Willem Dafoe

Willem Dafoe

Willem Dafoe (2024)
Imię i nazwisko	William James Dafoe
Data i miejsce urodzenia	22 lipca 1955 Appleton
Zawód	aktor
Współmałżonek	Elizabeth LeCompte (1977–2004; rozwód) Giada Colagrande (od 2005)
Lata aktywności	od 1975
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

William James Dafoe (ur. 22 lipca 1955 w Appleton^[1]) – amerykański aktor, nominowany do Oscarów za role w filmach: Pluton, Cień wampira, Projekt Floryda i Van Gogh. U bram wieczności. Prócz filmów artystycznych grał także w filmach głównego nurtu, jak Spider-Man, John Wick i Aquaman.

Często współpracował z filmowcami takimi jak Paul Schrader, Abel Ferrara, Lars von Trier, Julian Schnabel, Wes Anderson i Robert Eggers. Dafoe był współzałożycielem teatru eksperymentalnego The Wooster Group.

8 stycznia 2024 otrzymał gwiazdę na Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6284 Hollywood Boulevard^[2][3].

Urodził się w Appleton w stanie Wisconsin jako siódme z ośmiorga dzieci pielęgniarki – Muriel Isabel Dafoe (z domu Sprissler) i chirurga – Williama Alfreda Dafoe. Jego dziadek pochodził z Kanady, z Ontario. Jego rodzina była pochodzenia irlandzkiego, szkockiego, angielskiego i niemieckiego.

W szkole Einstein Junior High School mówiono na niego „Billy”. Swoje imię „Willem” otrzymał w szkole średniej Appleton East High School w Appleton w stanie Wisconsin, ale dyplom zdobył na sąsiednim Lawrence University. Pracował jako maszynista obsługujący scenę. Studiował na University of Wisconsin w Wisconsin na wydziale teatralnym^[4], lecz przed ukończeniem studiów opuścił uczelnię, podejmując decyzję, że więcej nauczy się jako aktor. Przyłączył się do eksperymentalnej grupy Theater X, z którą odbył czteroletnie tournée po Chicago, Denver i Europie. W 1977 przeprowadził się do Nowego Jorku, gdzie związał się z eksperymentalnym teatrem Performance Group (później The Wooster Group).

Jego kariera na dużym ekranie rozpoczęła się od udziału w westernie Michaela Cimino Wrota niebios (Heaven’s Gate, 1980) u boku Krisa Kristoffersona i Christophera Walkena. Dwa lata później zagrał w melodramacie Niekochana (The Loveless, 1982), a następnie w epizodycznej roli młodego mężczyzny w budce telefonicznej w dramacie Zagadka nieśmiertelności (The Hunger, 1983) z Catherine Deneuve, Davidem Bowiem i Susan Sarandon. W dramacie sensacyjnym Waltera Hilla Ulice w ogniu (Streets of Fire, 1984) grał przywódcę nikczemnego gangu motocyklowego Ravena Shaddocka, a krytyczka Janet Maslin z „The New York Times” opisała go jako „doskonale nikczemną twarz”^[5]. Swoją pierwszą główną rolę bezwzględnego fałszerza pieniędzy zagrał w sensacyjnym dramacie kryminalnym Williama Friedkina Żyć i umrzeć w Los Angeles (To Live and Die in L.A., 1985).

Jego głośne kreacje filmowe to przeciwstawiający się bezwzględności i okrucieństwu sierżant Elias Grodin w sensacyjnym dramacie wojennym o wojnie wietnamskiej Olivera Stone’a Pluton (Platoon, 1986), za którą dostał nominację do nagrody Oscara za najlepszą rolę drugoplanową, Jezus z Nazaretu w dyskusyjnym i wywołującym wiele kontrowersji dramacie Martina Scorsese Ostatnie kuszenie Chrystusa (The Last Temptation of Christ, 1988), grecki więzień w Oświęcimiu w biograficznym dramacie sportowym Triumf ducha (Triumph of the Spirit, 1989) oraz obmierzły bandyta w przygodowej komedii kryminalnej Davida Lyncha Dzikość serca (Wild at Heart, 1990)^[7]. Jednak jego rola adwokata i kochanka oskarżonej o morderstwo za pomocą przemocy seksualnej w dreszczowcu erotycznym Sidła miłości (Body of Evidence, 1993) z erotyczną sceną z Madonną i roztopionym woskiem oraz postać psychopaty-geniusza komputerowego, który przejął kontrolę nad statkiem w filmie sensacyjnym Speed 2: Wyścig z czasem (Speed 2: Cruise Control, 1997) przyniosły mu nominację do Złotej Maliny dla najgorszego aktora drugoplanowego. Za rolę mieszkającego w ruinach starego zamku w górach Słowacji Maxa Schrecka w dramacie grozy Cień wampira (Shadow of the Vampire, 2000)^[8] otrzymał wiele nagród, m.in. Saturna oraz nominację do nagrody Oscara i Złotego Globu.

