1789
Rządzący państwami w 1789
Wydarzenia w Polsce
- 11 stycznia – Kazimierz Nestor Sapieha został wielkim mistrzem loży masońskiej Wielkiego Wschodu Narodowego Polski.
- 19 stycznia – Sejm Czteroletni zniósł Radę Nieustającą.
- Kwiecień – uchwalono podatek wieczystą ofiarę.
- 5 maja – wybuchł największy pożar w historii Cieszyna.
- 10 maja – z ogrodu Foksal w Warszawie w obecności króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, wystartował aerostat pilotowany przez Francuza Jeana Pierre’a Blancharda, który wzniósł się na wysokość 2000 m, a po 45 min wylądował w Białołęce. Był to pierwszy lot załogowy balonem w Polsce.
- 27 maja – Francuz Jean-Pierre Blanchard odbył na trasie Wrocław – Marcinowo koło Trzebnicy drugi nad terytorium dzisiejszej Polski załogowy lot balonem (17 dni po swym pierwszym locie nad Warszawą).
- 22 czerwca – Sejm Czteroletni uchwalił przeprowadzenie pierwszego w Polsce spisu statystycznego.
- 27 czerwca – na mocy uchwały Sejmu Wielkiego majątki ziemskie biskupów krakowskich zostały przejęte na rzecz skarbu państwa polskiego[1].
- 24 lipca - uchwalenie ustawy „Fundusz dla wojska” z dochodem z księstwa siewierskiego latyfundium należącym do kleru polskiego, któremu przyznano odszkodowanie w postaci 100 000 złotych rocznie[2].
- 7 września – Sejm Czteroletni wyłonił Deputację do Formy Rządu, kierowaną przez biskupa kamienieckiego Adama Stanisława Krasińskiego, do zadań której należało opracowanie projektu zmiany ustroju Rzeczypospolitej.
- 27 listopada – z inicjatywy prezydenta miasta Jana Dekerta w Warszawie spotkali się prezydenci 141 miast królewskich Rzeczypospolitej.
- 2 grudnia – czarna procesja – w trakcie trwania Sejmu Czteroletniego ubrani na czarno mieszczanie, delegaci miast królewskich, w złożonym królowi memoriale zażądali m.in. dopuszczenia mieszczan do posiedzeń sejmowych i prawa do nabywania przez nich dóbr ziemskich.
- 10 grudnia – na posiedzeniu Sejmu odczytano list króla Prus Fryderyka Wilhelma II, w którym obiecywał on zawarcie sojuszu z Rzecząpospolitą pod warunkiem przeprowadzenia reform ustrojowych i wzmocnienia władzy wykonawczej w państwie.
- Sekularyzacja księstwa siewierskiego.
- Patent tolerancyjny cesarza Józefa II dla Żydów galicyjskich.
- Sejm Wielki postanowił, że Komisja Skarbowa po przejęciu majątków ziemskich biskupów będzie im wypłacała z kasy państwa po 100 000 złotych rocznie a prymasowi 200 000 złotych[3].
Wydarzenia na świecie
- 24 stycznia – we Francji zwołano pierwsze od 1614 roku Stany Generalne.
- 4 lutego – pierwsze wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych Ameryki, zwyciężył w nich George Washington.
- 26 lutego – padł angielski ogier-reproduktor Eclipse; przodek 80% obecnie żyjących koni wyścigowych.
- 4 marca:
- odbyło się pierwsze posiedzenie Senatu Stanów Zjednoczonych.
- odbyło się pierwsze posiedzenie Kongresu Stanów Zjednoczonych.
- weszła w życie Konstytucja Stanów Zjednoczonych.
- 9 marca – Ludovico Manin został ostatnim dożą Wenecji.
- 7 kwietnia – Selim III został sułtanem Imperium osmańskiego (do 1807).
- 21 kwietnia – John Adams został zaprzysiężony na pierwszego wiceprezydenta USA (na 9 dni przed zaprzysiężeniem pierwszego prezydenta George’a Washingtona).
- 28 kwietnia – w pobliżu archipelagu Wysp Przyjacielskich (Tonga) doszło do buntu załogi brytyjskiego okrętu HMS „Bounty”. Kapitana Williama Bilgha i 18 wiernych mu marynarzy pozostawiono w szalupie, którą rozpoczęli rejs na wyspę Timor.
- 30 kwietnia – uroczysta inauguracja prezydentury George’a Washingtona, pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- 5 maja – Francja: Ludwik XVI otworzył Stany Generalne, zwołane po raz pierwszy od 175 lat. Stan trzeci wezwał stan pierwszy (kler) i stan drugi (szlachtę) na wspólne obrady. Wezwanie zostało spełnione jedynie przez część niższego duchowieństwa.
- 1 czerwca – wojna rosyjsko-szwedzka: szwedzka fregata „Venus” została zaatakowana i zdobyta w Christiansfjordzie przez załogę 24-działowego kutra „Mierkurij” i następnie wcielona do rosyjskiej Floty Bałtyckiej.
- 5 czerwca – Francja: zwołanie do Wersalu parlamentu przez Ludwika XVI.
- 8 czerwca – James Madison przedstawił w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych listę dziesięciu poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, znanych pod nazwą Bill of Rights.
- 14 czerwca – kapitan William Bligh i wierni mu członkowie załogi okrętu HMS „Bounty”, wysadzeni z niego na szalupę przez buntowników, dopłynęli po 48 dniach na holenderską wyspę Timor.
- 17 czerwca – Francja: stan trzeci ogłosił się przedstawicielem całego narodu francuskiego i przyjął nazwę Zgromadzenia Narodowego.
- 20 czerwca – deputowani stanu trzeciego francuskich Stanów Generalnych, po niewpuszczeniu ich na dotychczasową salę obrad, udali się do sali do gry w piłkę w Wersalu, gdzie złożyli przysięgę w nowo powołanej konstytuancie.
- 9 lipca – Francja: trzy stany połączyły się przyjmując nazwę Zgromadzenia Ustawodawczego (Konstytuanty).
- 14 lipca – Rewolucja francuska: lud paryski zdobył Bastylię – z tej okazji 14 lipca został później ogłoszony świętem narodowym Francji.
- 20 lipca-6 sierpnia – powstanie chłopskie we Francji (Wielka Trwoga, Grande peur).
- 21 lipca – VI wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo wojsk rosyjsko-austriackich w bitwie pod Fokszanami.
- 26 lipca – wojna rosyjsko-szwedzka: nierozstrzygnięta bitwa morska pod Olandią.
- 27 lipca – utworzono Departament Stanu USA.
- 5 sierpnia – Francja: Zgromadzenie Ustawodawcze przyjęło ustawę, która stanowiła równość obywateli wobec prawa, zniosła przywileje stanowe, resztki poddaństwa osobistego chłopów, obowiązek płacenia dziesięciny.
- 7 sierpnia – utworzono Departament Wojny Stanów Zjednoczonych.
- 25 sierpnia – uchwalono dziesięć pierwszych poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- 26 sierpnia – we Francji ogłoszono Deklarację Praw Człowieka i Obywatela.
- 28 sierpnia – niemiecki astronom William Herschel odkrył księżyc Saturna Enceladusa.
- 2 września – powołano Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych.
- 12 września – Henry Knox został pierwszym sekretarzem wojny Stanów Zjednoczonych.
- 17 września – William Herschel odkrył księżyc Saturna Mimasa.
- 22 września – VI wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo wojsk rosyjsko-austriackich w bitwie nad Rymnikiem.
- 24 września – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił Ustawę Sądowniczą.
- 25 września – Karta Praw Stanów Zjednoczonych zatwierdzona przez Amerykański Kongres.
- 26 września – Thomas Jefferson został nominowany na pierwszego sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych.
- 6 października – Francja: rodzina królewska została zmuszona przez francuskich rewolucjonistów do opuszczenia Wersalu.
- 2 listopada – upaństwowienie dóbr kościelnych we Francji.
- 6 listopada – John Carroll został powołany na pierwszego amerykańskiego biskupa (w Baltimore).
- 20 listopada – New Jersey jako pierwszy amerykański stan ratyfikowało Kartę Praw.
- 21 listopada – USA: Karolina Północna jako 12 stan dołączyła do Unii.
- 23 listopada – w USA ustanowiono Święto Dziękczynienia.
- 11 grudnia – został założony Uniwersytet Karoliny Północnej.
- 19 grudnia – francuska Konstytuanta uchwaliła wprowadzenie asygnat.
- 22 grudnia – w wyniku reformy administracyjnej we Francji prowincje zostały zastąpione przez departamenty.
Urodzili się
- 13 stycznia – Ignacy Hilary Ledóchowski, generał brygady (zm. 1870)
- 17 stycznia – Maria Domenica Brun Barbantini, włoska zakonnica, założycielka Sióstr Służących Chorym św. Kamila, błogosławiona katolicka (zm. 1868)
- 22 stycznia – Łukasz Passi, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1866)
- 26 lutego - Juliusz Brincken, polski leśnik pochodzenia niemieckiego (zm. 1846)
- 16 marca – Georg Ohm, niemiecki matematyk, twórca prawa opisującego związek pomiędzy natężeniem prądu elektrycznego a napięciem elektrycznym (zm. 1854)
- 17 marca
- Wincenty Buczyński, polski zakonnik rzymskokatolicki, jezuita, teolog, filozof, krytyk literacki (zm. 1853)
- Edmund Kean, brytyjski aktor (zm. 1833)
- 10 kwietnia - Amalia Luiza Arenberg, księżna bawarska (zm. 1823)
- 10 maja – Jared Sparks, amerykański historyk (zm. 1866)
- 20 maja – Marcelin Champagnat, francuski duchowny katolicki, założyciel Braci Szkolnych Marystów, święty (zm. 1840)
- 10 czerwca – Maria od Poczęcia de Batz de Trenquelléon, francuska zakonnica, współzałożycielka marynistek, błogosławiona katolicka (zm. 1828)
- 30 czerwca – Horace Vernet, francuski malarz i grafik (zm. 1863)
- 3 lipca – Johann Friedrich Overbeck, niemiecki malarz i grafik (zm. 1869)
- 6 lipca – Maria Izabela Burbon, druga żona i jedyna królowa-małżonka króla Franciszka I Burbona (zm. 1848)
- 6 sierpnia – Friedrich List, niemiecki ekonomista, twórca niemieckiej ekonomii politycznej, zwolennik protekcjonizmu (zm. 1846)
- 9 sierpnia – Nicolas-Charles Bochsa, francuski harfista i kompozytor (zm. 1856)
- 21 sierpnia – Augustin Louis Cauchy, francuski matematyk (zm. 1857)
- 27 sierpnia – Józef Sachsen-Altenburg, książę Sachsen-Altenburg (zm. 1868)
- 6 września - Augustyn Brzeżański, polski pułkownik, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1855)
- 9 września – William Cranch Bond, amerykański astronom (zm. 1859)
- 13 września – Mateusz Eustachy Lubowidzki, wiceprezydent Warszawy, senator Królestwa Kongresowego (zm. 1874)
- 15 września – James Fenimore Cooper, amerykański pisarz, jeden z twórców narodowej literatury amerykańskiej (zm. 1851)
- 28 września
- Luiza Karolina Hessen-Kassel, księżniczka Hessen-Kassel (zm. 1867)
- Richard Bright, angielski lekarz, prowadził badania z zakresu anatomopatologii (zm. 1858)
- 29 września – Peter Joseph Lenné, pruski ogrodnik i architekt krajobrazu (zm. 1866)
- 5 października – Leon Przyłuski, arcybiskup poznańsko-gnieźnieński oraz prymas Polski i Litwy (zm. 1865)
- 8 października – William Swainson, angielski ornitolog, zoolog i artysta (zm. 1855)
- 16 października - Leon Dembowski, polski polityk (zm. 1878)
- 30 października – Luiza Charlotta Oldenburg, księżniczka duńska (zm. 1864)
- 14 grudnia – Maria Szymanowska, polska pianistka i kompozytorka (zm. 1831)
- 22 grudnia - Levi Woodbury, amerykański prawnik, polityk, sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych (zm. 1851)
- 28 grudnia - Thomas Ewing, amerykański polityk, senator ze stanu Ohio (zm. 1871)
data dzienna nieznana:
- Anna Kim Chang-gŭm, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)
Zmarli
- 21 stycznia – Paul d'Holbach, oświeceniowy filozof francuski (ur. 1723)
- 12 lutego – Ethan Allen, przywódca amerykański z czasów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (ur. 1738)
- 17 marca – Andrzej Badurski, polski lekarz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1740)
- 7 kwietnia – Abdülhamid I, sułtan turecki (ur. 1725)
- 3 grudnia – Claude Joseph Vernet, malarz francuski (ur. 1714)
- 23 grudnia – Charles-Michel de L’Épée, francuski ksiądz, pionier nauczania głuchych (ur. 1712)
- data dzienna nieznana:
- Jan Jerzy Grabowski, polski generał lejtnant wojsk koronnych (ur. ?)
- Francisco Palóu, hiszpański franciszkanin, misjonarz (ur. 1723)
- Marcin Slaski, poseł na Sejm Wielki (ur. ?)
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 19 lutego
- Ostatki: 24 lutego
- Popielec: 25 lutego
- Niedziela Palmowa: 5 kwietnia
- Wielki Czwartek: 9 kwietnia
- Wielki Piątek: 10 kwietnia
- Wielka Sobota: 11 kwietnia
- Wielkanoc: 12 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 13 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 21 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 31 maja
- Boże Ciało: 11 czerwca
Przypisy
- ↑ Jerzy Daniel, Kalendarz Świętokrzyski 2005. Wydawnictwo Jedność Kielce 2014, s. 254.
- ↑ Bolesław Kumor, Historia Kościoła. Czasy nowożytne. Kościół w okresie absolutyzmu i oświecenia. Katolicki Uniwersytet Lubelski Lublin 1985, s. 218-219.
- ↑ Bolesław Kumor, Historia Kościoła. Czasy nowożytne. Kościół w okresie absolutyzmu i oświecenia. Katolicki Uniwersytet Lubelski Lublin 1985, s. 218-219.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.