Winona Ryder
Ryder we wrześniu 2010 | |
| Imię i nazwisko |
Winona Laura Horowitz |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
29 października 1971 |
| Zawód | |
| Lata aktywności |
od 1986 |


Winona Ryder, właśc. Winona Laura Horowitz (ur. 29 października 1971 w mieście Winona[1]) – amerykańska aktorka filmowa.
Wystąpiła w filmach reżyserów, takich jak Martin Scorsese, Francis Ford Coppola, Jim Jarmusch czy Tim Burton.
Życiorys
Urodziła się w Winonie w stanie Minnesota, a od 1978 wychowywała się w komunie hippisów w Karolinie Północnej[2.1]. Jej ojciec był pisarzem i wydawcą, a matka – propagatorką buddyzmu i pisarką, a także bliską przyjaciółką Allena Ginsberga. Winona swoje pochodzenie określa jako żydowskie[3][4][5], gdyż dziadkowie ze strony jej ojca byli żydowskimi imigrantami z Ukrainy oraz Rumunii. Ojcem chrzestnym Winony został Timothy Leary. W 1981 przeniosła się z rodziną do Petalumy w Kalifornii, gdzie uczęszczała do prywatnej szkoły i uczyła się aktorstwa w American Conservatory Theatre.
Pozycję zawodową ugruntowała sobie na przełomie lat 80. i 90. rolami w filmach: Śmiertelne zauroczenie, Syreny i Edward Nożycoręki[2.1]. W 1994 za rolę w filmie Wiek niewinności Martina Scorsese zdobyła Złoty Glob dla najlepszej aktorki drugoplanowej oraz nominację do Oscara w tej samej kategorii. Rok później była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę w Małych kobietkach. Występ w filmie poświęciła morderstwu Polly Klaas[6].
W 1998 zasiadała w jury konkursu głównego na 51. MFF w Cannes. W 1999 zagrała główną rolę w Przerwanej lekcji muzyki (1999), filmie opowiadającym historię chorej umysłowo Susanny Kaysen, opartym na jej wspomnieniach zawartych w powieści o tym samym tytule[2.1].
Od 2016 roku gra rolę Joyce Byers w serialu Netfliksa Stranger Things, za którą była nominowana m.in. do Złotego Globu.
Życie prywatne
W latach 90. była związana z aktorem Mattem Damonem[2.2]. Ponadto przez trzy lata była związana z aktorem Johnnym Deppem.
Filmografia
- 1986: Lucas jako Rina
- 1987: Amerykański kadryl (Square Dance) jako Gemma
- 1988: Sok z żuka (Beetlejuice) jako Lydia Deetz
- 1988: Rok 1969 (1969) jako Beth
- 1989: Wielkie kule ognia (Great Balls Of Fire!) jako Myra Gale Lewis
- 1989: Śmiertelne zauroczenie (Heathers) jako Veronica Sawyer
- 1990: Syreny (Mermaids) jako Charlotte Flax
- 1990: Edward Nożycoręki (Edward Scissorhands) jako Kim Boggs
- 1990: Witaj w domu, Roxy Carmichael (Welcome Home, Roxy Carmichael) jako Dinky Bossetti
- 1991: Noc na ziemi (Night on Earth) jako Corky
- 1992: Drakula (Bram Stoker’s Dracula) jako Mina Murray / Elisabeta
- 1993: Wiek niewinności (The Age of Innocence) jako May Welland
- 1993: Dom dusz (The House of Spirits) jako Blanca
- 1994: Orbitowanie bez cukru (Reality Bites) jako Lelaina Pierce
- 1994: Małe kobietki (Little Women) jako Jo March
- 1995: Skrawki życia (How to Make an American Quilt) jako Finn Dodd
- 1996: Sposób na Szekspira (Looking for Richard) jako lady Anne
- 1996: Czarownice z Salem (The Crucible) jako Abigail Williams
- 1996: Chłopcy (Boys) jako Patty Vare
