Stary Otok

Stary Otok
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Wysokość

127 m n.p.m.

Liczba ludności (III 2011)

148[2]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[3]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879624

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, u góry znajduje się punkt z opisem „Stary Otok”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Stary Otok”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Stary Otok”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stary Otok”
Ziemia50°58′30″N 17°19′37″E/50,975000 17,326944[1]

Stary Otok (niem. Ottag, 1925-1945 Altbergel-Altottag)[4] – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.[5]

Informacje ogólne

Wieś znajduje się 4 kilometry od Oławy.[4] Znajduje się na trasie drogi wojewódzkiej nr 455.[6]

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.[7]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Stary Otok należał do gminy z siedzibą w Jelczu (Jeltsch),[8] natomiast urząd stanu cywilnego właściwy wsi znajdował się w Oławie (Ohlau). Od 1925 r. wieś należała do gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Oławie.[4] Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[8] a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[9]

W 1925 r. Stary Otok (Ottag) połączył się z wsią Stary Górnik (Bergel) tworząc miejscowość "Stary Górnik-Stary Otok" (Altbergel-Altottag).[4] Miejscowość ta była obszarem dworskim (Gutsbezirk) do czasu reformy administracyjnej w 1928 r. likwidującej obszary dworskie na terenie Prus, kiedy Stary Górnik-Stary Otok stał się wsią-gminą jednostkową (Landgemeinde), a część obszaru dworskiego wchłonęła wieś Bystrzyca (Peisterwitz).[9][10] Nazwa wsi "Altbergel-Altottag" funkcjonowała do 1945 r.[4]

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 Stary Otok wchodził w skład gminy Jelcz.[11] W latach 1954-1968 wieś wchodziła w skład gromady Jelcz,[12][13] a w latach 1968-1972 w skład gromady Oława.[14] Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.[15][16][17] Do 1975 r. wieś była częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[18] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[19]

Historia

Wieś starosłowiańska, będąca osadą rybacką, po raz pierwszy wspomniana w 1245 r. jako własność biskupów wrocławskich. Do ok. 1376 r. pozostawała w rękach biskupów wrocławskich jako dobra stołowe.[4] Od ok. 1376 r. znajdowały się w posiadaniu kanoników z kolegiaty św. Jadwigi w Brzegu ufundowanej przez księcia brzeskiego Ludwika I.[4][20] Od 1783 r. wieś należała do pruskiego urzędu królewskiego (Stifts-Amt) w Brzegu, a później także do urzędu królewskiego w Oławie. Od 1830 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem.[4] W 1886 r. we wsi znajdowała się szkoła i sołectwo.[21]

Stary Otok został zalany w czasie powodzi m.in. w lipcu 1997 r., w maju 2010 r. i we wrześniu 2024 r. Miejscowość ta jest często podtapiana lub zalewana, ponieważ znajduje się na terenie polderu Lipki-Oława.[22][23][24][25][26][27]

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Stary Otok nosił następujące nazwy:

  • 1245 r. Otok, Othoc inferior
  • 1376 r.: Nieder-Ottag
  • 1397 r.: Otak[21]
  • 1420 r.: Ottok
  • 1783 r.: Ottag
  • do 1925 r. Ottag (niemiecka nazwa wsi)
  • 1925-1945 r.: Altbergel-Altottag
  • do 1945 r. Otok (polska nazwa wsi)[21]
  • 1945 r.: Stary Górnik-Stary Otok (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej)[28]
  • od 1945 r.: Stary Otok

W "Liber fundationis episcopatus Wratislaviensis" ("Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna na początku XIV w. Stary Otok jest wzmiankowany jako "inferiori Othoc".[29]

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zalicza niemiecką nazwę wsi "Ottag" do grupy nazw wsi wywodzących się od niskiego położenia miejscowości nad wodą i mokradłami. Adamy podaje pierwotną, starosłowiańską nazwę wsi "Otok" oraz podaje jej znaczenie w języku niemieckim jako "Zusel. Werder".[30]

Gospodarka

W 1783 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma. W połowie XIX w. we wsi oprócz karczmy znajdowały się cztery zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 262 sztuk bydła oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 379 ha, z czego pola uprawne stanowiły 308 ha, a łąki 34 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 21,03 marek niemieckich za hektar pola i 27,81 marek za hektar łąki. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi "Altbergel-Altottag" wynosiła 1022,1 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 22,41 reichsmarek za hektar.[4]

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki[31]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • cmentarz poewangelicki na południe od wsi
  • domy mieszkalno-gospodarcze nr 3, 9, 10
  • domy mieszkalne nr 6, 8, 12, 18, 23, 24
  • domy mieszkalne nr 11, 19, 21, 22 i 26 z budynkami gospodarczymi
  • dom mieszkalno-gospodarczy nr 20 z budynkiem gospodarczym
  • transformator przy budynku nr 22
  • budynek gospodarczy naprzeciw budynku nr 22

Demografia

W 1564 r. we wsi mieszkało 10 zagrodników. W 1783 r. we wsi mieszkało 267 osób, w 1819 r. 206 osób, w 1830 r. 339 osób, w 1845 r. 337 osoby, w 1871 r. 514 osób, w 1885 r. 555 osób, w 1895 r. 538 osób, w 1905 r. 481 osób. W 1925 r. we wsi "Altbergel-Altottag" mieszkały 522 osoby, w 1935 r. 508 osób, a w 1939 r. 454 osoby.[4] W 2001 r. w Starym Otoku mieszkało 155 osób,[32] w 2011 r. 148 osób,[2] w 2021 r. 140 osób, a w 2025 r. 134 osoby.[32]

W 1895 r. na 538 mieszkańców wsi 264 było mężczyznami, a 274 kobietami. We wsi mieszkało 467 ewangelików i 71 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Oławie (Ohlau), a katolicy do parafii w Oławie.[4]

Liczba ludności Starego Otoku (nota: dane dla lat 1925-1939 stanowią sumę ludności Starego Otoku i Starego Górnika w ramach miejscowości "Altbergel-Altottag")

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129985.
  2. ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1220 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. ↑ a b c d e f g h i j k Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Altbergel-Altottag (= Bergel, Ottag) Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-07-30] (niem.).
  5. ↑ Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  6. ↑ Aktualny przebieg drogi wojewódzkiej 455, [w:] Droga wojewódzka nr 455: Wrocław - Jelcz-Laskowice - Oława, conadrogach.pl [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  7. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  8. ↑ a b Ottag, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 434 [dostęp 2026-07-30] (ang. • niem.).
  9. ↑ a b Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-30] (niem.).
  10. ↑ Amtsblatt der Regierung in Breslau : mit öffentlichem Anzeiger Bd. 119, Stück 38 (22 September 1928) + S.-Beil., „Amtsblatt der Regierung in Breslau mit öffentlichem Anzeiger”, 119 (38), polona.pl, Breslau, 22 września 1928, s. 362 [dostęp 2026-07-30] (pol. • niem.).
  11. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  12. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  13. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  14. ↑ Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33)
  15. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  16. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  17. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  18. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.
  19. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  20. ↑ Kościół św. Jadwigi - BRZEG.COM.PL - portal niezależny od 2005 [online], www.brzeg.com.pl, 13 lutego 2005 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  21. ↑ a b c Otok, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII (Netrebka – Perepiat), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1886, s. 759 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  22. ↑ Konrad Bałajewicz, Ta decyzja podczas powodzi kosztowała miliony złotych, jest śledztwo prokuratury. Czy polder „Lipki – Oława” został zalany niepotrzebnie? [online], Gazeta Wrocławska, 30 marca 2025 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  23. ↑ Stary Górnik i Stary Otok odcięte od świata. "Woda przelewa się przez wały" [online], wiadomosci.onet.pl, 18 września 2024 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  24. ↑ Polder pod Wrocławiem otwarty. Wsie zagrożone zalaniem, ludzie nie chcieli się ewakuować [online], tvn24.pl, 16 września 2024 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  25. ↑ Stary Otok - powódź 1997 [online], tuolawa.pl, 22 września 2024 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  26. ↑ Dramat mieszkańców Starego Górnika i Starego Otoku. Po wylaniu Odry są odcięci od świata [WIDEO] [online], Polska Agencja Prasowa, 19 września 2024 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  27. ↑ Ewa Gazda, Zalanie polderu "Lipki-Oława" w czasie powodzi spowodowało straty na ponad 3 mln zł. Gmina Oława zawiadamia prokuraturę [online], Radio Wrocław, 28 marca 2025 [dostęp 2026-07-30] (pol.).
  28. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  29. ↑ B. Registrum Wratislaviense 14-18., [w:] H. Markgraf (red.), J.W. Schulte (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau: Josef Max & Comp., 1889, s. 43 [dostęp 2026-07-30] (pol. • niem.).
  30. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch's Buchhandlung, 1888, s. 32 [dostęp 2026-07-30] (pol. • niem.).
  31. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-30] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  32. ↑ a b Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-30] (pol.).

Bibliografia

  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Walter Hayn, Der alte Altottager Glockenturm, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1984, s. 23
  • Wilhelm Hayn, Winterfreuden daheim in Altottag, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1987, s. 25
  • Beschreibung des Ohlauschen Kreises: Laskowitz, Minken, Ottag, Paperwitz, Peisterwitz, Quallwitz, Rodeland, Steindorf, Trattaschine, Zelline, "Heimat­blatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1995, s. 5
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 25, 30 i 119

Linki zewnętrzne

Gmina Oława
Wsie
Osady
Przysiółki

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya