Sobocisko

Sobocisko
wieś
Ilustracja
Kościół Wniebowzięcia NMP
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (III 2011)

473[2]

Strefa numeracyjna

71

Kod pocztowy

55-200[3]

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879593

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Sobocisko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Sobocisko”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Sobocisko”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Sobocisko”
Ziemia50°57′52″N 17°11′30″E/50,964444 17,191667[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Sobocisko (niem. Zottwitz)[4] – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.[5]

Informacje ogólne

Wieś znajduje się 8 kilometrów od Oławy.[4] We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy "Odido".[6]

Podział administracyjny

W okresie pruskim Sobocisko znajdowało się na terenie gminy z siedzibą w Zabardowicach (Seiffersdorf),[7] tamteż znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi.[4] Od około 1912 r. zarówno siedziba gminy (Amtsbezirk), jak i urząd stanu cywilnego właściwy wsi znajdował się w Sobocisku.[4][8] Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk,[7] a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.[9]

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945-1954 Sobocisko było częścią gminy Wierzbno.[10] W latach 1954-1972 wieś należała do gromady Wierzbno.[11][12] Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.[13][14][15] Do 1975 r. Sobocisko znajdowało się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.[16] W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 wieś podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.[17]

Historia

Do 1400 r. n.e.

Teren współczesnego Sobociska był zamieszkiwany już w starożytności przez ludność kultury łużyckiej i kultury halsztackiej w okresie halsztackim (wczesnej epoce żelaza). W III-II wieku p.n.e. obszar był zamieszkiwany przez Celtów, a w II-III wieku n.e. przez ludność kultury przeworskiej będącej pod wpływami rzymskimi.[18]

We wczesnym średniowieczu Sobocisko było osadą targową, znajdującą się na szlaku handlowym z Ołomuńca w Morawach do Wrocławia przez Nysę, Grodków i Wiązów. Z 1037 r. pochodzi odnaleziony na terenie wsi skarb, składający się z 53 monet polskich, 62 czeskich, 142 niemieckich i 7 innych. Niewykluczone jest to, że targi odbywały się w sobotę, na co wskazuje etymologia nazwy wsi.[18]

Wieś o układzie owalnicy o prostokątnym nawsiu,[4] wzmiankowana w 1145 roku, gdy stanowiła własność opactwa św. Wincentego na Ołbinie na terenie dzisiejszego Wrocławia. Opactwo weszło w posiadanie Sobociska w zamian za połowę Trzebnicy. W 1149 r. wieś jest wymieniana w dokumencie wystawionym przez księcia Bolesława IV Kędzierzawego, wymieniającej uposażenie opactwa św. Wincentego. Posiadanie Sobociska przez opactwo św. Wincentego zostało potwierdzone przez dokument wystawiony w Lateranie 8 kwietnia 1193 r. przez papieża Celestyna III.[18]

W 1258 r. wieś (nazywana "Sobotzitz" lub "Soboczicz") uzyskała lokację na prawie niemieckim od księcia wrocławskiego Henryka III Białego.[4][18] W 1303 r. we wsi jest wspomniany po raz pierwszy kościół,[4] kiedy archidiakon Henryk z Legnicy, będący kanonikiem katedry we Wrocławiu zapisał kościołowi w Sobocisku połowę czterokonnego wozu obornika.[8] W dokumencie z 8 czerwca 1346 r. we wsi jest wspomniana karczma, a 29 czerwca we wsi sprzedano łan wolny od wszelkich powinności. W październiku 1346 r. sprzedane zostało sołectwo we wsi.[18] W 1349 r. we wsi jest wspomniane sołectwo o wielkości 5 wolnych łanów.[4] W 1359 r. mieszczanin wrocławski Otto z Nysy sprzedał za 15 grzywien czynsz w wysokości 3 małdratów pszenicy z 17 łanów we wsiach Sobocisko ("Scobschicz") i Święta Katarzyna ("Slegelinne" lub "Katherina") mieszczance wrocławskiej w zamian za prawo do zastawu dóbr i odkupu za tę samą cenę oraz prawo alienacji (zbycia majątku).[18]

W 1360 r. proboszcz parafii w Sobocisku Bogusław (Boguslaus) otrzymał od opactwa premonstratensów na Ołbinie pełnomocnictwo w sprawie ustalenia granic między klasztorem na Ołbinie a dobrami Czenka (Czenco), pana na Jelczu. 4 grudnia 1360 r. Bogusław odstąpił 2 grzywny rocznego czynszu (jedną z dóbr w Małujowicach koło Brzegu, a drugą z dóbr chłopa Hanka zwanego Kornerem z Kostomłotów koło Środy Śląskiej) na wyżywienie mnichów w zamian za odprawianie mszy w rocznicę jego śmierci.[8]

Lata 1400-1945

Kościół w Sobocisku na rycinie z połowy XVIII w. autorstwa Friedricha Bernharda Wernera.

W 1420 r. wieś była w posiadaniu opactwa św. Wincentego na Ołbinie, który posiadał wieś aż do sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r., natomiast od połowy XVII w. do połowy XVIII w. majątek we wsi posiadał ród von Sebottendorf, będący właścicielami Kurowa i Wawrzęcic.[19] W 1579 r. kościół we wsi był podwójnego wyznania: św. Maryi i św. Michała.[8] W 1604 r. wieś miała powerzchnię 46 łanów, z czego 12 1/4 łana stanowiły wolne łany, a 3 ("Widmut") należały do kościoła.[4] Sobocisko było zamieszkiwane przez polskich katolików do ok. 1678 r. Kazania w kościele w Sobocisku wygłaszane były w XVII w. wyłącznie po polsku, choć w latach 1666-1667 chrzty były dwujęzyczne. Od około 1715 r. pojawiły się we wsi kazania i katecheza po polsku i niemiecku.[19] W 1783 r. we wsi jest wspomniana parafialna szkoła katolicka, która w 1830 r. miała jednego nauczyciela.[4]

Po zajęciu Śląska przez Prusy w okresie wojen śląskich w połowie XVIII w. nasilił się proces germanizacji, a w lutym 1814 r. proboszcz Jakub Sedlaczek w obronie kontynuacji nauczania języka polskiego w szkole w Sobocisku zwrócił się do wikariatu generalnego we Wrocławiu z prośbą o zatrudnienie w szkole nauczyciela znającego język polski, rozpoczynając tym samym spór między wikariatem generalnym we Wrocławiu a władzami pruskimi, który zgadzały się na zatrudnienie nauczyciela wyłącznie niemieckojęzycznego, trwający do stycznia 1815 r. Sobocisko były wsią, w której najdłużej na lewobrzeżnym Dolnym Śląsku odprawiane były polskie nabożeństwa. Ich likwidacja nastąpiła w 1842 r., choć jeszcze w 1843 r. we wsi istniała polskojęzyczna społeczność.[19] W 1889 r. we wsi znajdowało się 118 domów.[20] W 1894 r. majątki we wsi posiadała spółka handlowa "J. Jac. vom Rath u. Comp." z Kobierzyc (Koberwitz).[4]

Na terenie Sobociska od końca XIX w. prowadzone były badania archeologiczne. Pod koniec XIX w. w wiejskiej żwirowni mieszkańcy Sobociska odnaleźli cmentarzysko z grobami szkieletowymi. W 1891 r. odnaleziono dwa żelazne groty i brązowy pierścień. W 1898 r. znaleziono grób szkieletowy z zniszczonymi przedmiotami z żelaza. W 1909 r. odnaleziono dwa żelazne groty i fragment żelaznego miecza. W 1913 r. odnaleziono dwa groby szkieletowe bez wyposażenia. W 1928 r. podjęto na nowo badania archeologiczne i w 1930 r. odnaleziono grób ciałopalny z okresu kultury łużyckiej. W czasie II wojny światowej w 1940 r. we wsi podejmowano badania pod kierunkiem W. Hoffmanna, a w tym samym roku odnaleziono 10 grobów szkieletowych, w tym 5 grobów wojowników z bronią. W 1941 r. odnaleziono dwa kolejne groby. Obok celtyckich grobów szkieletowych w czasie badań archeologicznych W. Hoffmanna odnalezione zostały groby ciałopalne okresu kultury łużyckiej i wczesnośredniowieczne groby szkieletowe.[18]

