthling: MILITARY CHRONICLE OF SOUTH WEST AFRICA (1915 - 1988). rhodesia.nl, 1989. [dostęp 2015-01-02]. (ang.).
  7. ↑ Namibian War of Independence 1966-1988. onwar.com. [dostęp 2015-01-02]. (ang.).
  8. ↑ Kongo (Demokr. Rep. Kongo) - Konflikt. stosunkimiedzynarodowe.info. [dostęp 2015-01-02]. (pol.).
  9. ↑ a b Dekolonizacja Gwinei Bissau. Afryka.org, 2008-05-29. [dostęp 2015-01-02]. (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya