Hrhov

Hrhov

Flaga
Państwo	Słowacja
Kraj	koszycki
Powiat	Rożniawa
Starosta	Ladislav Tankó[1]
Powierzchnia	36,08[2] km²
Wysokość	216[3] m n.p.m.
Populacja (2024)
• liczba ludności	1040[4]
• gęstość	28,82 os./km²
Nr kierunkowy	+421 58[3]
Kod pocztowy	049 44[3]
Tablice rejestracyjne	RV
Położenie na mapie kraju koszyckiego Hrhov
Położenie na mapie Słowacji Hrhov
48°36′20″N 20°45′00″E/48,605556 20,750000
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Hrhov (węg. Tornagörgő) – wieś (obec) w powiecie Rożniawa w kraju koszyckim na Słowacji. Powierzchnia 36,08 km².

Leży w środkowej części długiej Kotliny Turniańskiej, przy jej północnym skraju, u południowych podnóży stromych stoków Płaskowyżu Górnego Wierchu. Centrum wsi leży na wysokości 216 m n.p.m.^[5] Od wieków zaopatrzenie w wodę mieszkańców zapewnia znajdujące się w górnej części wsi wywierzysko (słow. Hrhovská vyvieračka), poniżej którego wytworzyły się interesujące utwory trawertynowe^[6].

Południowym skrajem wsi biegnie ważna droga krajowa nr 50 z Rożniawy do Koszyc, zaś od północy okrąża ją analogiczna linia kolejowa (przystanek kolejowy Hrhov we wschodniej części wsi). Północnym skrajem wsi, tuż powyżej linii kolejowej, biegnie granica Parku Narodowego Kras Słowacki, obejmującego już całe strome stoki Płaskowyżu Górnego Wierchu^[5].

Obecność człowieka na terenach dzisiejszego Hrhova w okresie prehistorycznym dokumentują liczne znaleziska z epoki kamiennej, epoki brązu, z czasów kultury lateńskiej, a następnie z okresu rzymskiego. Pochodzą one ze wzgórz Veľký Paklán (267 m n.p.m.) i Hradisko (334 m n.p.m.), z jaskiń na południowym skraju Płaskowyżu Górnego Wierchu (Oltárna jaskyňa, Veterná diera, Ženska jaskyňa i Povalova jaskyňa) oraz z osadów trawertynowych w samej wsi^[6].

Początki dziejów wsi sięgają zapewne połowy XIII w. Według bardzo żywej w tym rejonie tradycji w Hrhovie miał się schronić w 1241 r. węgierski król Bela IV po porażce z Tatarami w bitwie na równinie Mohi.

Pierwotnie należała (jako wieś służebna) do królewskiego grodu Turňa. Majątkiem królewskim była jeszcze w 1345 r., jednak najpóźniej od 1381 r. należała już do szlacheckiego rodu Bebeków z Pleszywca. W ich rękach znajdowała się aż do wymarcia rodu w 1567 r. Przez następnych 60 lat należała do Zápolyów, a następnie do Esterházych.

Pod koniec II wojny światowej w Povalovej jaskyni na wsią ukrywali się zbiegowie z armii węgierskiej^[6].

W 2011 roku wieś liczyła 1137 mieszkańców, z czego 82,6% stanowili Węgrzy, a 13,7% Słowacy^[7].

Mieszkańcy wsi zajmowali się głównie rolnictwem, później również wydobyciem torfu. Eksploatacja trawertynu (tzw. hrhovská tufa – węg. darázskő) w obszarze wywierzyska zapewniała budulec na większość obiektów we wsi. Po II wojnie światowej rozwinęły się hodowla drobiu, sadownictwo i uprawa warzyw, podjęto uprawę winorośli. Stawy rybne o pow. 280 ha, utworzone na południe od wsi (Hrhovské rybníky), umożliwiają hodowlę ryb^[6].

• Kościół katolicki pw. św. Jana Chrzciciela. Murowany, wzniesiony ok. 1500 r. na miejscu wcześniejszej świątyni, pochodzącej być może z XIII w. Pierwotnie gotycki, później otoczony późnorenesansowym murem obronnym z I połowy XVII w. Przebudowany w stylu klasycystycznym w I połowie XIX w. Wyposażenie wewnętrzne z XVIII i XIX w. Zwraca uwagę płyta gotycka nagrobna rodu Bebeków z 1381 r.^[6]
• Kościół ewangelicko-reformowany z 1785 r. Murowany, z czworoboczną wieżą na osi, klasycystyczny. Remontowany po pożarze w 1846 r.^[6] Wyposażenie wewnętrzne powstało w większości w warsztacie stolarskim Jána Wandráka w 1852 r. Organy z roku 1886, dzieło budapesztańskiego mistrza László Országha^[8].

• Slovenský kras – Domica. Turistická mapa 1:50 000, wydanie 3, wyd. VKÚ Harmanec 2007, ISBN 80-8042-413-6.