1880
Rządzący państwami w 1880
Wydarzenia w Polsce
- 16 lutego – w Krakowie rozpoczął się proces Ludwika Waryńskiego i towarzyszy.
- 18 kwietnia – po dwuletnich zmaganiach z władzami niemieckimi o pozwolenie na ustawienie, w Poznaniu poświęcono Złoty Krzyż (krzyż chwaliszewski).
- 5 maja – uruchomiono komunikację tramwajową we Lwowie.
- 19 maja – w 400. rocznicę śmierci prochy Jana Długosza zostały przeniesione do nowo powstałej Krypty Zasłużonych na Skałce w Krakowie.
- 22 lipca – pożar strawił dużą część Żelechowa.
- 15 października – otwarto tunel kolejowy w Świerkach.
- 25 października – otwarto Teatr Mały w Warszawie.
- Ludwik Rydygier dokonał pierwszego w Polsce zabiegu wycięcia odźwiernika z powodu raka żołądka.
- Kraków: obradował pierwszy zjazd historyków polskich, zorganizowany przez Akademię Umiejętności.
- Śnieżka: początek systematycznych obserwacji meteorologicznych.
Wydarzenia na świecie
- 4 stycznia – Edward Whymper i Jean-Antoine Carrel jako pierwsi weszli na Chimborazo (6 267 m n.p.m.)
- 6 stycznia – włoscy emigranci założyli miasto Criciúma w południowej Brazylii.
- 5 lutego – nieudany zamach narodników na cara Aleksandra II.
- 6 lutego – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Medea.
- 10 lutego – papież Leon XIII opublikował encyklikę Arcanum divinae sapientiae.
- 13 lutego – Thomas Alva Edison odkrył zjawisko emisji termoelektronowej.
- 14 lutego – w Filadelfii został założony Związek Narodowy Polski, jedna z najstarszych organizacji polonijnych w USA.
- 29 lutego – austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę Aschera.
- 6 marca – otwarto Narodową Galerię Kanady w Ottawie.
- 9 marca – Edward Whymper, Jean-Antoine Carrel i Louis Carrel dokonali pierwszego wejścia na ekwadorski wulkan Antisana (5753 m).
- 7 kwietnia – Dragan Cankow został premierem Bułgarii.
- 19 kwietnia:
- II wojna brytyjsko-afgańska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Ahmed Khel.
- Arvid Posse został premierem Szwecji.
- austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (216) Kleopatra.
- 23 kwietnia – William Ewart Gladstone został premierem Wielkiej Brytanii.
- 1 czerwca – uruchomiono komunikację tramwajową we francuskiej Dunkierce.
- 3 czerwca – Alexander Graham Bell przeprowadził przy użyciu swego fototelefonu pierwszą w świecie bezprzewodową transmisję telefoniczną.
- 7 czerwca – Wojna o saletrę: zwycięstwo wojsk chilijskich nad peruwiańskimi w bitwie o Arica.
- 24 czerwca – po raz pierwszy publicznie wykonano patriotyczną pieśń „O Canada”, od 1980 hymn Kanady.
- 29 czerwca – Tahiti utraciło suwerenność na rzecz Francji.
- 14 lipca – rząd francuski ogłosił dzień 14 lipca świętem narodowym.
- 27 lipca – II wojna brytyjsko-afgańska: wygrana Afgańczyków w bitwie pod Maiwandem.
- 14 sierpnia – zakończono budowę katedry w Kolonii (rozpoczętą w 1248).
- 1 września – II wojna brytyjsko-afgańska: zwycięstwo wojsk brytyjskich w bitwie pod Kandaharem.
- 30 września – Henry Draper wykonał pierwsze zdjęcie obiektu pozasłonecznego – Wielkiej Mgławicy w Orionie.
- 20 października – powstał Wolny Uniwersytet w Amsterdamie.
- 30 października – Tegucigalpa została stolicą Hondurasu.
- 3 listopada – po raz pierwszy wykonano publicznie hymn Japonii.
- 6 listopada – Charles Laveran odkrył, że przyczyną malarii jest przenoszony przez komary pierwotniak zarodziec.
- 23 listopada – do Białego Domu przywieziono Biurko Resolute, stojące do dzisiaj w Gabinecie Owalnym, będące darem królowej Wielkiej Brytanii Wiktorii dla prezydenta USA Rutherforda Hayesa.
