Radłowice

Radłowice
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Domaniów

Liczba ludności (III 2011)

87[2]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-216[3]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0874450

Położenie na mapie gminy Domaniów
Mapa konturowa gminy Domaniów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko lewej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Radłowice”
Ziemia50°55′04″N 17°05′44″E/50,917778 17,095556[1]

Radłowice (niem. Radlowitz, 1937-1945 Radwaldau)[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś znajduje się 16 kilometrów od Oławy.[4]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Radłowice należały do gminy z siedzibą w Nowojowicach (Haltauf), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy dla Radłowic.[4] Od 1816 r. Radłowice należały do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk[5], a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[6]

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku Radłowice należały w latach 1945-1954 do gminy Domaniów.[7] W latach 1954-1972 należały do gromady Domaniów,[7][8] a od 1973 r. jest częścią gminy Domaniów.[9][10] Do 1975 r. Radłowice stanowiły część powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[10] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[11]

Nazwa

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiej nazwy radła oznaczającej po polsku wczesną konstrukcję narzędzia rolniczego pługa[12]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu, wymieniał jako pierwotną zanotowaną nazwę miejscowości Radłowice podając jej znaczenie w języku niemieckim jako "Pflügerdorf" - "Wieś oraczy pługiem"[12]. Adamy zaliczał nazwę wsi Radlowitz do grupy nazw wsi wywodzących się od zawodów uprawianych przez mieszkańców miejscowości.[12]

3 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z "Radlowitz" na "Radwaldau".[4]

W ciągu swojego istnienia Radłowice nosiły następujące nazwy[4]:

Historia

Teren wsi był zasiedlony już w epoce brązu (w okresie 1200-650 p.n.e.).[14] Na terenie współczesnej wsi zamieszkiwała ludność kultury łużyckiej.[15] W latach 650-400 p.n.e. był zasiedlony przez ludność kultury halsztackiej, a od 400 p.n.e. do ok. 1 roku n.e. przez ludność kultury lateńskiej.[14]

Wieś założona w 1288 r. o układzie owalnicy. Od 1288 r. do sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w. była własnością kapituły kolegiackiej św. Krzyża we Wrocławiu.[4][13] W 1333 r. we wsi jest wspomniany sołtys. W 1819 r. wieś jest wspomniana jako własność pruskiego urzędu królewskiego we Wrocławiu, a od 1830 r. jest wspomniana jako własność urzędu królewskiego w Oławie.[4]

W 1830 i 1845 r. we wsi znajdowała się szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem.[4] W 1842 r. we wsi znajdowało się 19 domów, a sama wieś miała sołtysa.[13]

Gospodarka

W pierwszej połowie XIX w. we wsi funkcjonowała karczma, młyn z wiatrakiem, suszarnia oraz 4 zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. odnotowano hodowlę 450 owiec, 72 sztuk bydła oraz 50 sztuk trzody chlewnej. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 310 ha, z czego pola uprawne stanowiły 277 ha, łąki 10 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 37,99 marek za hektar łąki oraz 9,01 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 309,9 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,20 reichsmarek za hektar.[4] Najbliższa stacja kolejowa znajdowała się w Kucharach (Kochern) oraz w Węgrach (Wangern).[5][4]

Teraźniejszość

We wsi funkcjonuje koło gospodyń wiejskich,[16] ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.[17]

We wsi znajdują się trzy tablice pamiątkowe, wszystkie odsłonięte 12 lutego 2026 r.[18][19] Jedna upamiętnia Polaków deportowanych na Syberię w ciągu wieków, druga upamiętnia polskie ofiary ludobójstwa na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii w latach 1939-1947, a trzecia upamiętnia 51 mieszkańców Radłowic, którzy umarli w latach 1945-2025.[19]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[20]:

Demografia

W 1783 r. wieś zamieszkiwało 112 osób. W 1819 r. w Radłowicach mieszkało 145 osób, w 1830 r. 152 osoby, w 1845 r. 170 osób, w 1871 r. 184 osoby, w 1885 r. 170 osób, a w 1895 r. 157 osób. W 1905 r. Radłowice miały 149 mieszkańców, w 1925 r. 128 mieszkańców, w 1935 r. 113 mieszkańców, a cztery lata później wieś zamieszkiwało 112 osób.[4] W 2011 r. wieś miała 87 mieszkańców,[2] a w 2023 r. w Radłowicach mieszkało 80 osób.[21]

W 1925 r. na 128 mieszkańców wsi 65 było mężczyznami, a 63 kobietami. We wsi mieszkało 114 ewangelików i 14 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).[4]

Liczba ludności Radłowic

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 113908.
  2. ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1070 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l m n Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Radwaldau (= Radlowitz) Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  5. ↑ a b Radlowitz, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 538 [dostęp 2026-07-17] (ang. • niem.).
  6. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-17] (niem.).
  7. ↑ a b Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  8. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  9. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  10. ↑ a b Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  11. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  12. ↑ a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 12, OCLC 456751858 (niem.).
  13. ↑ a b c d Radłowice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IX (Pożajście – Ruksze), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1888, s. 387-388 [dostęp 2026-07-17] (pol.).
  14. ↑ a b Zbigniew Jakubowicz, Domaniów znany i nieznany (1), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 40 (386), dodatek "Magazyn", s. IV, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 5 października 2000, s. 28 [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  15. ↑ Rys historyczny, [w:] Charakterystyka Gminy, Gmina Domaniów [dostęp 2026-07-23] (pol.).
  16. ↑ Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162
  17. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich [online], krkgw.arimr.gov.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2024-02-16] (pol.).
  18. ↑ Wioletta Kamińska, Trzy tablice, jedna pamięć i... zgrzyt [online], tuolawa.pl, 22 lutego 2026 [dostęp 2026-07-19] (pol.).
  19. ↑ a b Wioletta Kamińska, Uczcili pamięć byłych mieszkańców, ofiar ludobójstwa i zesłańców na Sybir [ZDJĘCIA] [online], tuolawa.pl, 13 lutego 2026 [dostęp 2026-07-19] (pol.).
  20. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  21. ↑ Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 5

Bibliografia

  • Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 383
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 127
  • Aus der Urgeschichte von Radlowitz (sp. Radwaldau), von H. Rudnig im Heimatkalender für Stadt und Kreis Ohlau 1927, S 102, [w:] Heinz Quester, Aus der Geschichte von Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien, Alfter 2010, t. 3, zeszyt 3 (Beiheft 3 zu Günther/Quester, Kreis und Stadt Ohlau in Schlesien von den Anfängen bis 1945), s. 339.

Linki zewnętrzne

Gmina Domaniów
Wsie
Osady

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya