Ardovo
 Kościół ewangelicki | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Kraj | |||
| Powiat | |||
| Starosta |
Daniel Fábián[1] | ||
| Powierzchnia |
11,20[2] km² | ||
| Wysokość |
268[3] m n.p.m. | ||
| Populacja (2024) |
| ||
| • liczba ludności |
144[4] | ||
| • gęstość |
12,84 os./km² | ||
| Nr kierunkowy |
+421 58[3] | ||
| Kod pocztowy |
049 55[3] | ||
| Tablice rejestracyjne |
RV | ||
Położenie na mapie kraju koszyckiego  | |||
Położenie na mapie Słowacji  | |||
| 48°32′N 20°25′E/48,533333 20,416667 | |||
| Strona internetowa | |||
Ardovo (węg. Pelsöcardó, Ardó) – wieś (obec) w powiecie Rożniawa w kraju koszyckim, na Słowacji, na terenie historycznego regionu Górny Gemer. Powierzchnia 11,21 km². Liczy 160 mieszkańców (31.12.2016 r.).
Położenie
Leży na południowo-zachodnim skraju Płaskowyżu Silickiego (słow. Silická planina), ok. 2,5 km na południowy wschód od Pleszywca. Zajmuje płytką (ok. 40 m głębokości) dolinkę otwierającą się ku południowemu zachodowi, którą spływa Ardovský potok (dopływ Slanej)[5]. Centrum wsi znajduje się na wysokości 268 m n.p.m.
W górnej części wsi znajduje się wywierzysko, znane jako Ardovská vyvieračka. Część jego wód jest ujmowana do miejscowej sieci wodociągowej[6], pozostała część spływa do Ardovskiego potoku[5]. Ok. 1,5 km na południowy wschód od centrum zabudowy wsi, u południowych podnóży wzniesienia Veľký vrch (417 m), znajduje się wejście do Jaskini Ardowskiej[5].
Historia
Okolica wsi była zamieszkana przez ludzi już w czasach prehistorycznych. Ślady bytności ludzi z okresu neolitu (kultura bukowogórska), z młodszej epoki brązu (kultura pilińska), a następnie z czasów rzymskich znaleziono w niedalekiej Jaskini Ardowskiej. Sama wieś zasiedlona była już we wczesnym średniowieczu, należała do majątków królów Węgier. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z 1243 r., kiedy to – pod nazwą Erdes – należała już do feudalnego „państwa” lokalnych możnowładców – Bebeków. W roku 1318 wspominana jako Ordou, w roku 1320 – Ardo, a w roku 1359 – Ardow (nazwa Ardovo obowiązuje od 1920 r.).
W średniowieczu w jej okolicy wydobywano i przetapiano rudy ołowiu. Od połowy XVI w. wielokrotnie niszczona i wyludniona przez Turków, ponownie była pustoszona w czasie kolejnych powstań antyhabsburskich w XVII w. tak, że od 1682 r. stała pusta. Rekolonizowana po 1710 r. przez ludność pasterską związaną z ostatnią falą tzw. osadnictwa wołoskiego. W 1828 r. miała 30 gospodarstw i 254 mieszkańców, którzy zajmowali się pasterstwem (głównie hodowlą owiec) i wypalaniem węgla drzewnego[6].
Od 1881 r. wieś administracyjnie należała do węgierskiego komitatu Gemer – Mały Hont (węg. Gömör-Kishont). Po I wojnie światowej w granicach Czechosłowacji, w latach 1938–1945 ponownie należała do Węgier. Po II wojnie światowej aż do 1960 r. należała do powiatu (słow. okres) Šafárikovo w kraju bańskobystrzyckim.
Zabytki
Kościół ewangelicki (tzw. tolerancyjny) z 1788 r., wzniesiony na stoku nad centrum wsi na fundamentach znacznie starszej budowli. Murowany, w stylu barokowo-klasycystycznym, w formie prostokątnej sali bez prezbiterium, o gładkich ścianach, nakrytej dachem czterospadowym. Wieża na rzucie kwadratu dobudowana od frontu w 1928 r., nakryta dachem wieżowym. Wokół kościoła ślady muru obronnego z XVI-XVII w.[7]
Nawa wewnątrz nakryta płaskim stropem. Drewniana empora obiegająca ją z trzech stron posiada kasetowe panele wypełnione drewnianymi płaskorzeźbami i malowidłami z końca XVIII w. Wyposażenie, łącznie z organami, barokowe. Ołtarz pochodzi z końca XVIII w. Drewniana, rzeźbiona i polichromowana skrzynia organowa pochodzi z I połowy XVIII w., a chrzcielnica z drugiej połowy tego stulecia[7].
Przypisy
- ↑ Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí. Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-17]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
- ↑ a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika. 2015-04-17. [dostęp 2022-03-31]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
- ↑ a b c Mapa turystyczna. [dostęp 2025-10-19].
- ↑ a b Ďurček Jozef a kolektív: Slovenský kras. Turistický sprievodca (...), s. 130-131
- ↑ a b Pamiatky na Slovensku. Kostoly. Ardovo - Evanjelický kostol. [dostęp 2025-04-28]. (słow.).
Bibliografia
- Ďurček Jozef a kolektív: Slovenský kras. Turistický sprievodca ČSSR, č. 41, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ISBN 80-7096-020-5.
- Slovenský kras – Domica. Turistická mapa 1:50 000, wydanie 3, wyd. VKÚ Harmanec 2007, ISBN 80-8042-413-6.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.