Godzikowice

Godzikowice

wieś
Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	oławski
Gmina	Oława
Liczba ludności (III 2011)	799[2]
Strefa numeracyjna	71
Kod pocztowy	55-200[3]
Tablice rejestracyjne	DOA
SIMC	0879392
Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława Godzikowice
Położenie na mapie Polski Godzikowice
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Godzikowice
Położenie na mapie powiatu oławskiego Godzikowice
50°54′39″N 17°18′37″E/50,910833 17,310278[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Godzikowice (niem. Rosenhain)^[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.^[5]

Wieś znajduje się 3 kilometry od Oławy.^[4] Przez wieś przebiega droga krajowa nr 94, a we wsi znajduje się początek drogi wojewódzkiej nr 346 łączącej Godzikowice z Gajem Oławskim, Kątami Wrocławskimi i Środą Śląską.^[6] Na południowym końcu wsi krzyżują się drogi biegnące w kierunku Brzegu i Grodkowa.^[4]

We wsi znajduje się restauracja z miejscami noclegowymi,^{[7][8][9][10]} oraz sklep spożywczo-przemysłowy "Odido".^[11]

W okresie pruskim Godzikowice należały do gminy z siedzibą w Jaczkowicach (Jätzdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi.^[4] Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,^[12] a od 1919 r. wchodziła w skład prowincji Dolny Śląsk.^[13]

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945–1954 wieś była siedzibą gminy Godzikowice.^[14] W latach 1954–1972 wieś należała do gromady Godzikowice i była siedzibą jej władz.^[15][16] Od 1973 r. wieś znajduje się na terenie gminy wiejskiej Oława.^[17][18][19] Do 1975 r. wieś położona była w powiecie oławskim województwa wrocławskiego.^[20] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 wieś podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.^[21]

Wieś o układzie owalnicy, powstała w XIII w. Do 1288 r. właścicielem wsi był kościół św. Błażeja w Oławie (obecnie kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Pocieszenia).^[4][22][23] W 1288 r. wieś uzyskała lokację na prawie niemieckim, a właścicielem wsi stała się kolegiata św. Krzyża we Wrocławiu ufundowana przez księcia wrocławskiego Henryka IV Prawego.^[4][24] W 1335 r. po raz pierwszy jest wspomniany kościół we wsi, który od 1534 r. był kościołem ewangelickim. W 1604 r. wieś miała powierzchnię 32 3/4 łana, z czego trzy były wolnymi łanami. W XVII w. wieś znajdowała się w posiadaniu książąt oławskich (są wspominani jako właściciele wsi w 1675 r.), choć majątek we wsi o powierzchni 6 łanów należał do kolegiaty św. Krzyża we Wrocławiu. W latach 1699-1707 kościół we wsi był kościołem-azylem (Zufluchtskirche) dla ewangelickich mieszkańców Oławy.^[4]

Od połowy XVIII w., po zdobyciu Śląska przez Prusy w wyniku wojen śląskich wieś należała do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. Od 1783 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka, która w 1830 r. miała jednego nauczyciela. W 1790 r. we wsi odbywały się jeszcze nabożeństwa ewangelickie w języku polskim,^[25] a ludność wsi posługiwała się na przełomie XVIII i XIX w. zarówno językiem niemieckim, jak i polskim.^[4] W 1842 r. we wsi znajdowało się 67 domów i sołtys. W 1888 r. we wsi znajdował się przybytek dla ubogich,^[26] wspominany w 1830 i 1845 r.^[4]

W ciągu swojego istnienia Godzikowice nosiły następujące nazwy^[4]:

• 1288 r.: Rosinhaim^[26]
• 1335 r.: Rosynhar
• 1783 r.: Rosenhayn
• do 1945 r.: Rosenhain (niemiecka nazwa wsi)
• do 1945 r.: Roźnań (polska nazwa wsi, wspomniana w tomie IX "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego" z 1888 r.)^[26]
• od 1945 r.: najpierw Rożnań (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej),^[27][28] obecnie Godzikowice.^[4][5]

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Rosenhain" do grupy nazw wsi wywodzących się od gatunków drzew i roślin.^[29]

W 1783 r. we wsi jest wspomniana uprawa tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma oraz kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się dwa zajazdy, 9 zakładów rzemieślniczych, 4 sklepy odzieżowe oraz urząd celny przy drodze wyjazdowej do Gaci. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 1110 owiec merynosów i 244 sztuk bydła, uprawę tytoniu i lnu oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 944 ha, z czego pola uprawne stanowiły 786 ha, łąki 77 ha, a lasy 23 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,63 marek niemieckich za hektar pola, 26,24 marek za hektar łąki i 9,01 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 958 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,71 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Oławie (Ohlau).^[4]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest^[30]:

• kościół rzymskokatolicki parafialny pw. Znalezienia Krzyża Świętego, dekanat Oława,^[31] z drugiej połowy XVI w., XVIII w., XIX w.^[30]