W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Sobocisku znajdował się pomnik upamiętniający 39 mieszkańców wsi, którzy zginęli w czasie I wojny światowej.[21] W 1927 r. szkoła katolicka otrzymała nowy budynek, a dotychczasowy budynek stał się pawilonem handlowym. W latach 30 i 40. XX w. we wsi znajdował się urząd gminy, urząd stanu cywilnego, szkoła, posterunek policji, przychodnia z izbą porodową, placówka pocztowa oraz zakład lekarski i dentystyczny. W 1937 r. majątki we wsi posiadała firma "vom Rath, Schoeller und Skene", która posiadała też majątki w Wierzbnie i Teodorowie.[4] W czasie II wojny światowej w gospodarstwach rolnych w Sobocisku pracowali Francuzi i Belgowie, a w przędzalni lnu pracowali jeńcy brytyjscy. W pawilonie handlowym w budynku dawnej szkoły mieszkali jeńcy belgijscy, francuscy i brytyjscy, a w budynku starej świetlicy przekształconym w obóz pracy przebywali najpierw Polacy, a potem robotnicy rosyjscy.[8]

Historia najnowsza

20 stycznia 1945 r. dotychczasowi niemieccy mieszkańcy wsi zostali ewakuowani, a poprzez Wierzbno, Jordanów Śląski, Sobótkę i Świdnicę dotarli do Wałbrzycha, gdzie zostali następnie rozlokowani w dwóch wsiach w okolicy Wałbrzycha. Po 8 maja 1945 r. niemieccy mieszkańcy wrócili do Sobociska. W czasie walk między Waffen-SS a Armią Czerwoną wieś została w znacznej części zniszczona, a żołnierze SS wysadzili w powietrzne wieżę kościoła w Sobocisku. Wieś przechodziła dwa razy z rąk do rąk, ostatecznie została zajęta 7 lub 8 lutego 1945 r. przez oddziały radzieckie nacierające z kierunku Zabardowic. W drugiej połowie 1945 r. we wsi osiedlili się polscy osadnicy,[8] pochodzący z terenów przedwojennych województw stanisławowskiego (zwłaszcza z Obertyna, skąd pochodziła większość przyszłych polskich mieszkańców Sobociska) i wołyńskiego,[22][8] ale też z okolic Częstochowy i Piotrkowa Trybunalskiego.[8]

Badania archeologiczne, rozpoczęte w okresie niemieckim od końca XIX w., były kontynuowane w latach 1952 i 1955 przez Katedrę Archeologii Polskiej i Katedrę Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego pod kierunkiem prof. Hołubowicza. W 1952 r. odkryto 7 celtyckich grobów szkieletowych, a w 1955 r. 6 grobów tego typu. W żwirowni znaleziono groby ciałopalne i artefakty (skorupy naczyń) z okresu kultury łużyckiej. W latach 1965-1966 badania archeologiczne w Sobocisku podejmowane były pod kierunkiem dr Barbary Czerskiej, a w czasie badań odkryto trzy groby ciałopalne z okresu kultury przeworskiej (dwa groby jamowe i jeden popielnicowy). W grobach jamowych odnaleziono fragmenty glinianych naczyń i spalone kości ludzkie, a w grobie popielnicowym popielnicę z przepalonymi kościami ludzkimi, fragmentem czarki, okuciem żelaznym.[18]

Na początku XXI w., w 2002 r., na terenie wsi znajdowała się szkoła podstawowa z trzema boiskami i placem zabaw, świetlica wiejska oraz remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Sobocisku. We wsi funkcjonował klub piłki nożnej Czarni Sobocisko, która w sezonie 2002/03 uczestniczyła w meczach w klasie B.[8]

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Sobocisko nosiło następujące nazwy[4][18][19]:

