Angela Lansbury

Angela Lansbury

Imię i nazwisko	Angela Brigid Lansbury
Data i miejsce urodzenia	16 października 1925 Londyn
Data i miejsce śmierci	11 października 2022 Los Angeles
Zawód	aktorka, piosenkarka
Współmałżonek	Richard Cromwell (1945–1946; rozwód) Peter Shaw (1949–2003; jego śmierć)
Lata aktywności	1942–2022
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Dame Angela Brigid Lansbury (ur. 16 października 1925 w Londynie, zm. 11 października 2022 w Los Angeles) – brytyjsko–amerykańsko–irlandzka aktorka i piosenkarka. W ciągu 80–letniej kariery grała różne role w filmie, teatrze i telewizji. Chociaż większość życia mieszkała w Stanach Zjednoczonych, jej twórczość przyciągnęła międzynarodową uwagę.

8 lutego 1960 otrzymała dwie własne gwiazdy w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdujące się przy 6623 Hollywood Boulevard (film) i 6259 Hollywood Blvd. (telewizja)^[1][2].

W 1994 za szczególne zasługi dla sztuki królowa Elżbieta II odznaczyła ją Orderem Imperium Brytyjskiego. W 2014 została uhonorowana tytułem Dama Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (DBE) za zasługi dla brytyjskiej kinematografii i pracy charytatywnej.

Urodziła się w londyńskiej dzielnicy Poplar jako córka Charlotte Lillian „Moyny” McIldowie, aktorki występującej na West Endzie, i Edgara Isaaca Lansbury’ego, polityka komunistycznego z Komunistycznej Partii Wielkiej Brytanii^[3]. Miała dwóch braci bliźniaków, Edgara (ur. 1930, zm. 2024)^[4] i Bruce’a (ur. 1930, zm. 2017) oraz przyrodnią siostrę Isolde Denham (ur. 1920, zm. 1987)^[5], która była żonę aktora Petera Ustinova. W czasie II wojny światowej rodzina przeniosła się do Stanów Zjednoczonych^[6].

Debiutowała na ekranie w roli przestraszonej pokojówki Nancy Oliver w dramacie psychologicznym George’a Cukora Gasnący płomień (Gaslight, 1944) z Ingrid Bergman i natychmiast dostała nominację do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej^[7]. Po występie jako Edwina Brown w przygodowym dramacie familijnym Clarence’a Browna Wielka nagroda (National Velvet, 1944) z Elizabeth Taylor, była nominowana do Oscara za drugoplanową rolę Sibyl Vane w dramacie Portret Doriana Graya (The Picture of Dorian Gray, 1945), a trzecią nominację do Oscara przyznano jej za rolę Eleanor Shaw Iselin w dramacie Johna Frankenheimera Przeżyliśmy wojnę (The Manchurian Candidate, 1962)^[8].

W 1957 po raz pierwszy trafiła na Broadway w roli Marcelle w farsie Hotel Paradiso^[9]. Pięciokrotnie zdobyła teatralną nagrodę Tony^[10].

Od 30 września 1984 do 19 maja 1996 grała postać starszej pani Jessiki Beatrice „J.B.” McGill Fletcher, rozwiązującej skomplikowane zagadki kryminalne w serialu stacji CBS Napisała: Morderstwo (Murder, She Wrote). Za tę rolę otrzymała cztery Złote Globy i dwanaście nominacji do nagrody Emmy.

W 1997 została wyróżniona Narodowym Medalem Sztuki. W 2013 przyznano jej Honorowego Oscara za całokształt twórczości.

Zmarła 11 października 2022 we śnie w swoim domu w Kalifornii w wieku 96 lat (5 dni przed kolejną rocznicą urodzin)^[11][12].

Była dwukrotnie zamężna. 27 września 1945 zawarła związek małżeński z aktorem Richardem Cromwellem. Małżeństwo to trwało rok; zakończyło się rozwodem 11 września 1946. 12 sierpnia 1949 wyszła za mąż za producenta Petera Shaw, który zmarł 29 stycznia 2003. Mieli dwójkę dzieci: syna Anthony’ego Petera (ur. 1952) i córkę Deidre Angelę (ur. 1953).

• 1944: Gasnący płomień (Gaslight) jako Nancy Oliver
• 1945: Portret Doriana Graya (The Picture of Dorian Gray) jako Sibyl Vane
• 1946: Dziewczęta Harveya (The Harvey Girls) jako Em
• 1946: Burzliwe życie Kerna (Till the Clouds Roll By) jako londyńska specjalistka
• 1948: Trzej muszkieterowie (The Three Musketeers) jako królowa Anna
• 1949: Samson i Dalila (Samson and Delilah) jako Semadar
• 1958: Długie, gorące lato (The Long, Hot Summer) jako Minnie Littlejohn
• 1961: Błękitne Hawaje (Blue Hawaii) jako Sarah Lee Gates
• 1962: Czterech jeźdźców Apokalipsy (The 4 Horseman of the Apocalypse) jako Marguerite Laurier
• 1964: Ukochane serce (Dear Heart) jako Phyllis
• 1964: Świat Henry’ego Orienta (The World of Henry Orient) jako Isabel Boyd
• 1965: Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) jako Klaudia Prokula
• 1965: The Amorous Adventures of Moll Flanders jako lady Blystone
• 1970: Something for Everyone jako hrabina Herthe von Ornstein
• 1978: Śmierć na Nilu (Death On The Nile) jako Salome Otterbourne
• 1980: Pęknięte zwierciadło (The Mirror Crack'd) jako Jane Marple
• 1984: Towarzystwo wilków (The company of Wolves) jako Granny
• 1984–1996: Napisała: Morderstwo (Murder, She Wrote) jako Jessica Fletcher
• 1991: Piękna i Bestia (Beauty and the Beast) jako pani Imbryk (głos)
• 1996: Pani Mikołajowa (Mrs. Santa Claus) jako pani Mikołajowa
• 1997: Piękna i Bestia. Zaczarowane Święta (Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas) jako pani Imbryk (głos)
• 1997: Anastazja (Anastasia) jako Maria Fiodorowna, cesarzowa-matka
• 1999: Fantazja 2000 (Fantasia 2000) jako Angela Lansbury
• 2005: Niania (Nanny McPhee) jako ciotka Adelaide
• 2011: Pan Popper i jego pingwiny (Mr. Popper's Penguins) jako pani Van Gundy
• 2018: Mary Poppins powraca (Mary Poppins Returns) jako kobieta z balonami
• 2022: Glass Onion: Film z serii Na noże (Glass Onion: A Knives Out Mystery) jako Angela Lansbury

• Leila Sorell. Kartka z Hollywood: Kiedy nie liczą się pieniądze. „Film”. nr 20 (2183/XLVI), s. 22, 19 maja 1991. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
• Pożegnania: Angela Lansbury (1925–2022). „Kino”. nr 11 (LVI), s. 13, listopad 2022. Warszawa: Fundacja Kino. ISSN 0023-1673. 

• Angela Lansbury (1925–2022) w bazie IMDb (ang.)
• Angela Lansbury w bazie Filmweb
• Angela Lansbury w bazie Notable Names Database (ang.)
• Angela Lansbury w bazie Discogs.com (ang.)