Ponadto według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się, oprócz kościoła Znalezienia Krzyża Świętego, następujące zabytki^[32]:

• historyczny układ ruralistyczny wsi
• cmentarz poewangelicki przy kościele pw. Znalezienia Krzyża Świętego
• cmentarz poewangelicki na zachód od wsi
• domy mieszkalne nr 25 i 32
• zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) przy nr 25, składający się z budynku gospodarczego i stodoły.
• transformator

We wsi znajduje się zakład szklarski i zakład stolarski.^[33][34] We wsi znajduje się Strefa Rozwoju Gospodarczego w granicach podstrefy Oława II Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej,^[35] w ramach której znajdują się zakłady "SIL-PRO Bloczki Silikatowe Sp. z o.o" oraz "Eberspächer Climate Control Systems".^[36][37][38]

W roku 2018 chińskie przedsiębiorstwo Guotai-Huarong uzyskało zgodę na budowę w Godzikowicach fabryki elektrolitu do akumulatorów litowo-jonowych. Inwestycja, warta 45 mln dolarów, została pozyskana dzięki działaniom Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu^[39][40]. Wskutek protestów mieszkańców w 2020 r. zgoda na budowę została wycofana^[41].

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.^[42]

We wsi siedzibę ma od 1997 r. rzymskokatolicka parafia Znalezienia Krzyża Świętego, będąca częścią dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej, która swoim zasięgiem obejmuje oprócz Godzikowic również wieś Jaczkowice. We wsi znajduje się też cmentarz parafialny.^[31]

We wsi działa klub piłki nożnej Polonia Godzikowice, która w sezonie 2026/27 brała udział w meczach klasy B w grupie Wrocław V.^[43][44]

We wsi znajduje się biblioteka, będąca filią Gminnej Biblioteki Publicznej Gminy Oława.^[45] We wsi funkcjonuje koło gospodyń wiejskich,^[46] ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.^[47]

W 1783 r. Godzikowice miały 231 mieszkańców. W 1819 r. wieś zamieszkiwały 392 osoby, w 1830 r. też 392 osoby, w 1845 r. 496 osób, w 1871 r. 655 osób, w 1885 r. 632 osoby, a w 1895 r. 647 osób. W 1905 r. we wsi mieszkały 704 osoby, w 1925 r. 645 osób, w 1935 r. 716 osób, a w 1939 r. 722 osoby.^[4] W 2001 r. w Godzikowicach mieszkało 681 osób,^[48] w 2011 r. 799 osób,^[2] w 2021 r. 806 osób, a w 2025 r. 839 osób.^[48]

W 1895 r. na 647 mieszkańców wsi 284 było mężczyznami, a 363 kobietami. We wsi mieszkało 566 ewangelików i 81 katolików. Ewangelicy mieli własny zbór w Godzikowicach (Rosenhain), natomiast katolicy należeli do parafii w Oławie (Ohlau).^[4]

Liczba ludności Godzikowic

• Die combin. Parochieen Rosenhain u. Goy, [w:] F. G. Eduard Anders, Statistik der Evangelischen Kirche in Schlesien, Glogau 1848, s. 227-228
• Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 119
• Traugott Beyer, Chronik von Rosenhain, Kr. Ohlau, 1937, s. 110
• Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
• Karl Buschbeck, Die evangelischen Kirchen und Gemeinden im Ohlauer Land, Ulm 1968, s. 28
• Fritz Nieser, „Die Erinnerung ist das einzige Paradies, aus dem wir nicht vertrieben werden können“ (Jean Paul), "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/1993, s. 31, 9/1993, s. 30 i nr. 11/1993, s. 30
• Eberhard Bittner, Vor 50 Jahren, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1996, s. 3
• Eberhard Bittner, Rosenhain, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/1997, s. 2
• Walter Vogler, Wißt Ihr noch?, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 6/1997, s. 27
• Heinz Quester, Predigergeschichte des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für Schlesische Kirchengeschichte", t. 76/77 (1997/98), s. 411-413
• Heinz Quester, Ergänzungen zur Predigergeschichte des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für schlesische Kirchengeschichte, Neue Folge", t. 79, Stuttgart 2000, s. 170
• Heinz Quester, Zur Geschichte der evangelischen Kirchengemeinden des Kirchenkreises Ohlau in Schlesien, "Jahrbuch für Schlesische Kirchengeschichte", t. 84/85, Stuttgart 2005/06, s. 62-67
• Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 132
• Lydia Claus, Das Leben in Rosenhain nach unserer Rückkehr bis zur Vertreibung, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/2017, s. 29-31
• Astrid Weigelt, Bilder der Erinnerung an die Gruppenreise zu Ostern 2017 nach Rosenhain und nach Frauenhain, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 5/2017, s. 20-22

• Rosenhain [online], Familienforschung Kreis Ohlau [dostęp 2026-06-19]  (niem.).