Monica Vitti
Monica Vitti (1965) | |
| Imię i nazwisko |
Maria Luisa Ceciarelli |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 listopada 1931 |
| Data i miejsce śmierci |
2 lutego 2022 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Roberto Russo (1995–2022; jej śmierć) |
| Lata aktywności |
1954–1992 |
Monica Vitti, właśc. Maria Luisa Ceciarelli[1] (ur. 3 listopada 1931 w Rzymie, zm. 2 lutego 2022 tamże[2]) – włoska aktorka.
Była muzą reżysera Michelangela Antonioniego, u którego we wczesnych latach 60. XX w. grała główne role[3][4]. Potem była obsadzana głównie w komediach, współpracując z reżyserem Mario Monicellim. Wystąpiła z Marcellem Mastroiannim, Alainem Delonem, Richardem Harrisem, Terence’em Stampem, Michaelem Caine’em i Dirkiem Bogarde’em.
Vitti zdobyła pięć nagród Davida di Donatello dla najlepszej aktorki, siedem włoskich Złotych Globów dla najlepszej aktorki, Srebrnego Niedźwiedzia za wybitne osiągnięcie artystyczne (1984) na Festiwalu Filmowym w Berlinie oraz nagrodę Honorowego Złotego Lwa (1995) za całokształt twórczości na Festiwalu Filmowym w Wenecji[5].
Życiorys
Wczesne lata
Urodziła się w Rzymie jako córka Adele Vittiglii i Angela Ceciarelliego[6][7]. Występowała w domu przed młodszym rodzeństwem. Zaczynała od amatorskich przedstawień teatralnych. W 1953 ukończyła studia aktorskie w Centro sperimentale di cinematografia w Rzymie.
Kariera

Pierwszą rolę filmową powierzył jej Ettore Scola w swoim Ridere! Ridere! Ridere! (1954). W 1957 przyłączyła się do Teatro Nuovo di Milano, sceny kierowanej wówczas przez Michelangela Antonioniego[8].
Wkrótce zagrała w jego znanym filmie Przygoda (1960), za rolę w którym otrzymała nagrodę jury na 13. MFF w Cannes. Krytycy zachwycili się rolą Claudii, chłodnej kobiety z zamożnego towarzystwa, która rozwija romans z chłopakiem swojej zaginionej przyjaciółki. Później wzięła jeszcze udział w innych produkcjach Antonioniego: Nocy, Zaćmieniu i Czerwonej pustyni[9].
Spróbowała też hollywoodzkiej kariery, grając tytułową rolę w filmie Modesty Blaise (1966), opartym na komiksie o tym samym tytule. Film był jednak porażką w zgodnej opinii zarówno krytyków jak i publiczności. Vitti wróciła więc do Europy, gdzie zagrała u Luisa Buñuela w Widmie wolności i raz jeszcze pracowała z Antonionim przy realizacji Tajemnicy Oberwaldu.
Zasiadała w jury konkursu głównego na 21. (1968) oraz na 27. MFF w Cannes (1974)[10].
W 1989 napisała scenariusz do dramatu Sekretny skandal (Scandalo segreto), który sama wyreżyserowała i w którym zagrała główną rolę z Elliottem Gouldem. Był to jej ostatni występ na dużym ekranie.
O jej życiu prywatnym wiadomo niewiele, choć w 1993 opublikowała swoją autobiografię pod tytułem Sette sotane (wł. Siedem spódnic). Dwa lata później poślubiła Roberta Russo.
Była na okładkach magazynów takich jak „L’Europeo”, „Film”, „Elle” czy „Vogue”[11].
Życie prywatne
W latach 1957–1967 była związana z Michelangelem Antonionim[12]. W 1995 Vitti wyszła za mąż za Roberto Russo, z którym była w związku od 1973[12].
Śmierć
Ostatni raz wystąpiła publicznie w 2002 na paryskiej premierze musicalu scenicznego Notre-Dame de Paris. W 2015 wycofała się z życia publicznego z powodu choroby Alzheimera. W 2018 jej mąż potwierdził, że nadal mieszka z nim w domu w Rzymie i że osobiście się nią opiekował z pomocą opiekunki. Vitti zmarła z powodu powikłań choroby Alzheimera 2 lutego 2022 w wieku 90 lat[13].
