1854
Rządzący państwami w 1854
Wydarzenia w Polsce
- Powstanie zakładów Lilpopa w Warszawie oraz fabryki Scheiblera w Łodzi.
- Prapremiera Halki w Wilnie.
- U zbiegu dzisiejszych ulic Kościuszki i Węgierskiej w Gorlicach zapłonęła po raz pierwszy na świecie uliczna lampa naftowa[1].
- Powstanie pierwszej w świecie kopalni ropy naftowej, z inicjatywy Ignacego Łukasiewicza, w Bóbrce k. Krosna.
- Po raz pierwszy w tłumaczeniu na język polski ukazało się dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (tłumaczenie Jana Baranowskiego).
Wydarzenia na świecie
- 4 stycznia – William McDonald odkrył Wyspy McDonalda na południowym Oceanie Indyjskim.
- 14 lutego – amerykański stan Teksas został połączony linią telegraficzną z resztą kraju.
- 17 lutego – proklamowano niepodległość Wolnego Państwa Orania.
- 25 lutego – Sacramento zostało stolicą Kalifornii.
- 28 lutego – została założona Partia Republikańska (Stany Zjednoczone).
- 12 marca – wojna krymska: Francja i Wielka Brytania zawarły sojusz antyrosyjski z Turcją.
- 24 marca – w Wenezueli zniesiono niewolnictwo.
- 26 marca – książę Parmy Karol III został podczas wieczornego spaceru pchnięty nożem przez nieznanego napastnika, w wyniku czego zmarł następnego dnia.
- 27 marca – Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Rosji.
- 31 marca – Japonia: pomiędzy siogunatem a USA podpisano Traktat z Kanagawy (otwarcie dla cudzoziemców portów: Shimoda i Hakodate).
- 16 kwietnia – trzęsienie ziemi zniszczyło San Salvador, stolicę Salwadoru.
- 24 kwietnia – w Wiedniu odbył się ślub cesarza Franciszka Józefa I z Elżbietą Bawarską.
- 30 kwietnia:
- Fruto Chamorro został pierwszym prezydentem Nikaragui
- uruchomiono pierwszą linię kolejową w Brazylii.
- 6 maja – po fiasku swej opery La Traviata Giuseppe Verdi wystawił w weneckim Teatro San Benedetto jej nieznacznie zmienioną wersję pod nowym tytułem Violetta, tym razem odnosząc sukces.
- 30 maja – utworzono terytoria Kansas i Nebraski.
- 11 czerwca – wykonano po raz pierwszy publicznie niemiecką pieśń patriotyczną Die Wacht am Rhein (Straż na Renie) ze słowami Maxa Schneckenburgera i muzyką Karla Wilhelma.
- 16 czerwca – wojna krymska: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie nad rzeką Czoroch.
- 27 czerwca – kanadyjski lekarz i geolog Abraham Gesner uzyskał amerykański patent na naftę wytwarzaną z węgla pod nazwą handlową Kerosene.
- 5 lipca – w wyniku pożaru muzeum w Filadelfii uległ zniszczeniu tzw. Mechaniczny Turek, czyli XVIII-wieczna mistyfikacja, maszyna grająca w szachy, której autorem był Wolfgang von Kempelen.
- 13 lipca – Niemcy: zakazano wszelkich stowarzyszeń robotniczych lub komunistycznych.
- 17 lipca – Austria: uruchomiono pierwszą na świecie linię kolejową przebiegająca przez tereny górskie.
- 19 sierpnia – w okolicach Fort Laramie (Nebraska) Siuksowie dokonali masakry 30-osobowego oddziału amerykańskich żołnierzy i tłumacza.
- 28 sierpnia – wojna krymska: wojska brytyjsko-francuskie rozpoczęły oblężenie Pietropawłowska na Kamczatce.
- 7 września – wojna krymska: zakończyło się nieudane brytyjsko-francuskie oblężenie Pietropawłowska.
- 20 września – wojna krymska: klęska wojsk rosyjskich nad rzeką Almą.
- 27 września – po kolizji z francuskim statkiem SS „Vesta”, u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski SS „Arctic”. Zginęło ponad 300 osób.
- 6 października – 53 osoby zginęły, a setki zostały rannych wskutek serii pożarów i eksplozji w miastach Newcastle upon Tyne i Gateshead, leżących naprzeciw siebie nad rzeką Tyne.
- 17 października – wojna krymska: rozpoczęło się oblężenie Sewastopola.
- 25 października – wojna krymska: bitwa pod Bałakławą między wojskami brytyjskimi i rosyjskimi (szarża lekkiej brygady).
- 5 listopada – wojna krymska: zwycięstwo wojsk brytyjsko-francuskich w bitwie pod Inkermanem.
- 8 grudnia – Pius IX ogłosił dogmat o niepokalanym poczęciu Maryi.
- W Kanadzie oficjalnie zlikwidowano system senioralny.
Urodzili się
- 16 stycznia – Juliusz Karol Ostrowski, polski hrabia, prawnik, historyk, działacz katolicki, kolekcjoner obrazów (zm. 1917)
- 15 lutego – Stanisław Zdzitowiecki, polski duchowny katolicki, biskup kujawsko-kaliski (zm. 1927)
- 19 lutego – Aleksandra Trapszo, polska aktorka i śpiewaczka (zm. 1909)
- 22 lutego – John Horace Round, brytyjski historyk i genealog (zm. 1928)
- 24 lutego – James Henderson Kyle, amerykański pastor, polityk, senator ze stanu Dakota Południowa (zm. 1901)
- 5 marca – Ruth Belville, brytyjska przedsiębiorczyni (zm. 1943)
- 14 marca – Paul Ehrlich, niemiecki chemik i bakteriolog, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (zm. 1915)
- 15 marca – Emil Adolf von Behring, bakteriolog niemiecki, uważany za twórcę immunologii, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917)
- 20 marca - Amalia Kasprowicz, polska aktorka, śpiewaczka operowa (zm. 1938)
- 27 marca:
- Władysław Kulczyński senior, polski zoolog, arachnolog, taternik (zm. 1919)
- Edgar Tinel, belgijski kompozytor, pianista i pedagog (zm. 1912)
- 13 kwietnia – Anna Tomaszewicz-Dobrska, polska lekarka chorób kobiecych i pediatra (zm. 1918)
- 22 kwietnia – Dionysius Schüler, niemiecki arcybiskup, generał franciszkanów (zm. 1926)
- 29 kwietnia – Henri Poincaré, francuski matematyk, fizyk, astronom, filozof, twórca topologii algebraicznej (zm. 1912)
- 15 czerwca – Modest Maryański, polski podróżnik, inżynier górnik, założyciel i właściciel kopalń w Ameryce i Australii (zm. 1914)
- 20 czerwca – Jan Zawiejski, polski architekt, przedstawiciel historyzmu (zm. 1922)
- 3 lipca:
- Leoš Janáček, czeski kompozytor (zm. 1928)
- Heliodor Święcicki, polski lekarz, pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej (późniejszy Uniwersytet im. Adama Mickiewicza) (zm. 1923)
- 5 lipca – Giuseppe Sacconi, włoski architekt (zm. 1905)
- 11 lipca – Józefa od św. Jana Bożego Ruano García, hiszpańska zakonnica, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 12 lipca – George Eastman, amerykański przedsiębiorca współzałożyciel przedsiębiorstwa Eastman Kodak (zm. 1932)
- 14 lipca – Jacek Malczewski, polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku (zm. 1929)
- 24 lipca – Ernst Holtz, niemiecki prawnik, landrat powiatu katowickiego, prezydent rejencji opolskiej (zm. 1935)[2]
- 26 lipca – Anna Neumanowa, polska poetka i eseistka (zm. 1918)
- 31 lipca – Fritz Hommel, niemiecki orientalista (zm. 1936)
- 13 września – Napoleon Cybulski, polski fizjolog, odkrywca adrenaliny (zm. 1919)
- 11 października - Adela Zamudio, boliwijska poetka, pisarka (zm. 1928)
- 12 października – August Witkowski, polski fizyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1913)
- 16 października – Oscar Wilde, angielski poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny irlandzkiego pochodzenia (zm. 1900)
- 20 października – Arthur Rimbaud, francuski poeta (zm. 1891)
- 24 października – Bernhard Teichert, niemiecki księgarz i wydawca działający w Królewcu (zm. 1934)
- 8 listopada – Johannes Rydberg, fizyk szwedzki (zm. 1919)
- 13 listopada – Michał Febres Cordero y Muñoz, ekwadorski lasalianin, święty katolicki (zm. 1910)
- 8 grudnia – Anna Bilińska-Bohdanowiczowa, polska malarka (zm. 1893)
- 9 grudnia – Pekka Hannikainen, fiński kompozytor i dyrygent (zm. 1924)
- data dzienna nieznana:
- Jan Głogowski, polski lekarz, działacz endecki i oświatowy (zm. 1910)
- Szymon Tatar (młodszy), góral, przewodnik tatrzański i ratownik górski (zm. 1917)
Zmarli
- 11 lutego – Piotr Steinkeller, polski przedsiębiorca (ur. 1799)
- 3 marca – Giovanni Battista Rubini, włoski tenor (ur. 1794)
- 27 marca – Karol III Parmeński, książę Parmy (ur. 1823)
- 2 maja – Józef Nguyễn Văn Lựu, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1790)
- 6 lipca – Georg Ohm, niemiecki matematyk, twórca prawa opisującego związek pomiędzy natężeniem prądu elektrycznego a napięciem elektrycznym (ur. 1789)
- 24 lipca – Modestino, włoski franciszkanin, błogosławiony katolicki (ur. 1802)
- 20 sierpnia – Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, niemiecki filozof (ur. 1775)
- 25 sierpnia – Claude François Lallemand, francuski lekarz (ur. 1790)
- 27 września – Frederick Catherwood, angielski artysta, architekt i podróżnik (ur. 1799)
- 28 sierpnia – Joachima De Vedruna, hiszpańska zakonnica, założycilka karmelitanek miłosierdzia, święta katolicka (ur. 1783)
- 30 września – Józef Chłopicki, generał, uczestnik między innymi insurekcji kościuszkowskiej, wojen napoleońskich i powstania listopadowego (ur. 1771)
- 2 października – Emilia de Villeneuve, francuska zakonnica, założycielka Sióstr od NMP Niepokalanego Poczęcia, święta katolicka (ur. 1811)
- 21 października – Maria Wirtemberska właśc. Maria Anna z Czartoryskich, polska arystokratka, powieściopisarka, komediopisarka, poetka i filantropka (ur. 1768)
- 9 listopada – Elizabeth Schuyler Hamilton, współzałożycielka i wicedyrektor pierwszego prywatnego sierocińca w Nowym Jorku, żona Alexandra Hamiltona (ur. 1757)
- 3 grudnia – Jan Klemens Minasowicz, polski malarz, grafik, kolekcjoner i antykwariusz (ur. 1797)
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 23 lutego
- Ostatki: 28 lutego
- Popielec: 1 marca
- Niedziela Palmowa: 9 kwietnia
- Wielki Czwartek: 13 kwietnia
- Wielki Piątek: 14 kwietnia
- Wielka Sobota: 15 kwietnia
- Wielkanoc: 16 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 17 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 25 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 4 czerwca
- Boże Ciało: 15 czerwca
Przypisy
- ↑ Informacja na stronie www.gorlice.pl.
- ↑ Jakub Grudniewski, Pruska elita władzy na Górnym Śląsku (1871–1918), wyd. 1, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2020, s. 444, ISBN 978-83-226-3805-7 (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.