W dramacie biograficznym Paula Schradera Auto Focus (2002) wystąpił jako John Henry Carpenter, sprzedawca sprzętu wideo, najbardziej znany jako przyjaciel i oskarżony o morderstwo aktora Boba Crane’a (Greg Kinnear)^[9]. Sławę zdobyła także rola czarnego charakteru – Normana Osborna, ex-właściciela największego w Nowym Jorku koncernu chemicznego, który przeżył wypadek w laboratorium, przemieniając się w monstrualnego schizofrenicznego Zielonego Goblina^[10] w filmie sensacyjnym fantasy Spider-Man (2002) i jego sequelach – Spider-Man 2 (2004) i Spider-Man 3 (2007)^[1]. Odrzucił propozycję zagrania roli legendarnego gwiazdora porno Johna Holmesa w Wonderland (2003)^[11]. Wziął udział w dwóch dramatach Larsa von Triera: Antychryst (Antichrist, 2009) i Nimfomanka - Część II (The Nymphomaniac Part 2, 2013). W czarnej komedii kryminalnej Paula Schradera Dog Eat Dog (2016) z Nicolasem Cage’em w roli Mada Doga został wystylizowany na legendarnego gwiazdora porno Johna Holmesa^[12].

Pracował jako model dla domu mody Prada^[13]. Użyczał swojego głosu w reklamach. Był na okładkach magazynów takich jak „Esquire”, „The Hollywood Reporter”, „L’Uomo Vogue” i „Interview”.

Zasiadał w jury konkursu głównego na 67. MFF w Cannes (2014).

W latach 1977–2004 był w nieformalnym związku partnerskim ze starszą o 11 lat reżyserką teatralną – Elizabeth LeCompte (ur. 28 kwietnia 1944). Mają razem syna – Jacka Dafoe (ur. 1982).

25 marca 2005 poślubił włoską aktorkę i reżyserkę – Giadę Colagrande (ur. 1975 w Pescara). Mieszkają na obrzeżach Rzymu. Posiada włoskie obywatelstwo.

Jest peskatarianinem. Codziennie praktykuje ashtanga vinyasa jogę.

Dafoe to wielokrotny zdobywca nagród filmowych, w tym trzech Nagród Satelita, nagrody Saturn, dwóch Independent Spirit Awards, Honorowego Złotego Niedźwiedzia za całokształt twórczości na 68. MFF w Berlinie (2018) i Pucharu Volpiego dla najlepszego aktora na 75. MFF w Wenecji za rolę Vincenta van Gogha w filmie Van Gogh. U bram wieczności (2018), nagrody National Board of Review, Nickelodeon Kids’ Choice Awards, a także nominacji do czterech Oscarów^[14], nagrody BAFTA, czterech Złotych Globów i pięć Nagród Gildii Aktorów Ekranowych.

• Portret na życzenie: Willem Dafoe. „Film”. nr 43/1988 (2051) (XLIII), s. 22, 23 października 1988. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
• Portret na życzenie: Willem Dafoe. „Film”. nr 35/1991 (2098) (XLVI), s. 30, 1 września 1991. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 
• Rafał Wilkusz. Człowiek, który w coś wierzy. „Film”. nr 14/1992 (2229) (XLVII), s. 20, 5 kwietna 1992. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 

• Willem Dafoe w bazie IMDb (ang.)
• Willem Dafoe w bazie Notable Names Database (ang.)
• Willem Dafoe w bazie Filmweb
• Willem Dafoe w bazie Discogs.com (ang.)