1783
Rządzący państwami w 1783
Wydarzenia w Polsce
- 18 marca – Antoni Protazy Potocki założył Kompanię Handlową Polską.
- 2 kwietnia – spółka Kompania Solna uzyskała od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zezwolenie na poszukiwanie i eksploatację pokładów soli na Ponidziu w okolicach Buska.
- 11 grudnia – cesarz Józef II wydał rozporządzenie o utworzeniu Cmentarza Stryjskiego we Lwowie.
- Założono Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
- Założono Arboretum w Lipnie najstarszy park dendrologiczny w Polsce.
- Zakończono budowę Kanału Ogińskiego.
Wydarzenia na świecie
- 3 lutego – Hiszpania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.
- 4 lutego – Wielka Brytania ogłosiła zawieszenie działań wojennych w koloniach w Ameryce Północnej.
- 4–5 lutego – seria wstrząsów i wywołane nimi tsunami spowodowały śmierć około 25 tys. osób w Kalabrii i na Sycylii.
- Luty – preliminaria pokojowe między Wielką Brytanią a USA.
- 19 marca – król Ludwik XVI założył École nationale supérieure des mines de Paris mającą kształcić zarządców królewskich kopalń.
- 3 kwietnia – Benjamin Franklin i Gustaf Filip Creutz podpisali w Paryżu szwedzko-amerykański traktat o przyjaźni i handlu, który miał obowiązywać przez 15 lat.
- 8 kwietnia – caryca Katarzyna II podpisała akt przyłączenia Krymu do Rosji.
- 14 kwietnia – w Berlinie odbyła się premiera dramatu Natan mędrzec autorstwa Gottholda Ephraima Lessinga.
- 15 kwietnia – papież Pius VI erygował archidiecezję mohylewską.
- 21 kwietnia – zainaugurował działalność Teatr Stanowy w Pradze.
- 13 maja – kombatanci wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych założyli Towarzystwo Cyncynatów.
- 31 maja – francuskie malarki Adélaïde Labille-Guiard i Louise Élisabeth Vigée Le Brun znalazły się w gronie kobiet po raz pierwszy przyjętych do Académie royale de peinture et de sculpture.
- 1 czerwca – założono miasto San José de Mayo w Urugwaju.
- 4 czerwca – bracia Montgolfier dokonali pierwszego udanego publicznego wzlotu bezzałogowego balonu na ogrzane powietrze.
- 8 czerwca – rozpoczęła się trwająca do lutego 1784 erupcja Laki, największa erupcja wulkaniczna w czasach historycznych.
- 22 czerwca – chmura trujących pyłów z islandzkiego wulkanu Laki dotarła do francuskiego Hawru.
- 25 czerwca – założono miasto Concepción del Uruguay w Argentynie.
- 15 lipca – „Pyroscaphe”, pierwszy statek napędzany silnikiem parowym, wypróbowano na rzece Saonie we Francji.
- 24 lipca – podyktowany władającemu wschodnią Gruzją carowi Herakliuszowi II przez gen. Pawła Potiomkina w imieniu rosyjskiej cesarzowej Katarzyny tzw. traktat gieorgijewski uznał „po wieczne czasy” protektorat i władzę zwierzchnią Rosji w Kartlii i Kachetii.
- 26 lipca – francuski chemik L. Lenormand na skonstruowanym przez siebie spadochronie skacze z drzewa, nie czyniąc sobie przy tym krzywdy[1].
- 27 sierpnia – Jacques Alexandre Charles wypuścił w Paryżu pierwszy balon (średnica 4 m) napełniony wodorem.
- 3 września – zawarcie pokoju w Paryżu pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią. Po zwycięstwie w wojnie i zawarciu pokoju w 1783 roku niepodległe stany utworzyły nowe państwo – USA.
- 19 września – w Wersalu odbył się pokazowy lot balonem, na pokładzie którego znalazły się baran, kogut i kaczka. Celem lotu było zbadanie wpływu wysokości na organizmy żywe.
- 15 października – Francuz Jean-François Pilâtre de Rozier jako pierwszy człowiek na świecie wzleciał balonem – na uwięzi, na wysokość 20 metrów.
- 3 listopada – wojna o niepodległość USA: po sukcesie Amerykanów rozwiązano Armię Kontynentalną.
- 21 listopada – balon na ogrzane powietrze braci Montgolfier odbył pierwszy swobodny lot załogowy nad Paryżem.
- 25 listopada – wojna o niepodległość USA: wojska brytyjskie ewakuowały się z Nowego Jorku, ostatniego przyczółka w USA.
- 1 grudnia – Jacques Alexandre Charles i Nicolas Robert odbyli drugi w historii wolny lot balonem i pierwszy przy użyciu balonu wypełnionego wodorem.
- 19 grudnia – w Wielkiej Brytanii utworzono pierwszy gabinet Williama Pitta młodszego.
- 26 grudnia – według niektórych źródeł francuski fizyk Louis-Sébastien Lenormand wykonał, z balkonu obserwatorium w Montpelier, pierwszy w historii skok na spadochronie własnego projektu.
- Rosja zaanektowała Chanat Krymski, tworząc jednocześnie nową prowincję – Nową Rosję.
- Rosjanie założyli Sewastopol przy Zatoce Sewastopolskiej na Półwyspie Krymskim, jako miasto-twierdzę.
- Gruzja była zmuszona przyjąć protektorat Imperium Rosyjskiego.
- W Prusach Powszechna Ordynacja Hipoteczna unormowała system ksiąg gruntowych.
Urodzili się
- 6 stycznia – Helena Lubomirska, polska księżna, malarka (zm. 1876)
- 23 stycznia – Stendhal, francuski pisarz (zm. 1842)
- 25 lutego – Franz Großmann, niemiecki duchowny katolicki, biskup pomocniczy warmiński (zm. 1852)
- 3 kwietnia – Joseph Ambrosius Geritz, niemiecki duchowny katolicki, biskup warmiński (zm. 1867)
- 10 kwietnia – Hortensja de Beauharnais, królowa Holandii (zm. 1837)
- 16 kwietnia – Joachima De Vedruna, hiszpańska zakonnica, założycielka karmelitanek miłosierdzia, święta katolicka (zm. 1854)
- 24 lipca – Simón Bolívar, bohater walk o wyzwolenie Ameryki Południowej spod władzy Hiszpanów (zm. 1830)
- 7 sierpnia - Amelia Hanowerska, księżniczka brytyjska (zm. 1810)
- 9 sierpnia – Aleksandra Pawłowna Romanowa, wielka księżna rosyjska, arcyksiężna austriacka (zm. 1801)
- 12 sierpnia – Franciszek Lewiński, polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy janowski (zm. 1854)
- 3 września – Anna Maria Russell, brytyjska arystokratka (zm. 1857)
- 17 września – Nadieżda Durowa, rosyjska oficer, pisarka (zm. 1866)
- 25 listopada – Christian Andreas Zipser, austriacki pedagog i przyrodnik (zm. 1864)
- data dzienna nieznana:
- Magdalena Han Yŏng-i, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
- Anna Pak A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
- Katarzyna Yi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
Zmarli
- 15 stycznia – William Alexander, oficer i generał Armii Kontynentalnej
- 16 kwietnia – Benedykt Józef Labre, francuski tercjarz franciszkański, pielgrzym, święty katolicki (ur. 1748)
- 31 lipca – James Price, brytyjski chemik i alchemik, członek Royal Society (ur. 1757)
- 19 sierpnia – Franz Xaver Messerschmidt, niemiecko-austriacki rzeźbiarz (ur. 1736)
- 18 września – Leonhard Euler, szwajcarski matematyk i fizyk (ur. 1707)
- 20 grudnia – Antonio Soler, hiszpański kompozytor (ur. 1729)
- data dzienna nieznana:
- Józef Tadeusz Kierski, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (ur. 1706)
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 27 lutego
- Ostatki: 4 marca
- Popielec: 5 marca
- Niedziela Palmowa: 13 kwietnia
- Wielki Czwartek: 17 kwietnia
- Wielki Piątek: 18 kwietnia
- Wielka Sobota: 19 kwietnia
- Wielkanoc: 20 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 21 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 29 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 8 czerwca
- Boże Ciało: 19 czerwca
Przypisy
- ↑ Wielka Encyklopedia Sportu, wyd. 2006, Kraków: PINNEX, ISBN 83-60149-29-1.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.