X-SAMPA

X-SAMPA (ang. Extended Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet) – alfabet fonetyczny stworzony w 1995 roku przez londyńskiego profesora Johna C. Wellsa(inne języki). W przeciwieństwie do IPA jest on całkowicie kompatybilny z ASCII, co ułatwia pisanie na typowej klawiaturze komputera osobistego.

Prekursorem X-SAMPA była SAMPA(inne języki), w której symbole miały różne znaczenie w zależności od języka.

Symbole

Małe litery

X-SAMPA IPA Opis Przykłady
a samogłoska otwarta przednia niezaokrąglona polskie dama ["dama], hiszpańskie padre ["paD4e]
b spółgłoska zwarta dwuwargowa dźwięczna polskie brat [brat], francuskie bon [bO~]
b_< spółgłoska iniektywna dwuwargowa dźwięczna sindhi ɓarʊ [b_<arU]
c spółgłoska zwarta podniebienna bezdźwięczna węgierskie latyak ["lAcAk]
d spółgłoska zwarta dziąsłowa dźwięczna polskie dom [dOm], francuskie doigt [dwa]
d` spółgłoska zwarta z retrofleksją dźwięczna szwedzkie hord [hu:d`]
d_< spółgłoska iniektywna dziąsłowa dźwięczna sindhi ɗarʊ [d_<arU]
e samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona polskie wieś [v_jes\]
f spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa bezdźwięczna angielskie five [faIv], polskie fan [fan]
g spółgłoska zwarta miękkopodniebienna dźwięczna polskie grób [grup], francuskie longue [lO~g]
g_< spółgłoska iniektywna miękkopodniebienna dźwięczna sindhi ɠəro [g_<@ro]
h spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna angielskie house [haUs]
h\ spółgłoska szczelinowa krtaniowa dźwięczna czeskie hrad [h\rat]
i samogłoska przymknięta przednia niezaokrąglona polskie wino [vinO], hiszpańskie si [si]
j spółgłoska półotwarta podniebienna angielskie yes [jEs], polskie ja [ja]
j\ spółgłoska szczelinowa podniebienna dźwięczna nowogreckie γειά [j\a]
k spółgłoska zwarta miękkopodniebienna bezdźwięczna polskie kot ["kOt], hiszpańskie carro ["kar:o]
l spółgłoska boczna dziąsłowa angielskie lay [leI], polskie lód [lut]
l` spółgłoska boczna półotwarta z retrofleksją szwedzkie sorl [so:l`]
l\ spółgłoska boczna uderzeniowa dziąsłowa japońskie ramen [l\ameN]
m spółgłoska nosowa dwuwargowa polskie mysz [m1S]
n spółgłoska nosowa dziąsłowa polskie nos [nOs]
n` spółgłoska nosowa z retrofleksją szwedzkie hörn [h2:n`]
o samogłoska półprzymknięta tylna zaokrąglona francuskie gros [gRo]
p spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna polskie pan ["pan]
p\ spółgłoska szczelinowa dwuwargowa bezdźwięczna japońskie fuku [p\M_0kM]
q spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna arabskie qasbah ["qAs_?ba]
r spółgłoska drżąca dziąsłowa dźwięczna polskie rower ["rOvEr], hiszpańskie rey [rej]
r` spółgłoska uderzeniowa z retrofleksją hindi baṛā [b@r`A:]
r\ spółgłoska półotwarta dziąsłowa angielskie (brytyjskie) red [r\Ed]
r\` spółgłoska półotwarta z retrofleksją angielskie (amerykańskie) red [r\`Ed]
s spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna angielskie seem [si:m], polskie sesja ["sEsja]
s` spółgłoska szczelinowa z retrofleksją bezdźwięczna szwedzkie mars [mas`]
s\ spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna polskie świerszcz [s\v'erStS]
t spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna angielskie stew [stu:], polskie tuja ["tuja]
t` spółgłoska zwarta z retrofleksją bezdźwięczna szwedzkie mört [m2t`]
u samogłoska przymknięta tylna zaokrąglona polskie suka ["suka]
v spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna polskie walka ["valka],
v\ (lub P) spółgłoska półotwarta wargowo-zębowa niderlandzkie west [v\Est]/[PEst]
w spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna angielskie west [wEst], polskie auto ["awtO]
x spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna polskie loch [lOx]
x\ spółgłoska szczelinowa zadziąsłowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna szwedzkie sjal [x\A:l]
y samogłoska przymknięta przednia zaokrąglona francuskie tu [ty] niemieckie über ["y:b6]
z spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna polskie zoo [zO:], francuskie azote [a"zOt]
z` spółgłoska szczelinowa z retrofleksją dźwięczna mandaryńskie rang [z`aN]
z\ spółgłoska szczelinowa dziąsłowo-podniebienna dźwięczna polskie źrebak ["z\rEbak]

Wielkie litery

X-SAMPA IPA Opis Przykłady
A samogłoska otwarta tylna niezaokrąglona angielskie father ["fA:D@(r\)]
B spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna hiszpańskie lavar [la"Ba4]
B\ spółgłoska drżąca dwuwargowa
C spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna niemieckie ich [IC]
D spółgłoska szczelinowa międzyzębowa dźwięczna angielskie then [DEn]
E samogłoska półotwarta przednia niezaokrąglona polskie sen [sEn], angielskie met [mEt]
F spółgłoska nosowa wargowo-zębowa angielskie emphasis ["EFf@sIs]
G spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna nowogreckie γωνία [Go"nia], polskie niechby [JEGb1]
G\ spółgłoska zwarta języczkowa dźwięczna eskimoskie nirivvik [niG\ivvik]
G\_< spółgłoska iniektywna języczkowa dźwięczna mam ʛa [G\_<a]
H spółgłoska półotwarta wargowo-podniebienna francuskie huit [Hi]
H\ spółgłoska szczelinowa nagłośniowa bezdźwięczna  
I samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana niezaokrąglona angielskie kit [kIt]
I\ samogłoska prawie przymknięta centralna niezaokrąglona walijskie ysgrifenidd [@sgri"venI\D]
J spółgłoska nosowa podniebienna hiszpańskie año ["aJo], polskie koń [kOJ]
J\ spółgłoska zwarta podniebienna dźwięczna węgierskie egy [EJ\]
J\_< spółgłoska iniektywna podniebienna dźwięczna sindhi ʄaro [J\_<aro]
K spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna walijskie llaw [KaU]
K\ spółgłoska boczna szczelinowa dziąsłowa dźwięczna mongolskie долоо [tOK\O:]
L spółgłoska boczna półotwarta podniebienna włoskie famiglia [fa"miLa], hiszpańskie (kastylijskie) llamar [La"mar],
L\ spółgłoska boczna półotwarta miękkopodniebienna
M samogłoska przymknięta tylna niezaokrąglona tureckie kırk [kM4k]
M\ spółgłoska półotwarta miękkopodniebienna hiszpańskie fuego ["fweM\o]
N spółgłoska nosowa miękkopodniebienna angielskie thing [TIN], polskie ręka [rENka]
N\ spółgłoska nosowa języczkowa japońskie san [saN\]
O samogłoska półotwarta tylna zaokrąglona polskie noc [nOts]
O\ mlask dwuwargowy  
P (lub v\) spółgłoska półotwarta wargowo-zębowa niderlandzkie west [PEst] / [v\Est],
Q samogłoska otwarta tylna zaokrąglona angielskie (brytyjskie) lot [lQt]
R spółgłoska szczelinowa języczkowa dźwięczna francuskie roi [Rwa]
R\ spółgłoska drżąca języczkowa „arystokratyczne” lub „paryskie” r
S spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna polskie szop [SOp]
T spółgłoska szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna angielskie thin [TIn]
U samogłoska prawie przymknięta tylna scentralizowana zaokrąglona angielskie foot [fUt]
U\ samogłoska prawie przymknięta centralna zaokrąglona  
V samogłoska półotwarta tylna niezaokrąglona angielskie strut [str\Vt]
W spółgłoska szczelinowa wargowo-miękkopodniebienna bezdźwięczna angielskie (szkockie) when [WEn]
X spółgłoska szczelinowa języczkowa bezdźwięczna nuxálk kaxims [kaXims]
X\ spółgłoska szczelinowa gardłowa bezdźwięczna arabskie <ح>ha’ [X\A:]
Y samogłoska prawie przymknięta przednia scentralizowana zaokrąglona niemieckie hübsch [hYpS]
Z spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna

Inne symbole

X-SAMPA IPA Opis Przykłady
. granica sylaby  
" akcent  
% akcent poboczny  
' (lub _j) palatalizacja  
: samogłoska długa  
:\ samogłoska półdługa w języku estońskim kontrastuje zarówno z krótką jak i długą
-   separator  
@ szwa angielskie arena [@"r\i:n@]
@\ samogłoska półprzymknięta centralna niezaokrąglona paicĩ kɘ̄ɾɘ̄ [k@\_M4@\_M]
{ samogłoska prawie otwarta przednia niezaokrąglona angielskie trap [tr\{p]
} samogłoska przymknięta centralna zaokrąglona szwedzkie sju [x\}:]; angielskie (Estuary English i australijskie) boot [b}:t]
1 samogłoska przymknięta centralna niezaokrąglona
2 samogłoska półprzymknięta przednia zaokrąglona francuskie deux [d2]
3 samogłoska półotwarta centralna niezaokrąglona angielskie (brytyjskie) nurse [n3:s]
3\ samogłoska półotwarta centralna zaokrąglona irlandzkie tomhail [t3\:l_j]
4 spółgłoska uderzeniowa dziąsłowa dźwięczna hiszpańskie pero ["pe4o], angielskie (amerykańskie) better ["bE4@`]
5 spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana polskie (sceniczne) łapa ["5apa]
6 samogłoska prawie otwarta centralna niemieckie besser ["bEs6], angielskie (australijskie) mud [m6d]
7 samogłoska półprzymknięta tylna niezaokrąglona estońskie kõik [k7ik]
8 samogłoska półprzymknięta centralna zaokrąglona szwedzkie buss [b8s]
9 samogłoska półotwarta przednia zaokrąglona francuskie neuf [n9f], duńskie drømme [dR9m@]
& samogłoska otwarta przednia zaokrąglona
? zwarcie krtaniowe angielskie (cockney) bottle ["bQ?l]
?\ spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna arabskie ع (`ayn) [?\Ajn]
*   łącznik  
/   nieokreślona samogłoska  
<\ spółgłoska szczelinowa nagłośniowa dźwięczna  
<...> &nbsp; notacja niesegmentalna  
>\ spółgłoska zwarta nagłośniowa  
^ upstep  
! downstep  
!\ mlask zadziąsłowy  
| poboczna grupa intonacyjna  
|\ mlask zębowy  
|| główna grupa intonacyjna  
|\|\ mlask boczny dziąsłowy  
=\ mlask podniebienny  
-\ znak łączący  

Znaki diakrytyczne

X-SAMPA IPA Opis
_" centralizacja
_+ przesunięcie języka do przodu
_- przesunięcie języka do tyłu
_/   ton wznoszący
_0 bezdźwięczność
_<   spółgłoska iniektywna
= (lub _=) spółgłoska zgłoskotwórcza
_> spółgłoska ejektywna
_?\ faryngalizacja
_\   ton opadający
_^ samogłoska niezgłoskotwórcza
_} spółgłoska zwarta bez plozji
` retrofleksja, na przykład t` = ʈ ; po samogłosce – rotacyzacja
~ (lub _~) nazalizacja
_A uniesiona nasada języka
_a spółgłoska apikalna
_B szczególnie niski ton
_B_L ton niski wznoszący
_c mniejsze zaokrąglenie warg
_d spółgłoska zębowa
_e welaryzacja lub faryngalizacja
<F> opadająca intonacja w zdaniu
_F ton opadający
_G welaryzacja
_H ton wysoki
_H_T ton wysoki wznoszący
_h przydech
_j (lub ') palatalizacja
_k creaky voice
_L ton niski
_l plozja boczna
_M ton średni
_m spółgłoska laminalna
_N spółgłoska językowo-wargowa
_n plozja nosowa
_O większe zaokrąglenie warg
_o obniżenie języka
_q cofnięta nasada języka
<R> wznosząca intonacja w zdaniu
_R ton wznoszący
_R_F ton opadająco-wznoszący
_r uniesienie języka
_T szczególnie wysoki ton
_t dysząca dźwięczność
_v dźwięczność
_w labializacja
_X szczególnie krótka samogłoska
_x zbliżenie do szwy

Linki zewnętrzne

Pisma świata
alfabetyczne
dwuszeregowe
jednoszeregowe
dwuszeregowe i jednoszeregowe
nielinearne
spółgłoskowe
(abdżady)
półalfabetyczne
alfabetyczno-
-sylabiczne
(abugidy)
indyjskie
protopisma i ksenopismo
północne
południowe
inne
sylabiczne
dalekowschodnie
inne
logograficzne
mezopotamskie
egipskie
sinogramy
mezoamerykańskie
nieznanego typu
protopisma
alfabety
fonetyczne
pseudoalfabety
zapis liczb
projekty
ideograficzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya