1863
Ten artykuł od 2021-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Rządzący państwami w 1863
Wydarzenia w Polsce
- 3 stycznia – Komitet Centralny Narodowy podjął decyzję o wybuchu powstania styczniowego z chwilą ogłoszenia branki.
- 12 stycznia – Komitet Centralny Narodowy zdecydował, iż w skład Tymczasowego Rządu Narodowego, mającego po wybuchu powstania ujawnić się w Modlinie, wejdą: Oskar Awejde, Stefan Bobrowski, ksiądz Karol Mikoszewski oraz - jako wódz naczelny – Zygmunt Padlewski.
- 14/15 stycznia – w nocy miała miejsce w Warszawie branka, która przyspieszyła wybuch powstania styczniowego.
- 15 stycznia – w domu parafii św. Aleksandra w Warszawie u księdza Karola Mikoszewskiego odbyło się zebranie zaskoczonego branką Komitetu Centralnego Narodowego; zdominowany przez czerwonych Komitet odrzucił propozycję Jana Majkowskiego ugody z Aleksandrem Wielopolskim.
- 17 stycznia – Komitet Centralny Narodowy zaakceptował tekst przedstawionego przez Jana Majkowskiego, a ułożonego przez jego siostrę – Marię Ilnicką – manifestu powstania.
- 18 stycznia:
- powstał Tymczasowy Rząd Narodowy.
- Komitet Centralny Narodowy przyjął - przygotowane przez Oskara Awejdego – dwa dekrety o uwłaszczeniu chłopów, wydrukowane następnie w tajnej drukarni u sióstr felicjanek; tegoż dnia namiestnik Królestwa Polskiego – carski brat, wielki książę Konstanty Mikołajewicz – dla schwytania kryjących się w podwarszawskich lasach zbiegów od branki wysłał tam wojsko.
- 19 stycznia – Komitet Centralny Narodowy - z poręki Józefa Janowskiego, a wbrew stanowisku Stefana Bobrowskiego – mianował przebywającego na emigracji Ludwika Mierosławskiego dyktatorem powstania.
- 22 stycznia
- wybuchło powstanie styczniowe.
- czterej członkowie Tymczasowego Rządu Narodowego opuścili Warszawę, pozostawiając władzę w rękach Komisji Wykonawczej Rządu Narodowego pod kierownictwem Stefana Bobrowskiego - piątego ich towarzysza, powstańczego naczelnika miasta; w Warszawie ogłoszony został Manifest 22 stycznia.
- według rozsyłanych od 15 stycznia rozkazów, nocą na 23 stycznia spiskowcy przypuścili atak na 17 rosyjskich garnizonów - które to wydarzenia uznaje się za początek powstania styczniowego; mimo zwycięskiej potyczki pod Ciołkowem nie powiodło się uderzenie na Płock – mający być siedzibą Rządu Narodowego, w związku z czym Awejde, Janowski, Maykowski i ks. Mikoszewski do 27 stycznia pozostali w Kutnie.
- 23 stycznia – odbyła się potyczka pod Szydłowcem, stoczona między oddziałem powstańców styczniowych dowodzonym przez Augusta Jasińskiego i Mariana Langiewicza, a wojskami rosyjskimi; Szydłowiec był jednym z pierwszych miast wyzwolonych przez powstańców styczniowych.
- 26 stycznia – mieszkający w Paryżu Ludwik Mierosławski przyjął - z rąk emisariuszy Rządu Narodowego, Władysława Janowskiego i Stanisława Krzemińskiego – dyktaturę powstania.
- 3 lutego – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Węgrowem.
- 4 lutego – powstanie styczniowe: porucznik Franciszek Sokołowski uderzył ze swym oddziałem na Rawę Mazowiecką, zdobywając rosyjskie koszary.
- 6-7 lutego – powstanie styczniowe: doszło do wygranej przez wojska rosyjskie bitwy pod Siemiatyczami.
- 7 lutego – Komisja Wykonawcza wydała odezwę Do Polaków w zaborach pruskim i austriackim, stwierdzającą iż w obu tych zaborach „powstania być nie może i nie powinno”; autorem jej był Agaton Giller, agent „białych” w zdominowanym przez „czerwonych” Rządzie Narodowym.
- 8 lutego:
- z inicjatywy Bismarcka w Petersburgu podpisano prusko-rosyjską konwencję Alvenslebena skierowaną przeciw powstaniu styczniowemu.
- powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Słupczą.
- 11 lutego – powstanie styczniowe: oddział generała Mariana Langiewicza pobił Rosjan w bitwie pod Słupią.
- 17 lutego:
- powstanie styczniowe: w bitwie pod Miechowem Rosjanie rozbili siły powstańcze dowodzone przez Apolinarego Kurowskiego; było to pierwsze starcie z udziałem żuawów śmierci.
- powstanie styczniowe: stoczono zwycięską bitwę pod Staszowem.
- 19 lutego – powstanie styczniowe: oddział powstańczy dowodzony przez dyktatora powstania styczniowego Ludwika Mierosławskiego poniósł klęskę w bitwie pod Krzywosądzem na Kujawach.
- 21 lutego – powstanie styczniowe: w bitwie pod Nową Wsią na Kujawach, drugiej i zarazem ostatniej bitwie dowodzonej przez Ludwika Mierosławskiego, siły polskie zostały ponownie rozbite przez Moskali.
- 24 lutego – powstanie styczniowe: przegrane bitwy pod Małogoszczem i Dobrą.
- 1 marca – powstanie styczniowe: zwycięska potyczka oddziału Walerego Parczewskiego z Kozakami pod Czarną Wsią.
- 4 marca – powstanie styczniowe: oddział Mariana Langiewicza stoczył z wojskami rosyjskimi bitwę pod Pieskową Skałą.
- 5 marca – powstanie styczniowe: oddział powstańczy pod dowództwem Mariana Langiewicza i Antoniego Jeziorańskiego odniósł zwycięstwo nad Rosjanami w bitwie pod Skałą.
- 9 marca – powstanie styczniowe: bitwa pod Myszyńcem oddziałów Kurpiowskich pod dowództwem Zygmunta Padlewskiego z oddziałami armii rosyjskiej zakończona zwycięstwem Polaków.
- 10 marca – tę datę nosiła odezwa gen. Mariana Langiewicza, ogłaszająca objęcie przezeń dyktatury powstania.
- 11 marca – powstanie styczniowe: w obozie pod Goszczą ogłoszono dyktaturę gen. Mariana Langiewicza; tegoż dnia złożył on publicznie przysięgę i podpisał dekret o rządzie cywilnym.
- 12 marca – powstanie styczniowe: powstał Rząd Narodowy Cywilny.
- 17 marca – powstanie styczniowe: wygrana powstańców w bitwie pod Chrobrzem.
- 18 marca – stoczono jedną z najkrwawszych w powstaniu styczniowym bitwę pod Grochowiskami, ostatnią z udziałem żuawów śmierci dowodzonych przez François Rochebrune’a. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Polaków.
- 19 marca – dyktator powstania Marian Langiewicz i jego adiutant, Anna Pustowójtówna, zostali aresztowani przez Austriaków po przeprawieniu się przez Wisłę do Galicji.
- 21 marca:
- wysłany do Krakowa Stefan Bobrowski wydał tam - podpisaną własnym imieniem i nazwiskiem - skierowaną przeciw „białym” i „mierosławczykom” odezwę, proklamującą powrót władzy w ręce Rządu Narodowego po upadku dyktatury Langiewicza.
- powstanie styczniowe: oddział Leona Czechowskiego został rozbity pod Hutą Krzeszowską.
- 22 marca – powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Olszakiem.
- 24 marca – powstanie styczniowe: oddział powstańczy pod dowództwem pułkownika Marcina Borelowskiego poniósł klęskę w bitwie pod Krasnobrodem.
- 5 kwietnia – powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Szklarami.
- 12 kwietnia – powstanie styczniowe: w sprowokowanym przez „białych” pojedynku został zamordowany pierwszym strzałem („był do tego stopnia krótkowidzem, że pojedynek na pistolety [...] narażał go na śmierć niechybną”) przez hrabiego Adama Grabowskiego należący do stronnictwa „czerwonych” Stefan Bobrowski, członek Komitetu Centralnego Narodowego i Tymczasowego Rządu Narodowego, najwybitniejszy - choć zaledwie dwudziestotrzyletni - z przywódców powstania styczniowego.
- 14 kwietnia – powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Budą Zaborowską.
- 16 kwietnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Borowymi Młynami.
- 18 kwietnia – powstanie styczniowe: kolumna wojsk rosyjskich rozgromiła obóz powstańców pod Brodami.
- 21 kwietnia – powstanie styczniowe: oddział Zygmunta Sierakowskiego pobił Rosjan w bitwie pod Ginietynami.
- 23 kwietnia – powstanie styczniowe: nierozstrzygnięta bitwa pod Wąsoszem.
- 24 kwietnia:
- powstanie styczniowe: dowodzony przez Marcina Borelowskiego (pseud. „Lelewel”) oddział został pod Józefowem rozbity przez Moskali; w boju poległ Mieczysław Romanowski, lwowski poeta romantyczny.
- powstanie styczniowe: stoczono bitwę pod Jaworznikiem w której Moskale rozbili oddział powstańczy kpt. Anastazego Mossakowskiego.
- 26 kwietnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w II bitwie pod Nową Wsią.
- 29 kwietnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Brdowem.
- 3 maja – powstanie styczniowe: Tymczasowy Rząd Narodowy powołał Komitet Polski w Paryżu.
- 4/5 maja – powstanie styczniowe: w nocy oddział Ignacego Mystkowskiego urządził pod Stokiem zasadzkę na wojska rosyjskie, odnosząc jedno z największych polskich zwycięstw podczas powstania.
- 5 maja – powstanie styczniowe: w bitwie pod Krzykawką poległ Francesco Nullo, dowódca tzw. garibaldczyków, czyli włoskich ochotników, którzy wzięli udział w powstaniu.
- 6 maja – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Kobylanką.
- 7 maja – powstanie styczniowe: wygrana powstańców w bitwie pod Medejkami.
- 8 maja – powstanie styczniowe: zwycięstwo Rosjan w I bitwie pod Ignacewem koło Konina. Moskale rozbili oddział Edmunda Taczanowskiego; niedobitki zdołał wyprowadzić Jan Kanty Działyński.
- 9 maja – powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Birżami.
- 11 maja – powstanie styczniowe: oddział Antoniego Jeziorańskiego został rozbity w bitwie pod Hutą Krzeszowską.
- 13 maja:
- powstanie styczniowe na Litwie i Rusi: do Wilna przybył nowy generał-gubernator Michaił Murawjow.
- powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Kietlanką.
- 15 maja – powstanie styczniowe: ujęty przez Moskali generał Zygmunt Padlewski został rozstrzelany.
- 17 maja – powstanie styczniowe: pod Horkami koło Kobrynia rozpoczęła się pierwsza bitwa powstania styczniowego, w której dowodził Romuald Traugutt.
- 19 maja – powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Tuczapami.
- 21 maja – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Kadyszem.
- 23 maja – powstanie styczniowe: upadł Tymczasowy Rząd Narodowy. Sprzyjający „czerwonym” Jan Wernicki, Włodzimierz Lempke i Stanisław Olszański przejęli pieczęć Rządu Narodowego (tzw. kwietniowego, kierowanego przez Agatona Gillera) – co w warunkach państwa podziemnego oznaczało jego obalenie; rozpoczęło się formowanie „rządu czerwonych prawników”.
- 25 maja – powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Horkami.
- 26 maja – powstanie styczniowe: oddziały powstańcze pod wodzą gen. Edmunda Różyckiego odniosły błyskotliwe zwycięstwo w bitwie pod Salichą nad rosyjskim oddziałem karnym dowodzonym przez kpt. Łomonosowa.
- 27 maja – powstanie styczniowe: w skład Rządu Narodowego weszli Piotr Kobylański i Erazm Malinowski.
- 30 maja – powstanie styczniowe: stoczono I bitwę pod Chruśliną.
- 1 czerwca – powstanie styczniowe: między Małkinią a Czyżewem dróżnik kolejowy dokonał sabotażu poprzez rozkręcenie szyn doprowadzając do katastrofy rosyjskiego pociągu, w której zginęło 20 oficerów i 600 żołnierzy.
- 2 czerwca – powstanie styczniowe: Rząd Narodowy (czerwonych prawników) powołał w każdym powiecie i w Warszawie trybunały rewolucyjne do sądzenia spraw politycznych.
- 3 czerwca – powstanie styczniowe: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Nagoszewem.
- 9 czerwca – powstanie styczniowe: personel Banku Polskiego na placu Bankowym w Warszawie przekazał powstańcom, dowodzonym przez Aleksandra Waszkowskiego depozyty Kasy Głównej Królestwa w wysokości 3,6 miliona złotych, 500 tysięcy rubli i wielu listów zastawnych.
- 10 czerwca – powstanie styczniowe: oddział Edmunda Calliera stoczył z wojskami rosyjskimi bitwę pod Kleczewem.
- 12 czerwca – na stokach Cytadeli Warszawskiej stracony przez powieszenie został ksiądz Agrypin Konarski – kapucyn, w powstaniu styczniowym kapelan oddziałów Teodora Cieszkowskiego, Dionizego Czachowskiego i Władysława Kononowicza.
- 14 czerwca – na rozkaz namiestnika Królestwa Polskiego, wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza, arcybiskup metropolita warszawski Zygmunt Szczęsny Feliński został wywieziony do Gatczyny koło Petersburga; do kraju wrócił dopiero po 20 latach.
- 15 czerwca – powstanie styczniowe: porażka Polaków w bitwie pod Lututowem.
- 18 czerwca – powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Górami.
- 20 czerwca – powstanie styczniowe: doszło do bitwy pod Komorowem, przerwanej przez gwałtowną burzę.
- 21 czerwca – powstanie styczniowe: utworzono Wydział Wykonawczy Rządu Narodowego dla Wołynia, Podola i Ukrainy.
- 27 czerwca:
- na Placu Łukiskim w Wilnie został stracony Zygmunt Sierakowski, dowódca powstańczy na Litwie; ujętego przez Moskali po bitwie pod Birżami skazano 23 czerwca zaocznie na karę śmierci; mimo interwencji brytyjskiego ambasadora Francisa Napiera u ministra wojny Milutina wyrok został konfirmowany przez Murawjowa za zgodą cara Aleksandra II, z zamianą rozstrzelania na powieszenie.
- porażka oddziału Józefa Oxińskiego w bitwie pod Przedborzem.
- 2 lipca – powstanie styczniowe: stoczono bitwę pod Radziłłowem.
- 10 lipca – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Ossą.
- 14 lipca – rząd carski odrzucił noty rządów Anglii, Francji i Austrii w sprawie amnestii i ustępstw dla Królestwa Polskiego w ramach Konstytucji z 1815.
- 16 lipca – popadły w niełaskę i urlopowany przez rząd w Petersburgu cywilny naczelnik władz Królestwa Polskiego, margrabia Aleksander Wielopolski, wyjechał z kraju (jak się okazało - na zawsze); jego „tymczasowym” zastępcą w Radzie Administracyjnej został hrabia Fiodor Berg.
- 19 lipca – we Lwowie została podpisana Concordia, umowa pomiędzy biskupami rzymskokatolickimi a greckokatolickimi.
- 4 sierpnia – powstanie styczniowe: gen. Michał Heydenreich pokonał Rosjan w II bitwie pod Chruśliną.
- 5 sierpnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Depułtyczami Królewskimi.
- 8 sierpnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Żyrzynem.
- 24 sierpnia – powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Fajsławicami.
- 25 sierpnia:
- powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Sędziejowicami.
- powstanie styczniowe: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Żelazną.
- w następstwie przegranej przez Moskali bitwy pod Żyrzynem namiestnik Królestwa Polskiego, wielki książę Konstanty Mikołajewicz, został odwołany do Petersburga.
- 3 września – powstanie styczniowe: powstańcy pod dowództwem pułkownika Marcina Borelowskiego odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Panasówką.
- 6 września – powstanie styczniowe: w przegranej bitwie na Sowiej Górze śmiertelnie ranny został Marcin Borelowski.
- 15 września – powstanie styczniowe: II bitwa pod Małogoszczem.
- 19 września – powstanie styczniowe: zamach w Warszawie na namiestnika Królestwa Polskiego, generała Berga.
- 30 września – powstanie styczniowe: podczas bitwy pod Mełchowem stracił lewą nogę i dostał się do niewoli Adam Chmielowski, późniejszy brat Albert.
- 17 października – Romuald Traugutt został dyktatorem powstania styczniowego.
- 8 listopada – powstanie styczniowe: oddział ppłk. Jana Rudowskiego rozbroił rosyjską załogę Szydłowca.
- 16 listopada – powstanie styczniowe: zwycięstwo polskie w bitwie pod Rossoszem.
- 21 listopada – Moskale, nie czekając na akt ułaskawienia, dokonali w Siedlcach publicznej egzekucji (przez powieszenie) ujętego 8 tygodni wcześniej Władysława Rawicza – cywilnego naczelnika województwa podlaskiego w powstaniu styczniowym.
- 25 listopada – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Opatowem.
- 4 grudnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Sprową.
- 5 grudnia – powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców pod dowództwem pułkownika Karola Kality w bitwie pod Mierzwinem.
- 23 grudnia – powstanie styczniowe: w Radomiu został rozstrzelany przez Moskali powstańczy dowódca Zygmunt Chmieleński.
- Powstanie styczniowe: nocny wymarsz z Krakowa ochotników do obozu powstańczego w Ojcowie.
- Powstanie styczniowe: Dyrekcja Policji w Krakowie wydała zakaz uczestnictwa w powstaniu na terenie Królestwa.
- Powstanie styczniowe: z Krakowa wyruszył oddział ochotników pod dowództwem Józefa Grekowicza. Po przekroczeniu granicy został rozbity. Podobnie skończyły się następne wyprawy.
Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – w Stanach Zjednoczonych zniesiono niewolnictwo.
- 2 stycznia – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie nad Stones River.
- 8 stycznia – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w II bitwie pod Springfield (Missouri).
- 9–11 stycznia – wojna secesyjna: zwycięstwo floty Unii w bitwie morskiej pod Fort Hindman.
- 10 stycznia – w Londynie uruchomiono pierwszą na świecie linię metra (dł. 6 km).
- 21 stycznia – założono przedsiębiorstwo Opel.
- 29 stycznia – wojny z Indianami: armia amerykańska dokonała masakry Szoszonów nad Bear River.
- 31 stycznia – ukazała się w druku powieść przygodowa Pięć tygodni w balonie autorstwa Juliusza Verne’a.
- 10 lutego – Amerykanin Alanson Crane opatentował gaśnicę.
- 15 lutego – powstanie styczniowe: Giuseppe Garibaldi zwrócił się do społeczeństw Europy z głośnym apelem Nie opuszczajcie Polski.
- 24 lutego – powstało Terytorium Arizony.
- 13 marca – francuski poeta August Barbier napisał wiersz Atak pod Węgrowem, zainspirowany atakiem polskich kosynierów na rosyjskie armaty, w czasie stoczonej 3 lutego bitwy pod Węgrowem.
- 30 marca – Jerzy I został królem Grecji.
- 10 kwietnia – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w I bitwie pod Franklin.
- 26 kwietnia – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Cape Girardeau w stanie Missouri.
- 27 kwietnia – u wybrzeży Nowej Fundlandii zatonął brytyjski statek pasażerski Anglo Saxon; zginęło 238 osób.
- 30 kwietnia:
- wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Chancellorsville.
- francuska interwencja w Meksyku: zwycięstwo wojsk meksykańskich w bitwie o Camerone.
- 1 maja – wojna secesyjna: Kongres Skonfederowanych Stanów Ameryki przyjął nową flagę narodową.
- 3 maja – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w II bitwie pod Fredericksburgiem.
- 4 maja – wojna secesyjna: zakończyła się nierozstrzygnięta bitwa pod Suffolk.
- 6 maja – wojna secesyjna: zakończyła się bitwa pod Chancellorsville, jedno z największych starć wojny secesyjnej.
- 8 maja – Konfederacja Granady została przekształcona w Stany Zjednoczone Kolumbii.
- 9 maja – powstanie styczniowe: w Sołowijówce na Ukrainie grupa agitacyjna 21 powstańców Antoniego Juriewicza, która wzywała do podjęcia walki z władzami rosyjskimi, została osaczona przez podburzonych przez władze carskie chłopów ukraińskich. 12 powstańców w okrutny sposób zamordowano. Resztę, ciężko rannych, odstawiono do władz rosyjskich. Tylko dwóm udało się uciec.
- 10 maja – powstanie styczniowe na ziemiach zabranych: w bitwie pod Piotrowszczyzną koło Mińska Rosjanie rozbili oddział 300 powstańców pod wodzą Antoniego Trusowa.
- 12 maja – Rasoherina została królową Madagaskaru.
- 15 maja – powstanie styczniowe: Tymczasowy Rząd Narodowy powołał Agencję Główną w Paryżu.
- 16 maja – wojna secesyjna: zwycięstwo wojsk Unii w bitwie pod Champion Hill.
- 22 maja – wojna secesyjna: wojska Unii rozpoczęły oblężenie Port Hudson w Luizjanie.
- 23 maja – socjalista Ferdinand Lassalle stanął na czele powołanego w Lipsku Powszechnego Niemieckiego Związku Robotniczego, protoplasty SPD.
- 7 czerwca – po ciężkich walkach inwazyjne wojska francuskie zajęły stolicę Meksyku.
- 9 czerwca – wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Brandy Station.
- 15 czerwca – wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w II bitwie pod Wichester.
- 19 czerwca – wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Middleburg.
- 20 czerwca – Wirginia Zachodnia jako 35. stan dołączyła do Unii.
- 25 czerwca – japońskie klany wszczynają wojnę z cudzoziemcami (w cieśn. Shimonoseki ostrzelano amerykański okręt wojenny „Pembroke”)
- 1 lipca – rozpoczęła się bitwa pod Gettysburgiem, przełomowa dla losów wojny secesyjnej w USA.
- 4 lipca – wojna secesyjna: Unia zdobyła ostateczną przewagę w wojnie z Konfederacją - tego samego dnia, niezależnie od siebie, po zwycięstwie Armii Potomaku pod dowództwem generała George’a Meade’a w bitwie pod Gettysburgiem Armia Tennessee generała Ulyssesa Granta zajęła Vicksburg.
- 13 lipca – wojna secesyjna: w Nowym Jorku rozpoczęły się trzydniowe rozruchy przeciw poborowi do armii Unii.
- 14 lipca – rząd carski odrzucił noty rządów Anglii, Francji i Austrii w sprawie amnestii i ustępstw dla Królestwa Polskiego w ramach Konstytucji z 1815.
- 24 lipca – wojna z Dakotami: zwycięstwo armii amerykańskiej w bitwie pod Big Mound.
- 11 sierpnia – Kambodża została protektoratem Francji.
- 17 sierpnia – Royal Navy zakończyła trzydniowe bombardowanie Kagoshimy, będące odwetem za tzw. incydent w Namamugi – przeprowadzony niespełna rok wcześniej atak samurajów na czworo Brytyjczyków, z których jeden zginął.
- 21 sierpnia – wojna secesyjna: II bitwa pod Chattanoogą, zakończona zwycięstwem Unii.
- 31 sierpnia – papież Pius IX nakazał modły na całym świecie w intencji Polski.
- 3 września – wojna z Dakotami: rozpoczęła się bitwa pod Whitestone Hill.
- 8 września – wojna secesyjna: bitwa morska pod Sabine Pass.
- 18–20 września – wojna secesyjna: bitwa nad Chickamauga, zakończona zwycięstwem Konfederacji.
- 15 października – wojna secesyjna: zatonął konfederacki okręt podwodny H.L. Hunley z ośmioosobową załogą.
- 26 października – w Anglii założono Football Association.
- 29 października – założono Międzynarodowy Czerwony Krzyż.
- 9 listopada – doszło do buntu w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, który doprowadził do wyodrębnienia się ruchu pieriedwiżników.
- 15 listopada – Chrystian IX został królem Danii.
- 19 listopada – prezydent USA Abraham Lincoln wygłosił mowę gettysburgską, w której określił sens wojny secesyjnej jako walki o przetrwanie państwa opartego na wolności i równości wszystkich obywateli.