Filmografia
- 1954: Ridere, Ridere, Ridere! (Śmiać się, śmiać się, śmiać się)
- 1955: Adirana Lecouvreue
- 1956: Una pelliciccia di visone (Futro nurkowe)
- 1958: Le dritte (Spryciary)
- 1959: L'avventura (Przygoda)
- 1960: La notte (Noc)
- 1962: Le quattro Verità (Cztery prawdy)
- 1962: L'eclisse (Zaćmienie)
- 1963: Château en Suède (Zamek w Szwecji)
- 1963: Dragées au poivre (Pigułki z pieprzem)
- 1964: Alta infedeltà (Niewierność)
- 1964: Il deserto rosso (Czerwona pustynia)
- 1964: Il disco volante (Latający talerz)
- 1964: La bambole (Lalki)
- 1966: La fate (Wróżki)
- 1966: Fai in fretta ad uccidermi... ho freddo! (Zabij mnie szybko... zimno mi!)
- 1966: Modesty Balise
- 1967: La cintura si castita (Pas cnoty)
- 1967: Ti ho sposato per allegria (Ożeniłem się z tobą dla zabawy)
- 1967: La ragazza con la pistola (Dziewczyna z pistoletem)
- 1969: Amore mio, aiutami (Kochanie, pomóż mi)
- 1969: La femme écarlate (Szkarłatna kobieta)
- 1970: Dramma della gelosia – tutti i particolari in cronaca (Dramat zazdrości)
- 1970: La supertestimone (Świadek koronny)
- 1970: Le copie (Pary)
- 1970: Nini' Tirabusciò, la donna che inventò la mossà (Nini Tirabusciò, kobieta która wymyśliła "ruch")
- 1970: La pacifista (Pacyfistka)
- 1971: Gli ordini sono ordini (Grzeszna natura)
- 1971: Noi donna siamo fatte cosi (My kobiety takie już jesteśmy)
- 1973: La Tosca
- 1973: Teresa la larda (Teresa złodziejka)
- 1973: Polivere di Stelle (Gwiezdny pył)
- 1974: Le fantōme de la liberté (Widmo wolności)
- 1979: An Almost Perfect Affair (Romans prawie doskonały)
Przypisy
- ↑ Monica Vitti, ‘queen of Italian cinema’, dies aged 90. [w:] „The Guardian” [on-line]. 2022-02-02}. [dostęp 2022-02-02].
- ↑ È morta Monica Vitti, talento smisurato del cinema italiano. „la Repubblica”. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
- ↑ Monica Vitti, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-02-02] (ang.).
- ↑ Monica Vitti. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ Monica Vitti Awards. AllMovie. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ Camilla Prato: Addio a Monica Vitti, la donna che seppe tener testa ai “grandi maschi” della commedia italiana. LaNazione.it. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
- ↑ Giorgia articolista: Monica Vitti biografia. AlphabetCity. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
- ↑ Monica Vitti biografia. MYmovies.it. [dostęp 2022-02-02]. (wł.).
- ↑ Hal Erickson: Monica Vitti Biography. AllMovie. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ Monica Vitti Trivia. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ Monica Vitti Magazines. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ a b Monica Vitti Relationships. FamousFix. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
- ↑ Rick Lyman: Monica Vitti, ‘Queen of Italian Cinema,’ Dies at 90. „The New York Times”, 2022-02-02. [dostęp 2022-02-02].
Linki zewnętrzne
- Monica Vitti w bazie IMDb (ang.)
- Monica Vitti w bazie Filmweb
- Monica Vitti w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 000000012130831X
- VIAF: 46340238, 8675159248590104870001
- LCCN: no94039915
- GND: 130571601
- BnF: 13900895v
- SUDOC: 071457070
- SBN: RAVV084188
- NLA: 35187973
- NKC: xx0034060
- BNE: XX1202276
- NTA: 099879743
- BIBSYS: 90913112
- CiNii: DA13228136
- PLWABN: 9810559887905606
- NUKAT: n97089676
- J9U: 987007452554605171
- CONOR: 139129955
- KRNLK: KAC2020P6644
- LIH: LNB:BABZ;=xs
- WorldCat: E39PBJpypK7Qdq6y6JJXmKj9jC
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.