| 1980 | |
|---|---|
| 1981 | |
| 1982 | |
| 1983 | |
| 1984 | |
| 1985 | |
| 1986 | |
| 1987 | |
| 1988 | |
| 1989 |
| 1990 | |
|---|---|
| 1991 | |
| 1992 | |
| 1993 | |
| 1994 | |
| 1995 | |
| 1996 | |
| 1997 | |
| 1998 |
|
| 1999 |
| 2000 | |
|---|---|
| 2001 | |
| 2002 | |
| 2003 | |
| 2004 | |
| 2005 | |
| 2006 | |
| 2007 | |
| 2008 | |
| 2009 |
| 2010 | |
|---|---|
| 2011 | |
| 2012 | |
| 2013 | |
| 2014 | |
| 2015 | |
| 2016 | |
| 2017 | |
| 2018 | |
| 2019 |
| 2020 | |
|---|---|
| 2021 | |
| 2022 | |
| 2023 | |
| 2024 | |
| 2025 |
Elia Kazan
 Elia Kazan (lata 50.) | |
| Prawdziwe imię i nazwisko |
Elias Kazantzoglou |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
7 września 1909 |
| Data i miejsce śmierci |
28 września 2003 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Molly Kazan |
| Lata aktywności |
1934–1976 |
| |
Elia Kazan (właśc. Elias Kazantzoglou[1]; ur. 7 września 1909 w Stambule, zm. 28 września 2003 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i producent greckiego pochodzenia.
Życiorys
Elia Kazan pochodził z rodziny greckiej żyjącej w Turcji[1]. Przybył do Stanów Zjednoczonych w wieku 4 lat[1]. Wtedy jego rodzice zmienili nazwisko[1] na łatwiejsze do wymówienia dla Amerykanów. Uczył się w Williams College, gdzie czuł się obco wśród anglojęzycznych protestantów[1]. Studiował dramat na Uniwersytecie Yale, następnie wstąpił do Group Theatre. W latach 30. XX wieku przez półtora roku należał do amerykańskiej Partii Komunistycznej[1], z której odszedł w 1934, gdy dowiedział się o czystkach w Związku Radzieckim.
Po wojnie dał się poznać jako jeden z najlepszych reżyserów Broadwayu, m.in. dzięki inscenizacji Tramwaju zwanego pożądaniem. Jego filmy zawsze były kontrowersyjne i poruszały drażliwe tematy. W 1947 założył Actors Studio, gdzie nauczano wg metod Stanisławskiego. Najwybitniejszy uczeń Kazana – Marlon Brando – grał w kilku filmach swego nauczyciela, m.in. w Viva Zapata! (1952) i Tramwaju zwanym pożądaniem (1951). Kazan odkrył też talent Jamesa Deana[1].
W 1952 został wezwany przed komisję senacką McCarthy’ego[1] i pod groźbą znalezienia się na tzw. czarnej liście Hollywood złożył zeznania obciążające ośmiu kolegów z Partii Komunistycznej[1], co zostało negatywnie przyjęte przez środowiska artystyczne i przyczyniło się do zerwania na długie lata przyjaźni z wybitnym dramaturgiem Arthurem Millerem[1]. Fakt ten został przypomniany opinii publicznej Ameryki w 1999, kiedy sędziwy reżyser odebrał nagrodę Amerykańskiej Akademii Filmowej za całokształt działalności artystycznej.
Filmografia
Reżyser
- People of the Cumberland (krótkometrażowy dokument, 1937)
- Watchtower Over Tomorrow (krótkometrażowy dokument, 1945)
- Drzewko na Brooklynie (1945)
- Morze traw (1947)
- Dżentelmeńska umowa (1947)
- Bumerang (1947)
- Pinky (1949)
- Panika na ulicach (1950)
- Tramwaj zwany pożądaniem (1951)
- Viva Zapata! (1952)
- Człowiek na linie (1953)
- Na nabrzeżach (1954)
- Na wschód od Edenu (1955)
- Laleczka (1956)
- Twarz w tłumie (1957)
- Dzika rzeka (1960)
- Wiosenna bujność traw (1961)
- Ameryka, Ameryka (1963)
- Układ (1969)
- Goście (1972)
- Ostatni z wielkich (1976)
Scenarzysta
- Blues in the Night (1941)
- Dżentelmeńska umowa (1947)
- Pinky (1949)
- Ameryka, Ameryka (1963)
- Układ (1969)
- Diaspora (2001)
Producent
- Pie in the Sky (1935)
- Na wschód od Edenu (1955)
- Laleczka (1956)
- Twarz w tłumie (1957)
- Dzika rzeka (1960)
- Wiosenna bujność traw (1961)
- Ameryka, Ameryka (1963)
- Układ (1969)
Aktor
- Cafe Universal (1934)
- Strangers All (1935)
- Pie in the Sky (1935)
- Droga do sukcesu (1940)
- Blues in the Night (1941)
- Panika na ulicach (1950)
- Mgła (1990)
Nagrody
- Nagroda Akademii Filmowej
- 1948: Dżentelmeńska umowa (Najlepszy Reżyser)
- 1955: Na nabrzeżach (Najlepszy Reżyser)
- 1999: Oscar Honorowy
- Złoty Glob
- 1948: Dżentelmeńska umowa (Najlepszy Reżyser)
- 1955: Na nabrzeżach (Najlepszy Reżyser)
- 1957: Laleczka (Najlepszy Reżyser)
- 1964: Ameryka, Ameryka (Najlepszy Reżyser)
- Nagroda na MFF w Cannes 1955: Na wschód od Edenu (Najlepszy Dramat)
- Nagroda na MFF w Berlinie 1953: Człowiek na linie (Nagroda Specjalna)
- Nagroda na MFF w Wenecji
- 1950: Panika na ulicach (Nagroda Międzynarodowa)
- 1951: Tramwaj zwany pożądaniem (Nagroda Specjalna Jury)
- 1954: Na nabrzeżach (Srebrny Lew; Nagroda Krytyków Włoskich; Nagroda OCIC)
Przypisy
Bibliografia
- Elia Kazan, Układ. Tłum. Cecylia Wojewoda, Państwowy Instytut Wydawniczy, Poznań 1970.
- Elia Kazan, Dubler. Tłum. Jan Aleksandrowicz, Wydawnictwo Plus, Warszawa 1993.
- Elia Kazan, Poza Morze Egejskie. Tłum. Zofia Uhrynowska-Hanasz, Prima Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1998.
Linki zewnętrzne
- Elia Kazan w bazie IMDb (ang.)
- Elia Kazan w bazie Filmweb
| Lata 40. | |
|---|---|
| Lata 50. | |
| Lata 60. | |
| Lata 70. |
Kontrola autorytatywna (osoba):
- ISNI: 0000000122812702, 0000000368651670
- VIAF: 68930931
- LCCN: n50046382
- GND: 118776975
- NDL: 00445322
- LIBRIS: pm134cs752qjgr0
- BnF: 11909522q
- SUDOC: 028947169
- SBN: CFIV061732
- NLA: 35262641
- NKC: jn20000700871
- BNE: XX1722838
- NTA: 070141010
- BIBSYS: 90085438
- CiNii: DA03107791
- Open Library: OL28768A
- PLWABN: 9810564970205606
- NUKAT: n93125432
- J9U: 987007263748805171
- PTBNP: 222558
- LNB: 000102217
- NSK: 000591184
- ΕΒΕ: 61977
- BLBNB: 000596185
- KRNLK: KAC199614534
- LIH: LNB:dhH;=Bk
- WorldCat: E39PBJx8GxpXRMxTTyvWxRFHYP
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.