- 1997: Obcy: Przebudzenie (Alien: Resurrection) jako Annalee Call
- 1998: Celebrity jako Nola
- 1999: Przerwana lekcja muzyki (Girl, Interrupted) jako Susanna Kaysen
- 2000: Miłość w Nowym Jorku (Autumn in New York) jako Charlotte
- 2000: Stracone dusze (Lost souls) jako Maya Larkin
- 2002: Mr. Deeds – milioner z przypadku (Mr. Deeds) jako Babe Bennett
- 2002: Simone (S1m0ne) jako Nicola Anders
- 2006: Przez ciemne zwierciadło (A Scanner Darkly) jako Donna Hawthorne
- 2006: Nagrody Darwina (The Darwin Awards) jako Siri Taylor
- 2007: Jak złamać 10 przykazań (The Ten) jako Kelly
- 2007: Sexlista 101 (Sex and Death 101) jako Gillian
- 2008: Informers (The Informers) jako Cheryl Laine
- 2009: Star Trek jako Amanda Grayson
- 2009: Stay Cool jako Scarlet Smith
- 2009: Prywatne życie Pippy Lee (Private Lives of Pippa Lee, The) jako Sandra Dulles
- 2010: Czarny łabędź (Black Swan) jako Beth Macintyre
- 2010: Gdy miłość to za mało (When Love Is Not Enough: The Lois Wilson Story) jako Lois Wilson
- 2011: Sekrety i grzeszki (The Dilemma) jako Geneva Backman
- 2012: Frankenweenie jako Elsa van Helsing (głos)
- 2012: The Letter jako Martine
- 2012: Iceman: Historia mordercy (The Iceman) jako Deborah
- 2013: W obronie własnej jako Sheryl Marie Mott
- 2015: Eksperymentator jako Alexandra 'Sasha' Milgram
- 2016–2025: Stranger Things jako Joyce Byers (serial Netfliksa)
- 2018: Weselne przeznaczenie (Destination Wedding) jako Lindsay
- 2020: Spisek przeciwko Ameryce jako Evelyn Finkel (miniserial)
- 2022: Gone in the Night jako Kath
- 2024: Beetlejuice Beetlejuice jako Lydia Deetz
Nagrody
- Złoty Glob Najlepsza aktorka drugoplanowa: 1994 Wiek niewinności
Przypisy
- ↑ Winona Ryder [online], Biography [dostęp 2020-01-02] (ang.).
- ↑ Rhona Mercer: Angelina Jolie. Portret supergwiazdy. G+J Gruner+Jahr Polska, 2013. ISBN 978-83-7778-331-3.
- ↑ Nigel Goodall: Winona Ryder: The Biography. London: Blake Pub., 1998. ISBN 1-85782-214-5.
- ↑ Winona Ryder claims Mel Gibson called her an 'oven-dodger. telegraph.co.uk. [dostęp 2017-09-03]. (ang.).
- ↑ The Birmingham Post: Reluctant star gets to grips with the Devil; Winona Ryder, star of new supernatural thriller Lost Souls tells Jeff Hayward how she spent time researching real life cases of demonic possession. 2001-01-10. [dostęp 2008-11-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-06)]. (ang.).
- ↑ 'Little Women' kicks off a Hollywood trend [online], EW.com [dostęp 2019-01-28] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Winona Ryder w bazie IMDb (ang.)
- Winona Ryder w bazie Filmweb
- Winona Ryder w Internetowej Bazie Filmowej (fdb.pl)
- ISNI: 0000000114505139
- VIAF: 85450712
- LCCN: no92031179
- GND: 11928779X
- NDL: 00621417
- BnF: 13999325b
- SUDOC: 060333480
- SBN: RAVV088870
- NLA: 35202666
- NKC: xx0023907
- BNE: XX1172912
- NTA: 094921911
- BIBSYS: 98014236
- CiNii: DA10338706
- PLWABN: 9810555729205606
- NUKAT: n2008130311
- J9U: 987007447698905171
- LNB: 000333469
- WorldCat: E39PBJdWVwyqGg7qCvJYgtYwYP
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.