- 16 grudnia – rozpoczęła się I wojna burska.
- 20 grudnia – I wojna burska: zwycięstwo Burów nad Brytyjczykami nad Bronkhorstspruit.
- 30 grudnia:
- Francja anektowała Tahiti.
- Paul Kruger został wybrany na pierwszego prezydenta Transwalu.
Urodzili się
- 1 stycznia:
- (lub 1 października lub 1 listopada) Szalom Asz, żydowski pisarz (zm. 1957)
- Pierre-Marie Gerlier, francuski duchowny katolicki pochodzenia polskiego, arcybiskup Lyonu, kardynał (zm. 1965)
- 2 stycznia:
- Louis Breguet, francuski konstruktor lotniczy (zm. 1955)
- Wasilij Diegtiariow, rosyjski konstruktor broni strzeleckiej (zm. 1949)
- Charles Frazer, australijski polityk (zm. 1913)
- Andrzej Marek, polski dramaturg, reżyser filmowy pochodzenia żydowskiego (zm. 1943)
- 3 stycznia:
- László Bártfai Szabó, węgierski historyk, archiwista, bibliotekarz, pedagog (zm. 1964)
- Muhammed Alim Chan, ostatni emir Buchary (zm. 1944)
- Walery Władysław Łoziński, polski geograf, geolog, wykładowca akademicki (zm. 1944)
- 4 stycznia:
- Wacław Januszewski, polski podpułkownik, inżynier, polityk, senator RP (zm. 1953)
- Henri Peslier, francuski piłkarz wodny (zm. 1912)
- Michał Ringel, polski adwokat, dziennikarz, działacz syjonistyczny, polityk, senator RP pochodzenia żydowskiego (zm. 1941)
- 6 stycznia:
- Hendrik Kersken, holenderski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1967)
- Tom Mix, amerykański aktor, producent, scenarzysta i reżyser filmowy (zm. 1940)
- 8 stycznia – Maria Stattler-Jędrzejewicz, polska rzeźbiarka, poetka (zm. 1944)
- 10 stycznia:
- Manuel Azaña, hiszpański pisarz, polityk, minister, premier i prezydent Hiszpanii (zm. 1940)
- Paolo Giobbe, włoski kardynał (zm. 1972)
- 12 stycznia:
- Arkadiusz Lisiecki, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (zm. 1930)
- Luigi Beltrame Quattrocchi, włoski działacz katolicki, błogosławiony, jako pierwszy w historii wyniesiony na ołtarze wspólnie z małżonką (zm. 1951)
- 15 stycznia – Alfred Spett, polski pułkownik saperów inżynier (zm. 1952)
- 16 stycznia:
- Marceli Struszyński, polski chemik, analityk (zm. 1959)
- Izydor Warszawski, polski przemysłowiec pochodzenia żydowskiego (zm. ?)
- 18 stycznia:
- Modest García Martí, hiszpański kapucyn, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- Alfred Ildefons Schuster, arcybiskup Mediolanu, błogosławiony katolicki (zm. 1954)
- 19 stycznia:
- John Barnett, australijski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1918)
- James G. Scrugham, amerykański polityk, senator ze stanu Nevada (zm. 1945)
- 20 stycznia – Walter W. Bacon, amerykański polityk, gubernator stanu Delaware (zm. 1962)
- 21 stycznia – George Van Biesbroeck, amerykański astronom (zm. 1974)
- 25 stycznia – Hugo Betting, niemiecki rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1930)
- 26 stycznia – Douglas MacArthur, amerykański generał, naczelny dowódca amerykańskich wojsk na Dalekim Wschodzie w czasie II wojny światowej (zm. 1964)
- 28 stycznia – Włodzimierz Tyszkiewicz, polski pułkownik dyplomowany kawalerii (zm. 1953)
- 31 stycznia:
- Benedykt Bornstein, polski filozof, wykładowca akademicki pochodzenia żydowskiego (zm. 1948)
- Kazimierz Kazimierczak, polski inżynier lotniczy (zm. 1946)
- Konstanty Rdułtowski, polski ziemianin, działacz społeczny, polityk, poseł na Sejm i senator RP (zm. 1953)
- 1 lutego – Jan Jarkowski, polski lekarz neurochirurg, działacz emigracyjny (zm. 1929)
- 3 lutego – Aleksander Zwierzyński, polski prawnik i polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1958)
- 6 lutego:
- Leon Forbert, polski fotograf, reżyser i producent filmowy pochodzenia żydowskiego (zm. 1938)
- Stanisław Wilhelm Radziwiłł, polski ziemianin, rotmistrz (zm. 1920)
- Michał Sokolnicki, polski historyk, polityk, dyplomata (zm. 1967)
- 7 lutego – Gustaw Manitius, polski duchowny luterański (zm. 1940)
- 8 lutego – Franz Marc, niemiecki malarz (zm. 1916)
- 12 lutego – George Preca, maltański duchowny katolicki, święty (zm. 1962)
- 13 lutego – Helena Sławińska, polska działaczka społeczna (zm. 1974)
- 20 lutego – Pelagia Kowalczykowa, polska działaczka oświatowa i narodowa (zm. 1952)[1.1]
- 21 lutego – Maciej Jargoń, polski kowal, działacz niepodległościowy (zm. 1955)[1.2]
- 22 lutego – Herman Nyberg, szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1968)
- 26 lutego – Lionel Logue, brytyjski logopeda (zm. 1953)
- 28 lutego – Jerzy Gattaws, polski urzędnik, kawaler Orderu Virtuti Militari (zm. ?)
- 2 marca – Alfred J. Lotka, amerykański matematyk, chemik, ekonomista, statystyk i demograf (zm. 1949)
- 6 marca – María Mercedes Prat, hiszpańska terezjanka, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 18 marca:
- Salwator Huerta Gutiérrez, meksykański męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1927)
- Walter Hohmann, niemiecki architekt; entuzjasta i pionier astronautyki i rakietnictwa (zm. 1945)
- 28 marca – Władysław Wójcik, polski prezbiter katolicki, męczennik, Sługa Boży (zm. 1940)
- 30 marca:
- Roman Sitko, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1942)
- Otto Heyer, niemiecki kapitan górniczy urzędu górniczego w Bonn (zm. 1945)
- 7 kwietnia:
- Helena Grotowska, polska pisarka, tłumaczka, urzędniczka (zm. 1967)
- Vincas Mickevičius-Kapsukas, litewski działacz komunistyczny (zm. 1935)
- 10 kwietnia:
- Jan Dąbski, polski działacz ludowy, polityk, dziennikarz, wicemarszałek Sejmu (zm. 1931)
- Józefina Moscardó Montalvá, hiszpańska działaczka Akcji Katolickiej, męczennica, błogosławiona katolicka (zm. 1936)
- 11 kwietnia – Julio César Tello, peruwiański archeolog (zm. 1947)
- 15 kwietnia – Max Wertheimer, niemiecki psycholog (zm. 1943)
- 16 kwietnia – Teodor Kubina, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1951)
- 17 kwietnia – Leonard Woolley, brytyjski archeolog, odkrywca starożytnego miasta Ur (zm. 1960)
- 21 kwietnia – Marian Cynarski, polski prawnik, sędzia, polityk, prezydent Łodzi (zm. 1927)
- 29 kwietnia – Adam Zieleńczyk, polski filozof i historyk filozofii, tłumacz, pedagog (zm. 1943)
- 2 maja:
- Edvige Carboni, włoska mistyczka, stygmatyczka (zm. 1952)
- Edward Grabowski, polski prawnik, adwokat, publicysta, działacz socjalistyczny i komunistyczny (zm. 1961)
- 9 maja:
- Mihkel Lüdig, estoński kompozytor, organista (zm. 1958)
- Mieczysław Mackiewicz, polski generał brygady (zm. 1954)
- 11 maja:
- Knud Degn, duński żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1965)
- Teofil Szańkowski, polski ziemianin, działacz społeczny, hodowca i twórca nowych odmian zbóż, ofiara terroru sowieckiego (zm. 1945)
- 14 maja – Bertie Forbes, dziennikarz finansowy, założyciel czasopisma Forbes (zm. 1954)
- 23 maja – Alfred Cockayne, nowozelandzki botanik (zm. 1966)
- 25 maja – Salwator Ferrandis Seguí, hiszpański duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 6 czerwca – Norbert Barlicki, polski publicysta, prawnik, działacz i przywódca PPS-u w latach 1926–1931 (zm. 1941)
- 10 czerwca:
- André Derain, francuski malarz, grafik, rzeźbiarz i scenograf (zm. 1954)
- Jezus Méndez Montoya, meksykański duchowny katolicki, męczennik, święty (zm. 1928)
- Kasper Weigel, polski geodeta, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej (zm. 1941)
- 16 czerwca - Alice Bailey, brytyjska okultystka, teozofka (zm. 1949)
- 20 czerwca – William Morton, kanadyjski kolarz torowy pochodzenia brytyjskiego (zm. 1952)
- 21 czerwca – Luis Alberto Riart, paragwajski prawnik, polityk, prezydent Paragwaju (zm. 1953)
- 27 czerwca – Helen Keller, amerykańska głuchoniewidoma pisarka, pedagog i działaczka społeczna (zm. 1968)
- 18 lipca – Elżbieta od Trójcy Przenajświętszej, francuska karmelitanka, święta katolicka (zm. 1906)
- 24 lipca – Ernest Bloch, amerykański kompozytor (zm. 1959)
- 25 lipca:
- Anna Kopińska, polska działaczka socjalistyczna i komunistyczna (zm. 1956)
- Józef Moscati, włoski lekarz, naukowiec i społecznik, święty (zm. 1927)
- 28 lipca – Erik Lindén, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1952)
- 31 lipca – Zygmunt Żuławski, polski polityk, wicemarszałek Sejmu (zm. 1949)
- 3 sierpnia – Ludwik Eminowicz, polski poeta, tłumacz (zm. 1946)
- 13 sierpnia – Bertel Juslén, fiński żeglarz, olimpijczyk (zm. 1951)
- 21 sierpnia – Franciszek Barda, polski duchowny katolicki, biskup przemyski (zm. 1964)
- 23 sierpnia – Aleksandr Grin (ros. Александр Грин), rosyjski pisarz pochodzenia polskiego (zm. 1932)
- 24 sierpnia – Fidelis Fuidio Rodríguez, hiszpański marianista, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 25 sierpnia – Robert Stolz, austriacki kompozytor, dyrygent (zm. 1975)
- 26 sierpnia – Guillaume Apollinaire, francuski poeta polskiego pochodzenia (zm. 1918)
- 31 sierpnia – Adolf Grabowsky, niemiecki geopolityk, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie Marburskim (zm. 1969)
- 1 września – Frederick Dean, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1946)
- 5 września – Józef Maria z Manili, filipiński kapucyn, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 9 września:
- Antoni Beszta-Borowski, polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1943)
- Manuel Borras, hiszpański biskup katolicki, męczennik, błogosławiony (zm. 1936)
- 16 września – Arvid Perslow, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1931)
- 10 października – Maximilian Kaller, niemiecki duchowny katolicki biskup warmiński (zm. 1947)
- 12 października – Artemide Zatti, włoski salezjanin, błogosławiony katolicki (zm. 1951)
- 13 października – Stefan Ehrenkreutz, polski historyk prawa, profesor (zm. 1945)
- 15 października – Jan Nowak, polski geolog i paleontolog, specjalista w zakresie tektoniki (zm. 1940)
- 24 października – Maria Ludwika De Angelis, włoska zakonnica, misjonarka, błogosławiona katolicka (zm. 1962)
- 25 października – Dariusz Hernández Morató, hiszpański jezuita, męczennik, błogosławiony katolicki (zm. 1936)
- 26 października – Andriej Bieły, rosyjski poeta, prozaik i krytyk literacki (zm. 1934)
- 1 listopada – Alfred Wegener, niemiecki meteorolog i geolog (zm. 1930)
- 9 listopada – Giles Gilbert Scott, brytyjski architekt (zm. 1960)
- 15 listopada – Wacław Makowski, polski prawnik, polityk, minister, marszałek Sejmu RP (zm. 1942)
- 26 listopada – Kazimierz Junosza-Stępowski, polski aktor (zm. 1943)
- 28 listopada:
- Aleksandr Błok, rosyjski poeta symbolista, dramaturg (zm. 1921)
- Edward Eber, polski architekt pochodzenia żydowskiego (zm. 1953)
- Nils Rinman, szwedzki żeglarz, olimpijczyk (zm. 1939)
- 30 listopada
- Adam Czerniaków, polski inżynier, działacz żydowski (zm. 1942)
- Richard Henry Tawney, brytyjski historyk i działacz społeczny, socjalista (zm. 1962)
- 1 grudnia – Richard Jackett, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1960)
- 2 grudnia – Józef Rychlicki, polski duchowny rzymskokatolicki, nauczyciel akademicki (zm. 1951)
- 13 grudnia – Adam Kroebl, polski taternik, alpinista, narciarz, urzędnik, starosta, notariusz, poseł na Sejm II Rzeczypospolitej (zm. 1950)
- 22 grudnia – Dawid Przepiórka, polski szachista (zm. 1940)
- 25 grudnia – James Davey, brytyjski rugbysta, medalista olimpijski (zm. 1951)
- 26 grudnia – Albert Weil, francuski żeglarz, medalista olimpijski (zm. 1945)
- 27 grudnia – Antoni Łukasiewicz, polski podpułkownik (zm. 1940)
- 31 grudnia – George Marshall, amerykański dowódca wojskowy, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (zm. 1959)
data dzienna nieznana:
- Jadwiga Jawurkówna, polska nauczycielka (zm. 1944)
- John Miles, angielski rugbysta i sędzia sportowy (zm. 1953)
- Billy Richards, australijski rugbysta (zm. 1928)
- Filip Zhang Zhihe, chiński męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
- Zoltán Zsigmondy, węgierski taternik, doktor (zm. 1945)
data dzienna nieznana i niepewna:
- Soava Gallone (wg innych źródeł ur. 11 czerwca 1887), aktorka, gwiazda niemego kina włoskiego (zm. 1957)
Zmarli
- 8 stycznia – Joshua A. Norton, samozwańczy cesarz Stanów Zjednoczonych (ur. 1819)
- 16 stycznia – Charles Nègre, francuski malarz i pionier fotografii (ur. 1820)
- 21 stycznia – Jules Favre, francuski polityk (ur. 1809)
- 23 marca – Gheorghe Magheru, rumuński dowódca wojskowy, rewolucjonista i polityk na Wołoszczyźnie (ur. 1802)
- 25 marca – Józef Przerwa-Tetmajer, polski matematyk, poeta, uczestnik powstania listopadowego, działacz patriotyczny (ur. 1804)
- 31 marca – Henryk Wieniawski, polski skrzypek, kompozytor i pedagog pochodzenia żydowskiego (ur. 1835)
- 13 kwietnia – Robert Fortune, szkocki botanik, znany ze sprowadzenia herbaty z Chin do Indii (ur. 1812)
- 3 maja – Jonathan Homer Lane, amerykański astrofizyk (ur. 1819)
- 8 maja – Gustave Flaubert, pisarz francuski (ur. 1821)
- 9 lipca – Paul Broca, wybitny francuski anatom i antropolog (ur. 1824)
- 12 sierpnia – Ferdinand von Hebra, austriacki lekarz pochodzenia czeskiego, dermatolog (ur. 1816)
- 6 września – Edwin Oppler, niemiecki architekt żydowskiego pochodzenia (ur. 1831)
- 5 października:
- William Lassell, angielski astronom (ur. 1799)
- Jacques Offenbach, kompozytor francuski (ur. 1819)
- 7 grudnia – Maria Józefa Rossello, włoska zakonnica, święta katolicka (ur. 1811)
- 10 grudnia – Marek Antoni Durando, włoski lazarysta, założyciel zgromadzenia Sióstr Męki Jezusa z Nazaretu, błogosławiony katolicki (ur. 1801)
- 11 grudnia – Oliver Winchester, amerykański konstruktor i przemysłowiec (ur. 1810)
- 22 grudnia – George Eliot, angielska pisarka (ur. 1819)
Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 5 lutego
- Ostatki: 10 lutego
- Popielec: 11 lutego
- Niedziela Palmowa: 21 marca
- Pamiątka śmierci Jezusa Chrystusa: 24 marca
- Wielki Czwartek: 25 marca
- Wielki Piątek: 26 marca
- Wielka Sobota: 27 marca
- Wielkanoc: 28 marca
- Poniedziałek Wielkanocny: 29 marca
- Wniebowstąpienie Pańskie: 6 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 16 maja
- Boże Ciało: 27 maja
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Bogdan Snoch, Górnośląski leksykon biograficzny. Suplement do wydania drugiego, Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, ISBN 83-60353-11-5 (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.