Robert Altman
 Robert Altman (1983) | |
| Prawdziwe imię i nazwisko |
Robert Bernard Altman |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
20 lutego 1925 |
| Data i miejsce śmierci |
20 listopada 2006 |
| Zawód |
reżyser, scenarzysta, producent filmowy |
| Współmałżonek |
LaVonne Elmer |
| Lata aktywności |
1947–2006 |
Robert Bernard Altman (ur. 20 lutego 1925 w Kansas City, Missouri, zm. 20 listopada 2006 w Los Angeles) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Laureat honorowego Oscara za całokształt twórczości w roku 2006.
Życiorys
Urodził się w Kansas City (Missouri) jako syn Bernarda „B.C.” Altmana, sprzedawcy ubezpieczeń i Helen Mathews Altman. Był potomkiem jednego z pasażerów na statku Mayflower. Robert i jego dwójka młodszego rodzeństwa cieszyli się wygodnym i stabilnym wychowaniem, w dużej mierze dzięki prowadzeniu ręką matki. Ich ojciec był alkoholikiem, który miał reputację miłośnika romansów i awantur. Matka, Helen Altman, nieco powściągliwa kobieta, przyjęła katolicką wiarę swojego męża, i to ona utrzymywała porządek w domu. Jednak jej najstarsze dziecko od najmłodszych lat wykazywało buntowniczość ojca, a uczęszczanie do lokalnych katolickich szkół podstawowych nie wpływało na jego zachowanie. Podobnie jak jego ojciec, lubił pić i imprezować, a wykazywał poważne zainteresowanie tylko jedną czynnością: oglądaniem filmów[1].
Uczęszczał do szkół jezuitów. Mimo to, został ateistą[2]. Studiował inżynierię na University of Missouri. W czasie II wojny światowej przez krótki czas był drugim pilotem bombowca B-24. Tuż po wojnie pracował jako dziennikarz i pisał scenariusze do słuchowisk radiowych. W 1947 r. zajmował się realizacją filmów dokumentalnych i instruktażowych w wytwórni Calvin Company. W Paryżu mieszkał przez 10 lat, gdzie zrealizował kilka filmów. Gdy nie kręcił filmów, pracował w teatrze i w operze. W 2006 r. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej przyznała mu honorowego Oscara za całokształt twórczości.
Zmarł na białaczkę w wieku 81 lat[3]. Zwłoki reżysera zostały skremowane, a prochy rozsypane do morza[4]. Miał pięcioro dzieci z trzema żonami.
Charakterystyka twórczości
Debiutem filmowym był niskobudżetowy kryminał Młodociani przestępcy (1957). Później realizował filmy dokumentalne oraz telewizyjne między innymi Alfred Hitchcock przedstawia. Pierwszy sukces odnotował reżyserując MASH (1970). W krytyczny sposób przedstawił obraz wojny w Korei. Obnażył głupotę wojskowego reżimu i biurokracji, które prowadzą do absurdu. W tej komedii wyraźnie wprowadził zasadę zbiorowego portretu: jest wielu bohaterów pierwszoplanowych, a fabuła składa się z dużej ilości wątków. Rozwiązania te Altman wykorzystywał w następnych swoich filmach Nashville (1975), Dzień weselny (1978).Często korzystał z konwencji kina gatunkowego: thrillera Gracz (1992), westernu McCabe i pani Miller (1971), czy kryminału Długie pożegnanie (1973). Burzył jednak konwencję, wprowadzał ton prześmiewczy, aby podkreślić dramatyczną sytuację bohaterów. Altman stawiał swoją diagnozę, ośmieszał mity, które przeczyły prawdzie[5].
Kino
- Młodociani przestępcy (1957) – debiut pełnometrażowy
- The James Dean Story (1957, dokumentalny)
- The Katherine Reed Story (1965, krótki dokument)
- Pot au feu (1965, nowela filmowa)
- Odliczanie (1968)
- Ów chłodny dzień w parku (1969)
- MASH (1970)
- Brewster McCloud (1970)
- McCabe i pani Miller (1971)
- Obrazy (1972)
- Długie pożegnanie (1973)
- Złodzieje tacy jak my (1974)
- Kalifornijski poker (1974)
- Nashville (1975)
- Buffalo Bill i Indianie (1976)
- Trzy kobiety (1977)
- Dzień weselny (1978)
- Kwintet (1979)
- Idealna para (1979)
- Zdrowie (1980)
- Popeye (1980)
- Wróć, Jimmy Deanie (1982)
- Chorągiewki (1983)
- Secret Honor (1984)
- Szalony z miłości (1985)
- O.C. & Stiggs (1987)
- Poza terapią (1987)
- Aria (1987), część Selections from Abaris ou les Boréades
- Vincent i Theo (1990)
- Gracz (1992)
- Na skróty (1993)
- Prêt-à-Porter (1994)
- Kansas City (1996)
- Fałszywa ofiara (1998)
- Kto zabił ciotkę Cookie? (1999)
- Dr T. i kobiety (2000)
- Gosford Park (2001)
- The Company (2003)
- Ostatnia audycja (2006)
Telewizja
Poniżej przedstawiono wybrane seriale Altmana z lat 50. i 60. XX wieku:[6]
- Alfred Hitchcock przedstawia (serial telewizyjny, 2 odcinki: 1957–1958)
- M Squad (serial, 1 odcinek: 1958)
- The Millionaire (serial, 13 odcinków: 1958–1959)
- Whirlybirds (serial, 20 odcinków: 1958–1959)
- Hawaiian Eye (serial, 1 odcinek: 1959)
- Sugarfoot (serial, 2 odcinki: 1959−1960)
- Troubleshooters (serial, 14 odcinków: 1959−1960)
- U.S. Marshal (serial, 16 odcinków: 1959−1960)
- The Gale Storm Show: Oh! Susanna (serial, 1 odcinek: 1960)
- Bronco (serial, 1 odcinek: 1960)
- Maverick (serial, 1 odcinek: 1960)
- Bonanza (serial, 8 odcinków: 1960–1961)
- The Roaring 20's (serial, 9 odcinków: 1960–1961)
- Lawman (serial, 1 odcinek: 1961)
- Surfside 6 (serial, 1 odcinek: 1961)
- Peter Gunn (serial, 1 odcinek: 1961)
- Route 66 (serial, 1 odcinek: 1961)
- Bus Stop (serial, 8 odcinków: 1961–1962)
- Cain’s Hundred (serial, 1 odcinek: 1962)
- Kraft Mystery Theater (serial, 3 odcinki: 1962)
- The Gallant Men (pilot serialu: 1962)
- Tanner on Tanner (2004)
Nagrody
- Nagroda Akademii Filmowej 2006: Oscar Honorowy za całokształt twórczości
- Złoty Glob 2001: Najlepszy reżyser za Gosford Park
- Nagroda BAFTA
- 1993: Nagroda im. Davida Leana za najlepszą reżyserię Gracz
- 2001: Nagroda im. Alexandra Kordy dla najwybitniejszego brytyjskiego filmu roku za Gosford Park
- Nagroda na MFF w Cannes
- Nagroda na MFF w Berlinie
- 1976: Złoty Niedźwiedź za Buffalo Bill i Indianie
- 1985: Nagroda Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej (FIPRESCI) za Secret Honor
- 2006: Nagroda Specjalna za Ostatnia audycja
- Nagroda na MFF w Wenecji
- 1993: Złoty Lew za Na skróty
- 1996: Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości
Przypisy
- ↑ Ann T. Keene, Altman, Robert Bernard (1925-2006), Oxford University Press, październik 2013, DOI: 10.1093/anb/9780198606697.article.1803866 [dostęp 2022-03-13].
- ↑ Suzie Mackenzie, Still up to mischief, „The Guardian”, 1 maja 2004, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-02-09] (ang.).
- ↑ Rick Lyman, Robert Altman, Director With Daring, Dies at 81, „The New York Times”, 22 listopada 2006, ISSN 0362-4331 [dostęp 2025-02-09] (ang.).
- ↑ Robert Altman (1925-2006). Find a Grave. [dostęp 2020-03-20].
- ↑ Joanna Wojnicka, Olga Katafiasz, Słownik wiedzy o filmie, Bielsko-Biała: Wydawnictwo Park, 2005, s. 282–284, ISBN 978-83-7266-325-2 [dostęp 2024-06-05].
- ↑ Robert Altman [online], IMDb [dostęp 2022-03-24].
Bibliografia
- Rafał Syska, Zachować dystans. Filmowy świat Roberta Altmana, Rabid, Kraków 2008.
Linki zewnętrzne
- Robert Altman w bazie IMDb (ang.)
- Robert Altman w bazie Filmweb
- Robert Altman w bazie Notable Names Database (ang.)
| 1950-59 |
|
|---|---|
| 1960-69 |
|
| 1970-79 |
|
| 1980-89 |
|
| 1990-99 |
|
| 2000-09 |
|
| Postacie | |
|---|---|
| Aktorzy | |
| Twórcy |
|
- ISNI: 0000000109174187
- VIAF: 76394475
- ULAN: 500250499
- LCCN: n81003475
- GND: 11850231X
- NDL: 00511689
- LIBRIS: 1zcgkw1k4dfqnkv
- BnF: 12364350j
- SUDOC: 03265555X
- SBN: RAVV029112
- NLA: 36097950
- NKC: xx0002127
- BNE: XX1266542
- NTA: 071362533
- BIBSYS: 90161778
- CiNii: DA09142489
- Open Library: OL24927A
- PLWABN: 9810623069905606
- NUKAT: n00054946
- J9U: 987007603842105171
- LNB: 000227569
- NSK: 000520650
- BLBNB: 000596522
- KRNLK: KAC201201573
- LIH: LNB:DJsw;=CI
- WorldCat: E39PBJm4MWdTvFVGdmtTRDfpfq
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.