  • 1149 r.: Sobocisse
  • 1193 r.: Sobotiste lub Sobotisce
  • 1258 r.: Soboczicz[20][4] lub Sobotzitz[18]
  • 1303 r.: Sobcytz
  • 1335 r.: Sobecicz
  • 1358, 1360 i 1394 r.: Czobczicz[4][19][20]
  • 1359 r.: Scobschicz
  • 1360 r.: Czobotyicz
  • 1395 r.: Czoboczicz
  • 1420 r.: Czobeczitcz
  • 1689 r.: Sebocisko
  • 1715 r.: Zatwitz[23]
  • 1783 r.: Zottwitz
  • w 1830 r.: także Sobocisko[4] (nazwa polska wspomniana także w tomie X "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego" wydanego w 1889 r.)[20]
  • do 1945 r.: Zottwitz (niemiecka nazwa wsi)
  • od 1945 r.: Sobocisko (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku)[4][24]

"Słownik geograficzny Królestwa Polskiego" w tomie X wydanym w Warszawie w 1889 r. wymienia oprócz polskiej nazwy wsi "Sobocisko" i niemieckiej nazwy "Zottwitz" także starą polską nazwę "Sobocice".[20]

Gospodarka

Sobocisko we wczesnym średniowieczu znajdowała się na szlaku handlowym biegnącej między Ołomuńcem a Wrocławiem i była osadą targową. We wsi w XIV w. znajdowała się karczma.[18]

W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się oprócz karczmy też 8 sklepów, 4 przędzalnie lnu i 19 zakładów rzemieślniczych. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 608 owiec merynosów i 228 sztuk bydła, uprawę lnu i działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 846 ha, z czego pola uprawne stanowiły 795 ha, a łąki 5 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola i 21,15 marek za hektar łąki. W 1895 r. we wsi znajdowała się cukrownia. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 1010,8 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,93 reichsmarek za hektar.[4]

W 1939 r. podstawowym zajęciem mieszkańców Sobociska było rolnictwo. 48 gospodarstw rolnych we wsi miało powierzchnię powyżej 7,5 ha, a 6 poniżej 7,5 ha. Uprawiano głównie len, ziemniaki i zboża. W jednym z majątków we wsi znajdowała się fabryka lnu. Przed 1945 r. we wsi znajdował się pawilon spożywczy będący do 1927 r. szkołą, sześć sklepów (cztery spożywczo-kolonialne, jeden z artykułami gospodarstwa domowego i żelaznymi oraz jeden odzieżowy), trzy restauracje z salami tanecznymi, dwie masarnie, dwie piekarnie, stacja benzynowa, waga rolnicza do ważenia zboża. We wsi znajdowało się dwóch stelmachów (kołodziejów), dwie kuźnie, dwa zakłady krawieckie orazy zakłady stolarski, fryzjerski, szewski, siodlarski i bednarski, a także malarz pokojowy.[8] We wsi działały również trzy gospody.[25] Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Lizawicach (Leisewitz).[4]

Kamienny krzyż w Sobocisku

We wsi w 2002 r. znajdowały się dwa sklepy spożywcze.[8]

Teraźniejszość

We wsi znajduje się remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Sobocisku, która nie wchodzi w skład Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.[26][27] Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.[28]

We wsi znajduje się kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, będący kościołem filialnym rzymskokatolickiej parafii św. Marcina Biskupa w Marcinkowicach należącej do dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej. W Sobocisku znajduje się cmentarz parafialny.[29]

W Sobocisku funkcjonuje od 2022 r. Koło Gospodyń Wiejskich "Kuźnia", ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.[30][22] W Sobocisku funkcjonuje Publiczne Przedszkole, które do 2025 r. działało jako Niepubliczne Przeszkole "Smyczki".[31][32][33][34]

We wsi funkcjonuje klub piłki nożnej LKS Czarni Sobocisko,[8][35] powstały w 1960 r. Swoje mecze rozgrywa na boisku o rozmiarach 100 m x 50 m. W sezonie 2026/27 uczestniczył w meczach klasy A w grupie Wrocław IV.[36]

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest[37]:

  • kościół filialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zbudowany w stylu gotyckim w pierwszej połowie XIV wieku, przebudowany w 1708 r., i w latach 1959-1960. Wewnątrz m.in. gotyckie wsporniki, zworniki, manswerki okien i sakramentarium. W zakrystii płaskorzeźba Wniebowzięcia NMP z końca XV w[38][29].

Inne zabytki:

  • dwa stare kamienne monolitowe krzyże, które opisywane są często jako tzw. krzyże pokutne (pojednania), jest to jednak tylko hipoteza nie poparta żadnymi dowodami, lecz wyłącznie nieuprawnionym założeniem, że wszystkie stare kamienne monolitowe krzyże, są krzyżami pokutnymi (pojednania)[39], w rzeczywistości powód fundacji krzyży może być różnoraki.[39][25] Jeden z krzyży znajduje się przy kościelnym murze w centrum wsi, a drugi na końcu wsi przy drodze wyjazdowej do Jarosławic.[40]
  • krzyż, znajdujący się 2 kilometry na południe od centrum wsi przy drodze wyjazdowej do Wierzbna. Krzyż ten wybudował w 1891 r. H. Siehner na zlecenie Franza Schefflera z Jankowa. Składa się z wysokiego, prostokątnego cokołu oraz osadzonego na nim krzyża z niewielką figurą ukrzyżowanego Chrystusa i metalową tabliczą z napisem INRI. Na płycie we wnęce na cokole znajduje się inskrypcja w języku niemieckim głosząca "Im Kreuze ist Heil!" ("W krzyżu zbawienie!").[21]

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się, oprócz kościoła Wniebowzięcia NMP następujące zabytki[41]:

  • historyczny układ ruralistyczny wsi
  • zespół kościelny z murem kościelnym, bramą i cmentarzem katolickim
  • cmentarz katolicki na południe od wsi
  • cmentarz poewangelicki na południe od wsi
  • domy mieszkalne nr 57 i 65 z oborami
  • domy mieszkalne nr 64, 68, 71 i 74
  • dom mieszkalno-gospodarczy nr 69

Demografia

W 1783 r. wieś zamieszkiwało 435 osób. W 1819 r. w Sobocisku mieszkało 571 osób, w 1830 r. 627 osób, w 1845 r. 725 osób, w 1871 r. 902 osoby, w 1885 r. 939 osób, a w 1895 r. 955 osób. W 1905 r. mieszkało 965 osób, w 1925 r. 1042 osoby, w 1935 r. 1039 osób, a w 1939 r. 1030 osób.[4] W 2001 r. Sobocisko miało 460 mieszkańców,[42] w 2011 r. 473 mieszkańców,[2] w 2021 r. 438 mieszkańców, a w 2025 r. 423 mieszkańców.[42]

W 1925 r. na 1042 mieszkańców wsi 518 było mężczyznami, a 524 kobietami. We wsi mieszkało 919 katolików i 120 ewangelików. Katolicy posiadali własną parafię w Sobocisku (Zottwitz), natomiast ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz).[4]

Liczba ludności Sobociska

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 126011.
  2. ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1184 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Zottwitz mit Theuderau Kreis Ohlau [online], www.klauskunze.com [dostęp 2026-07-29] (niem.).
  5. ↑ Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  6. ↑ Odido, Odido, Opolska 9, Sobocisko 55-200, godziny otwarcia [online], mapa.targeo.pl [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  7. ↑ a b Zottwitz, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 1238 [dostęp 2026-07-29] (ang. • niem.).
  8. ↑ a b c d e f g h i j k l Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada (3), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 50 (500), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława 2002, s. 26 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  9. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-07-29] (niem.).
  10. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  11. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  12. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych., isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  13. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  14. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  15. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  16. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971
  17. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych. [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  18. ↑ a b c d e f g h i j k Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada (1), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 48 (498), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 28 listopada 2002, s. 26 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  19. ↑ a b c d e Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada (2), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 49 (499), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 5 grudnia 2002, s. 26 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  20. ↑ a b c d e Sobocisko, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X (Rukszenice – Sochaczew), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1889, s. 949 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  21. ↑ a b Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada (6), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 1 (503), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 2 stycznia 2003, s. 26 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  22. ↑ a b Wioletta Kamińska, GMINA OŁAWA Z Obertyna do Zottwitz (GALERIA) [online], tuolawa.pl, 16 maja 2024 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  23. ↑ Pozostałe zabytki » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  24. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  25. ↑ a b Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada (5), Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 52 (502), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 27 grudnia 2002, s. 26 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  26. ↑ Ochotnicza Straż Pożarna w Sobocisku, [w:] Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Oławie - Portal Gov.pl, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Oławie [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  27. ↑ OSP » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  28. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  29. ↑ a b Marcinkowice, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-07-29] [zarchiwizowane z adresu 2025-11-18] (pol.).
  30. ↑ Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dostęp 2026-07-29)
  31. ↑ Joanna Szulżyk, Od września rozpocznie działalność Publiczne Przedszkole w Sobocisku » Gmina Oława [online], Gmina Oława, 28 lutego 2025 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  32. ↑ Przedszkole Publiczne w Sobocisku » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  33. ↑ Przedszkole Publiczne w Sobocisku oficjalnie otwarte - Olawa24.pl [online], olawa24.pl, 1 września 2025 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  34. ↑ Jerzy Kamiński, Uroczyste otwarcie Przedszkola Publicznego w Sobocisku! [online], tuolawa.pl, 1 września 2025 [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  35. ↑ Kluby sportowe » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  36. ↑ Skarb - Czarni Sobocisko [online], www.90minut.pl [dostęp 2026-07-29] (pol.).
  37. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 135. [dostęp 2012-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
  38. ↑ Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas, Dolny Śląsk - przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, 1977, s. 466.
  39. ↑ a b Arkadiusz Dobrzyniecki. Krzyże i kapliczki pokutne ziemi złotoryjskiej - historia pewnego mitu. „Pomniki Dawnego Prawa”. 11-12 (wrzesień-grudzień 2010), s. 32-37, 2010. 
  40. ↑ Kuriański 2009, s. 88
  41. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-07-29] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  42. ↑ a b Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-07-29] (pol.).

Bibliografia

  • Zbigniew Jakubowicz, Sobocisko - nie tylko prehistoryczna osada, "Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie" 2002-2003, nr. 48/2002 (498), s. 26; nr. 49/2002 (499), s. 26; nr. 50/2002 (500), s. 26; nr. 51/2002 (501), s. 26; nr. 52/2002 (502), s. 26 i nr. 1/2003 (503), s. 26 (dostęp 2026-07-29)
  • Mieczysław Kuriański, Z historii krzyży kamiennych ze szczególnym uwzględnieniem krzyży pokutnych. Dolnośląskie paradygmaty, "Saeculum Christianum. Pismo historyczno-społeczne" 16 (2009), nr. 1, s. 75-89 (dostęp 2026-07-29)
  • Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 34
  • Egbert Hoffmann, Schlesien – 12 Jahre danach, "Hamburger Abendblatt", 8 grudnia 1956, s. 35
  • Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów)
  • Franz Hoffmann, Frühkindheit in Zottwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1967, s. 9; nr. 11/1967, s. 5; nr. 2/1968, s. 11; nr. 4/1968, s. 12; nr. 5/1968, s. 4; nr. 6/1968, s. 13; nr. 9/1968, s. 6; nr. 12/1968, s. 23 i nr. 11/1969, s. 9
  • Erika Bellersen, Wie es einst in und um unser Heimatdorf Zottwitz aussah, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1980, s. 6
  • Erika Bellersen, Rückblick auf unsere Zottwitzer Heimat, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1984, s. 6
  • Erika Bellersen, Funde aus der ersten Germanenzeit, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1987, s. 27
  • Alfons Winkler, Zottwitz – Ein schlesisches Dorf und seine Bewohner im Wandel der Zeiten, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/2000, s. 46 i nr. 10/2000, s .32
  • Alfons Winkler, Ein Kindertraum ging in Erfüllung, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2001, s. 34
  • Alfons Winkler, Aus: Einwohnerbuch Stadt und Kreis Ohlau 1935, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/2001, s. 34-35
  • Joachim Fritsch, Zottwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2002, s. 30
  • Alfons Winkler, Eine Hasen-Treibjagd und andere Wintergeschichten aus der alten Heimat, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2003, s. 2
  • Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 161

Linki zewnętrzne

Gmina Oława
Wsie
Osady
Przysiółki

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya