Northrop YA-13

Northrop YA-13

Northrop YA-13 – na zdjęciu widoczne są karabiny maszynowe w skrzydłach i dwie bomby przenoszone pod skrzydłami
Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	Northrop Corporation
Konstruktor	Jack Northrop
Typ	samolot szturmowy
Konstrukcja	całkowicie metalowy dolnopłat
Załoga	2
Historia
Data oblotu	1933
Lata produkcji	1933
Wycofanie ze służby	?
Liczba egz.	1
Dane techniczne
Napęd	Wright R-1820
Moc	690-735 KM
Wymiary
Rozpiętość	14,63 m
Długość	8,89 m
Wysokość	2,79 m
Powierzchnia nośna	33,72 m²
Masa
Własna	1633 kg
Użyteczna	2932 kg
Startowa	2982 kg
Osiągi
Prędkość maks.	333 km/h
Prędkość przelotowa	309 km/h
Prędkość wznoszenia	396 m/min
Pułap	6630 m
Zasięg	1770 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
5 km 7,62 mm, do 500 kg bomb
Użytkownicy
United States Army Air Corps
Multimedia w Wikimedia Commons

Northrop YA-13 – amerykański samolot szturmowy zaprojektowany w 1933 w zakładach Northrop Corporation jako prywatna inicjatywa tej firmy, była to wersja rozwojowa bardzo udanego samolotu cywilnego Northrop Gamma. Zbudowany w 1933 samolot Gamma 2C został przekazany United States Army Air Corps (USAAC), gdzie, po pewnych zmianach, otrzymał oznaczenie YA-13, a po następnych zmianach znany był jako XA-16. Zbudowano tylko jeden egzemplarz samolotu w tej wersji i 50 w podobnej wersji eksportowej, na jego podstawie powstał udany Gamma 2F, który służył w USAAC jako Northrop A-17/33.

Jack Northrop rozpoczął karierę jako projektant samolotów w 1916 pracując dla braci Loughhead (późniejsza Lockheed Corporation), następnie w latach 1923-26 pracując w Douglas Corporation i w 1926-27 ponownie w zakładach Lockheed^[1]. W 1927 Northrop założył własną firmę Aviation Corporation, która z powodu braku kapitału pracującego została przejęta w 1929 przez United Aircraft & Transport Corporation i do 1931 znajdująca się pod kontrolą UA&T firma działała pod nazwą Northrop Aircraft Corporation^[1]. W 1931 UA&T chciała skonsolidować prace należących do niej przedsiębiorstw filialnych Northrop i Stearman Aircraft łącząc je i przenosząc je do Kansas^[1]. John Northrop wolał jednak pozostać w Kalifornii i wykorzystując klauzulę w umowie z UA&T rozwiązał współpracę i z pomocą poprzedniego pracodawcy Donalda Douglasa w styczniu 1932 założył Northrop Corporation^[1].

Pierwszymi samolotami zaprojektowanymi w nowo powstałych zakładach były całkowicie metalowe samoloty cywilne (transportowe i pocztowe) o bardzo czystych, aerodynamicznych kształtach^[2]; Gamma^[3] i Delta^[4].

Pierwszym samolotem zaprojektowanym przez Jacka Northropa w nowej firmie był jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji całkowicie metalowej znany jako Northrop Gamma^[3]. Pierwszy egzemplarz samolotu, Gamma 2A, został zbudowany dla bardzo znanego wówczas pilota Franka Hawsa^[3]. Drugi egzemplarz, Gamma 2B, powstał na zamówienie Lincolna Ellswortha na potrzeby jego ekspedycji arktycznej^[3]. Trzeci egzemplarz, znacznie różniący się od poprzedników, Gamma 2C, znany także jako Gamma Attack^[5] (numer seryjny 5, rejestracja cywilna X12291), powstał jako prywatna inicjatywa firmy w maju 1933 i został przekazany USAAC jako dwumiejscowy lekki bombowiec/samolot szturmowy^[5][6].

Samolot różnił się od jego poprzedników inną konstrukcją kadłuba, przeniesiono także kabinę pilota, która oryginalnie znajdowała się za krawędzią spływu skrzydła tuż za krawędzią natarcia skrzydła i została ona powiększona, aby mieścić pilota i obserwatora/strzelca^[5][6]. W tej wersji samolot był napędzany dziewięciocylindrowym silnikiem gwiazdowym typu Wright SGR-1820^[6][5].

W lipcu 1933 samolot został przekazany armii amerykańskiej i przeszedł szereg testów w bazie Wright Field^[5][6]. W tym czasie, czekając na decyzję USAAC, Northrop sprzedał 49 bardzo zbliżonych samolotów Gamma 2E Siłom Powietrznym Republiki Chińskiej, przynajmniej jeden samolot tej wersji został zakupiony przez Wielką Brytanię^[5].

Na początku 1934 X12291 został zwrócony do zakładów Northropa z listą wymaganych przez armię modyfikacji, do najważniejszych z nich należały: zmiana kształtu usterzenia^[7], statecznik pionowy został zmieniony z trapezoidalnego na bardziej trójkątny, a statecznik poziomy został bardziej zaokrąglony^[8].

Zmodyfikowany X12291 został ponownie przekazany armii w czerwcu 1934 i 28 czerwca został zakupiony pod oznaczeniem YA-13 (numer seryjny USAAC 34-27)^[9][8]. W czasie dalszych testów YA-13, w październiku 1934, Northrop dostarczył armii następną wersję tego samolotu, Gamma 2F, która w późniejszym czasie weszła do służby jako A-17^[10].

W późniejszym czasie, już w trakcie produkcji A-17, postanowiono poprawić osiągi YA-13 i widoczność z kabiny pilota instalując w nim silnik czternastocylindrowy silnik gwiazdowy Pratt & Whitney R-1830-7 o mniejszej średnicy i mocy 950 KM^[11]. W tej wersji śmigło samolotu zostało zmienione z dwupłatowego na trójpłatowe^[11].

Zmodyfikowany samolot został przekazany armii na początku 1935 i otrzymał oznaczenie XA-16^[11][12]. Testy przeprowadzone w marcu 1935 wykazały zbytnią moc silnika i że samoloty produkcyjne powinny mieć silnik o mniejszej mocy lub powiększone powierzchnie sterowe^[11]. W tym czasie powstał już prototyp Gamma 2F (późniejszy A-17) i postanowiono nie kontynuować dalszych prac nad XA-16, niemniej w późniejszym czasie silnik został raz jeszcze zmieniony, tym razem na 950-konny R-1830-9^[11].

W tej ostatniej wersji samolot był przez pewien czas używany w szkole mechaników lotniczych na lotnisku Roosevelt Field położonym na Long Island^[11][12].

Northrop YA-13/XA-16 (Gamma 2C) był dwumiejscowym, jednosilnikowym dolnopłatem o konstrukcji całkowicie metalowej^[5]. Samolot napędzany był silnikiem gwiazdowym. W wersji YA-13 jego napęd stanowił dziewięciocylindrowy Wright R-1820^[a], a w wersji XA-17 był to Pratt & Whitney R-1830 w wersjach -7 i -9 o mocy 950 KM^[11]. W wersji YA-13 samolot miał śmigło dwupłatowe^[5], a w wersji XA-15 – trójpłatowe^[11].

Samolot miał podwozie stałe o układzie klasycznym z kółkiem ogonowym^[13]. Koła podwozia głównego były osłonięte bardzo dużymi, aerodynamicznymi owiewkami^[13].

Załogę stanowiły dwie osoby – pilot i obserwator/strzelec siedzący w układzie tandem (jeden za drugim) w całkowicie osłoniętym kokpicie^[5].

Uzbrojenie samolotu stanowiły cztery nieruchome karabiny maszynowe kalibru 7,62 mm (po dwa w każdym skrzydle) i jeden ruchomy karabin maszynowy kalibru 7,62 obsługiwany przez strzelca pokładowego^[5]. Samolot mógł przenosić do 600^[5] lub 1100^[9] funtów bomb (272 – 500 kg) na zewnętrznych zaczepach pod skrzydłami samolotu.

Prędkość maksymalna samolotu wynosiła do 333 km/h, a prędkość przelotowa do 319 km/h^[5].

• René J. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920, vol. 1. Annapolis: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-428-4.

• E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. Jefferson, N.C.: McFarland, 2008. ISBN 0-7864-3464-3.