- 23–25 listopada – wojna secesyjna: III bitwa pod Chattanoogą, zakończona zwycięstwem Unii.
- 6 grudnia – zwycięstwem wojsk ekwadorskich zakończyła się wojna ekwadorsko-kolumbijska.
- 8 grudnia – w pożarze kościoła Jezuitów w Santiago zginęło około 2,5 tys. osób.
- Pierwsi studenci japońscy (m.in. Hirobumi Itō, Kaoru Inoue) na koszt rządu, wyjechali by kontynuować studia w Wielkiej Brytanii.
- Ludność Szwecji przekroczyła 4 mln osób (4022,6 tys.).
Urodzili się
- 1 stycznia – baron Pierre de Coubertin, twórca idei nowożytnych igrzysk olimpijskich (zm. 1937)
- 3 stycznia
- Helena Dąbczańska, polska kolekcjonerka dzieł sztuki (zm. 1956)
- George Lindsay, szkocki rugbysta (zm. 1905)
- 16 stycznia – Antoni Styła, polski rolnik, działacz ludowy, polityk, samorządowiec (zm. 1933)
- 26 stycznia – Charles Wade, australijski polityk i prawnik, reprezentant Anglii w rugby (zm. 1922)
- 9 lutego – Aleksander Skowroński, polski duchowny katolicki, prałat, działacz narodowy i społeczny na Górnym Śląsku (zm. 1934)
- 25 lutego – Adolf Józef Jełowicki, polski duchowny katolicki, biskup lubelski (zm. 1937)
- 3 marca – Antoni Pawluszkiewicz, polski przedsiębiorca, polityk (zm. 1908)
- 12 marca – Władimir Wiernadski, rosyjski, ukraiński i radziecki minerolog i geochemik (zm. 1945)
- 24 marca – Bohuslav Križka, słowacki inżynier górniczy, pionier techniki, wynalazca (zm. 1938)
- 6 kwietnia – Jozef Hanula, słowacki artysta malarz (zm. 1944)
- 22 kwietnia – Władysław Seyda, polski prawnik, polityk, minister byłej Dzielnicy Pruskiej, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego (zm. 1939)
- 29 kwietnia:
- Konstandinos Kawafis, grecki poeta (zm. 1933)
- Maria Ledóchowska, założycielka klawerianek, błogosławiona katolicka (zm. 1922)
- 1 maja – Patrick Wauchope, szkocki rugbysta (zm. 1939)
- 4 maja – Edmund Osterloff, pionier i współtwórca polskiej fotografii artystycznej (zm. 1938)
- 8 maja – Charles Taylor, walijski rugbysta, oficer Royal Navy (zm. 1915)
- 16 maja – Antoni Stamirowski, polski polityk, prezydent Łodzi (zm. 1938)
- 24 maja – Helena Rzepecka, polska nauczycielka i publicystka (zm. 1916)
- 25 maja – Heinrich Rickert, niemiecki filozof (zm. 1936)
- 27 maja – Franz Schalk, austriacki dyrygent i pedagog (zm. 1931)
- 9 czerwca – Krescencja Valls Espí, hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 21 czerwca – Max Wolf, niemiecki astronom (zm. 1932)
- 28 czerwca – Paula od św. Anastazji Isla Alonso, hiszpańska karmelitanka miłosierdzia, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 30 czerwca – Alberyk Crescitelli, włoski ksiądz, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
- 5 lipca – Józef Dreyza, polski działacz społeczny i narodowy na Górnym Śląsku, powstaniec śląski
- 13 lipca – Margaret Murray, brytyjska egiptolog, archeolog, antropolog, wykładowczyni akademicka (zm. 1963)
- 16 lipca – Fannie Bloomfield-Zeisler, amerykańska pianistka (zm. 1927)
- 18 lipca – Klara Szczęsna, polska zakonnica, współzałożycielka sercanek, błogosławiona katolicka (zm. 1916)
- 24 lipca – Anna Kisielnicka-Kossak, polska szlachcianka (zm. 1944)
- 30 lipca – Henry Ford, przemysłowiec amerykański, który założył w Detroit w roku 1903 spółkę Ford Motor Company (zm. 1947)
- 1 sierpnia – Gaston Doumergue, francuski polityk, minister spraw zagranicznych, premier i prezydent Francji (zm. 1937)
- 5 sierpnia – Emanuel Sonnenberg, polski lekarz, łódzki lekarz społecznik (zm. 1939)
- 11 sierpnia
- Stefan Artwiński, polski farmaceuta, legionista, prezydent Kielc
- Kandelaria od św. Józefa, wenezuelska zakonnica, założycielka zgromadzenia Siostrzyczek Ubogich z Altagracia de Orituco, błogosławiona katolicka (zm. 1940)
- 23 sierpnia – Amélie Rives Troubetzkoy, amerykańska prozaiczka, poetka i dramatopisarka (zm. 1945)
- 28 sierpnia – William Edwin Van Amburgh, członek zarządu Towarzystwa Strażnica (zm. 1947)
- 30 sierpnia – Siergiej Prokudin-Gorski, rosyjski fotografik (zm. 1944)
- 3 września – Hans Aanrud, norweski pisarz (zm. 1953)
- 6 września – Charles Berry, szkocki rugbysta (zm. 1947)
- 8 września – Maria od Boskiego Serca Jezusa, niemiecka zakonnica, mistyczka, błogosławiona katolicka (zm. 1899)
- 16 września – Marian Raciborski, polski botanik, jeden z pierwszych w Polsce paleobotaników (zm. 1917)
- 22 września – Alexandre Yersin, szwajcarski lekarz bakteriolog (zm. 1943)
- 27 września – Alexander Clay, szkocki rugbysta (zm. 1950)
- 28 września – John Hawcridge, angielski rugbysta (zm. 1905)
- 1 października – Charles Henry Martin, amerykański generał major, polityk, kongresman, gubernator stanu Oregon (zm. 1946)
- 18 października – Stefan Tobiasz Aszkenaze, polski adwokat, polityk pochodzenia żydowskiego (zm. 1920)
- 22 października – Franciszek Paleari, włoski duchowny katolicki, błogosławiony (zm. 1939)
- 27 października – Edgar Wilkinson, angielski rugbysta (zm. 1896)
- 31 października – William Gibbs McAdoo, amerykański polityk, senator ze stanu Kalifornia (zm. 1941)
- 2 listopada – Maria Małgorzata Caiani, włoska zakonnica, założycielka Najmniejszych Sióstr Serca Jezusowego, błogosławiona katolicka (zm. 1921)
- 3 listopada – Blanche Bingley, brytyjska tenisistka (zm. 1946)
- 18 listopada – Józefina Nicoli, włoska szarytka, błogosławiona katolicka (zm. 1924)
- 23 listopada – Andrzej Jacek Longhin, włoski kapucyn, biskup, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 24 listopada – Alfred Larsen, norweski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1950)
- 5 grudnia – Marian Wawrzeniecki, polski malarz, archeolog (zm. 1943)
- 11 grudnia – Annie Jump Cannon, amerykańska astronom (zm. 1941)
- 12 grudnia – Edvard Munch, norweski malarz i grafik (zm. 1944)
- 18 grudnia – Franciszek Ferdynand Habsburg, następca tronu Habsburgów, zamordowany w Sarajewie (zm. 1914)
- 26 grudnia – Charles Pathé, francuski pionier przemysłu filmowego (zm. 1957)
- 28 grudnia – Milena Mrazović, bośniacka pisarka, dziennikarka, pianistka i kompozytorka (zm. 1927)
- 29 grudnia – Victor Lardanchet, francuski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1936)
- data dzienna nieznana:
- Johann Franz (senior), spiskoniemiecki przewodnik tatrzański (zm. 1939)
- Maria Fu Guilin, chińska męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
- John Jamieson, szkocki rugbysta (zm. 1921)
- Józef Wang Kuiju, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
Zmarli
Zdarzenia astronomiczne
- W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 12 lutego
- Ostatki: 17 lutego
- Popielec: 18 lutego
- Niedziela Palmowa: 29 marca
- Wielki Czwartek: 2 kwietnia
- Wielki Piątek: 3 kwietnia
- Wielka Sobota: 4 kwietnia
- Wielkanoc: 5 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 6 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 14 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 24 maja
- Boże Ciało: 4 czerwca
Zobacz też
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.