Wurfbainia

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
Wurfbainia
Ilustracja
Wurfbainia villosa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

imbirowce

Rodzina

imbirowate

Rodzaj

Wurfbainia

Nazwa systematyczna
Wurfbainia Giseke
Prael. Ord. Nat. Pl.: 199 (1792)[3]
Typ nomenklatoryczny

Wurfbainia uliginosa (J.Koenig) Giseke[4]

Synonimy

Paludana Giseke[3]

Multimedia w Wikimedia Commons
Owoce Wurfbainia vera („biały kardamon”)

Wurfbainia Giseke – rodzaj roślin z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Obejmuje 32 gatunki występujące w południowej Azji od Asamu i wschodnich Himalajów do południowych Chin na wschodzie i Archipelagu Malajskiego na południu[3]. Występująca naturalnie na Sumatrze i Jawie W. compacta została introdukowana do Indii, Chin, a także na Małe Wyspy Sundajskie i Półwysep Malajski[3].

Nazwa naukowa rodzaju honoruje Johanna Siegmunda Wurffbaina(inne języki), żyjącego w XVII wieku bawarskiego kupca Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej[5].

Morfologia

Pokrój
Wieloletnie, przeważnie średniej wielkości do dużych rośliny zielne, często z płożącymi kłączami i tworzące duże kolonie, sporadycznie luźne kępy[5].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, dwurzędowe. Liście siedzące lub prawie siedzące (ogonek liściowy do 1 cm długości)[5].
Kwiaty
Zebrane w luźne lub zwarte kwiatostany. Pędy kwiatostanowe zwykle krótkie, płożące lub podnoszące się, utrzymujące kwiatostany na poziomie gruntu, rzadziej wyprostowane (W. staminidiva, W. tenella i W. testacea). Dwa typy przysadek, jedna wspierająca kwiat, druga rurkowata. Warżka biała z żółtą plamą i czerwonym znaczkiem, rzadko kremowobiała do bladożółtej z fioletowymi, ciemnoróżowymi lub czerwonymi znaczkami (W. staminidiva, W. tenella), mniej lub bardziej płaska z odgiętymi brzegami lub łyżeczkowata. Prątniczki przeważnie nieobecne, czasami małe, równowąskie lub łuskowate. Grzebień na łączniku pylnika składa się z trzech małych łatek, przy czym łatki boczne zazwyczaj skierowane są ku górze, a środkowa znajduje się za znamieniem słupka (przypominając koronę)[5].
Owoc
Wyraźnie kolczaste u większości gatunków, w przypadku W. compacta, W. testacea i W. vera gładkie z kilkoma okrągłymi łatkami i przylegającymi włoskami[5].

Systematyka

Pozycja systematyczna
Według Angiosperm Phylogeny Website rodzaj zaliczany do plemienia Alpinieae, podrodziny Alpinioideae w rodzinie imbirowatych (Zingiberaceae)[2].
Wykaz gatunków[3]

Zagrożenie i ochrona

17 gatunków Wurfbainia zostało umieszczonych na czerwonej liście IUCN, w tym 13 ze statusem gatunek najmniejszej troski (LC), dwa ze statusem gatunek narażony (VU) (W. quadratolaminaris i W. bicorniculata) oraz dwa jako gatunek zagrożony (EN) (W. blumeana i W. staminidiva)[6].

Zastosowanie

Rośliny lecznicze
Historyczne zastosowanie Wurfbainia villosa w medycynie sięga ponad 1300 lat i koncentruje się głównie na leczeniu dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Wysuszony owoc, znany jako fructus Amomi (w medycynie chińskiej określany również jako sharen), uznawany jest za jeden z „Czterech Wielkich Leków Południowych Chin”. Ma on duże znaczenie w praktyce klinicznej ze względu na swoje właściwości terapeutyczne. Uzyskał zatwierdzenie Chińskiej Agencji ds. Żywności i Leków(inne języki) jako gatunek o wartościach leczniczych i spożywczych. W związku z tym zyskał on dużą popularność w kilku gałęziach przemysłu, w tym w produkcji artykułów spożywczych, napojów alkoholowych, herbaty, kosmetyków i dodatków do żywności[7].
Lotne terpenoidy występujące w W. villosa wykazują różnorodne właściwości farmakologiczne, obejmujące m.in. działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i hipoglikemizujące. Nasiona W. villosa charakteryzują się znaczną zawartością lotnych terpenoidów, jako główne związki bioaktywne identyfikowane są octan bornylu, borneol i kamfora[7].
W jednym z badań naukowcy przeanalizowali wpływ wodnego wyciągu z owoców W. villosa na samce myszy. W badaniu zaobserwowano zmniejszenie uwalniania histaminy oraz redukcję produkcji TNF-α indukowanej przez jonofory wapniowe[7].
W Indonezji zastosowanie lecznicze znajduje W. compacta, wykazująca właściwości farmakologiczne, takie jak łagodzenie problemów trawiennych, działanie wiatropędne, odświeżanie oddechu i zwiększanie popędu płciowego. W roślinach tego gatunku obecne są polisacharydy, lektyny, garbniki, flawonoidy, peptydy i terpenoidy, w tym kwercetyna, awikularyna, naryngenina, tetrametoksyflawon(inne języki) i tretynoina[8].
Olejek eteryczny z W. schmidtii ma działanie przeciwzapalne i wirusobójcze. Jego głównym składnikiem jest trans-p-(but-1-enylo)anizol (88,7%). Składnik ten wykazuje działanie wirusobójcze wobec SARS-CoV-2 z wartością EC50 wynoszącą 119,60 μM[9].
Olejki eteryczne pozyskiwane z W. aromatica, zawierające β-pinen(inne języki) i α-pinen, mają właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Są również stosowane w perfumach i kompozycjach zapachowych. Owoce tego gatunku są również wykorzystywane celem leczenia biegunki, zapobiegania poronieniom i leczenia chorób śledziony[10].
Rośliny spożywcze
Owoców W. vera i W. villosa używa się w postaci suszonej jako przyprawy do zup i potraw duszonych[11].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-09-03] (ang.).
  3. ↑ a b c d e Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  4. ↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  5. ↑ a b c d e Hugo de Boer (i inni). Convergent morphology in Alpinieae (Zingiberaceae): Recircumscribing Amomum as a monophyletic genus. „Taxon”. 67 (1), s. 6–36, 2018-02. DOI: 10.12705/671.2. 
  6. ↑ Wurfbainia. The IUCN Red List. [dostęp 2026-08-01].
  7. ↑ a b c Amit Baran Sharangi, Jayoti Majumder, Saikat Gantait: Biotechnology of Medicinal Plants with Antiallergy Properties. Springer, 2024, s. 107–108. ISBN 978-981-9714-67-4.
  8. ↑ Mufida Budi Kurniawati (i inni). MOLECULAR CHARACTERIZATION, PHYTOCHEMICALS SCREENING, AND MOLECULAR DOCKING OF CARDAMOM (Wurfbainia compacta), AND SAMBILOTO (Andrographis paniculata) AGAINST COVID-19. „Journal Bioteknologi & Biosains Indonesia”. 11 (2), s. 278–289, 2024. 
  9. ↑ Charmaine Sagayap (i inni). An Anisole Derivative in the Essential oil of Wurfbainia schmidtii with Virucidal Activity Against SARS-CoV-2 and Anti-Inflammatory Properties. „Natural Product Communications”. 20 (3), 2025-03. DOI: 10.1177/1934578X251323479. 
  10. ↑ Supriya Kumari Sharma, Prachi Baliyan, Afroz Alam. Bioactive Compounds in Lamiaceae, Ranunculaceae, and Zingiberaceae: A Review of Healing Potential. „Trends in Biological Sciences”. 1 (1), s. 12–25, 2025-06-30. DOI: 10.21124/tbs.2025.12.25. 
  11. ↑ Wei Shen (i inni). Diversity and Ethnobotanical Knowledge of Spice Plants and Pickled Vegetables in Youjiang District, Baise City, Guangxi, China. „Diversity”. 18 (2), s. 100, 2026-02-05. DOI: 10.3390/d18020100. 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya